Arsa Payı Hesaplama

Bir arsa üzerindeki yapıda kendisi dışında başka mal sahipleriyle arsayı pay eden kişilerin en merak ettiği konulardan birisi de arsa payı hesaplama yöntemidir. Arsa payı hesaplama konusu arsa payına göre daire metrekare hesabı, hisseli arsa payı hesaplaması, daire arsa payı hesaplaması, dükkan arsa payı hesaplaması gibi alt başlıklara ayrılsa da bu hesaplamaların hepsi aynı işleme […] Daha Fazla Bilgi

Bir arsa üzerindeki yapıda kendisi dışında başka mal sahipleriyle arsayı pay eden kişilerin en merak ettiği konulardan birisi de arsa payı hesaplama yöntemidir. Arsa payı hesaplama konusu arsa payına göre daire metrekare hesabı, hisseli arsa payı hesaplaması, daire arsa payı hesaplaması, dükkan arsa payı hesaplaması gibi alt başlıklara ayrılsa da bu hesaplamaların hepsi aynı işleme dayanmaktadır.

Arsa Payı Nedir?

Arsa sahibi ve müteahhit arasında arsanın üstüne dikilen iş yerleri ya da evlerin büyüklük veya uzunluğuna göre değerlerini tespit etme metoduna arsa payı diyoruz. Arsa payını bulmaya çalışırken kullanacağımız temel kriterler her bir bölüme ait metrekare cinsinden büyüklük belirtileri ve belediyeler tarafından belirlenen rayiç değerlerdir.

Arsa payı ve arsa payı hesaplaması konularının son zamanlarda gündeme gelmesinin arkasında bazı müteahhitlerin arsa sahiplerini kandırmaya çalışması yatmaktadır. Meslek onurlarını hiçe sayan bazı kişilerin tutumları ile gündeme daha çok gelmeye başlayan arsa payı hesaplamasının nasıl yapıldığını inceleyelim.

Arsa Payı Hesaplaması İçin Hangi Formül Kullanılır?

Arsa payı hesaplarken kullanmamız gereken formül şu şekildedir:

(A / B ) X C

Burada A harfi değeri tapuda geçen alanın metrekare cinsinden değerini temsil ederken B harfi bölümden size düşen payı, C harfi ise bölüm değerini anlatmaktadır.

Buradan gelen sonuç sizin arsadaki hisse payınızın metrekare cinsinden değerini belirtmektedir.

Teorik olarak karışık bir formülle karşı karşıya gelmişiz gibi bir görüntü çıksa da örneklerle işi pratiğe döktüğümüz zaman olayı daha iyi kavrayabilirsiniz.

Arsa Payı Hesaplamasında Dikkat Edilen Hususlar

Bir gayrimenkule ait kat irtifakı ya da kat mülkiyeti kurulumu esnasında ana yapının yer aldığı parsel arsasındaki değerleme oranını göze alarak gayrimenkul sahibine verilen paya arsa payı diyoruz.

Arsa karlılığında yapılan inşaat veya kat karşılığında yapılan inşaatlarda inşaat maliyeti ya da arsa bedeli, inşaattan bağımsız bir bölüm şeklinde verilmektedir.

Kanuni hükümlere dayanan esaslara göre, arsanın kat mülkiyeti konusunda bağımsız bölümlere verilen ortak mülkiyet payları da arsa payı olarak belirtiliyor.

Kat Mülkiyeti Kanunu’nda da belirtildiği üzere söz konusu yapının direk olarak kat mülkiyetine geçirilmesi için bu tarihteki değeri ile orantılı olacak şekilde tahsis edilen arsa payının ortak mülkiyet kurallarına uygun şekilde gösterilmesi gerekiyor. Kat mülkiyeti ve arsa payı birbirinden ayrılmadığı gibi bağımsız olarak da devri söz konusu olmuyor.

Arsa Payı Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Tapu Sicil Müdürlüğü’nde belirtilen arsa payından size ait olan kısmın metrekaresini bulmak için tapuda geçen toplam alanın metrekare cinsinden değeri ile size ait hissenin bağımsız bölümler toplamına oranı çarpılır.

Buradan gelen sonuç bize, ilgili kişiye ait arsa payını verir.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi formül (A / B) X C şeklindedir.

Birkaç örnekle arsa payı hesaplama konusunu, ilgili alt başlıklara da değinmek koşuşlu ile daha açık hale getirelim.

Daire Arsa Payı Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Örnek 1:

Tapuda geçen alanın büyüklüğünün 1000 metrekare olduğunu varsaydığımız bir örnekte kişiye ait alanın tapu kayıtlarında 26/338 şeklinde gösterildiğini kabul edelim. Bu şartlar altında söz konusu tapu sahibinin dairesinin arsa payının metrekare cinsinden değeri nedir?

Örnek 1’in çözümü:

Bu durumda arsa üzerindeki hisse payını bulmak için 1000 ile 26/338’i çarpmamız gerekecektir.

(A / B) X C formülünden gidecek olursak;

A=1000, B=338, C=26 olmaktadır.

Gerekli işlemleri yaptığımız zaman da 76,923 sonucuna ulaşırız. Bu da ilgili kişinin arsa üzerindeki hisse payını ortaya koyar.

Arsa Payına Göre Daire Metrekare Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Örnek 2:

Tapu kağıdında söz konusu daire için arsa payının 18/220 olduğu belirtilmiştir. Diğer taraftan arsanın toplam büyüklüğünün de 1300 metrekare olduğu bilinmektedir. Bu durumda dairenin arsa üzerindeki payına kaç metrekare düşmektedir?

Örnek 2’nin çözümü:

Soruyu cevaplamak için yine aynı formülü kullanacağız.

(A / B) X C = Dairenin arsa payına düşen metrekare değeri

Bu durumda A harfi 1300’ü, B harfi 220’yi, C harfi ise 18’i temsil etmektedir.

Gerekli çarpım ve bölme işlemlerini yaptıktan sonra da karşımıza 106,363 metrekare sonucuna ulaşmaktayız. Bu da örnekteki söz konusu dairenin metrekare cinsinden arsa payını göstermektedir.

Hisseli Arsa Payı Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Hisseli arsa payının hesaplanması durumunda da formülde değişiklik olsa da mantık yukarıdaki örneklerin birebir aynısıdır. Sadece formüldeki ifadelerin taraf değiştirmesinden kaynaklanan bir değişim söz konusudur.

Hisseli arsa payı hesaplama formülü şu şekilde karşımıza çıkar:

Hisseli arsa payı = Arsa üzerindeki payın metrekare cinsinden değeri / Arsanın toplam metrekare değeri

Yani bir üstteki örneği dikkate alırsak arsa üzerindeki payın metrekare cinsinden değeri 106,363 şeklindedir. Arsanın toplam alanının metrekare cinsinden değeri de 1300’dür. Öyleyse 106,363’ün 1300’e oranının dairenin hisseli arsa payını ortaya koyduğunu söyleyebiliriz.

106,363’ü 1300’e böldüğünüz zaman 18/220 karşımıza birebir aynı şekilde çıkmaz fakat sadeleştirme işlemi ile bu sonuca ulaşabilirsiniz. Sadeleştirme yapmasanız bile 106,363’ün 1300’e bölünmesiyle elde edilen sonuç 18’in 220’ye bölünmesiyle elde edilen sonuca eşit çıkacaktır. Bu da size arsa payınızın hisseli halini verecektir.

Dükkan Arsa Payı Hesaplama Nasıl Yapılır?

Dükkan arsa payı hesaplama işleminin de daire arsa payı hesaplamadan pek farkı yoktur. Tıpkı daire arsa payı hesaplama konusunda kullandığımız formülü bu işlem içinde kullanabiliriz.

(A / B) X C formülü bize dükkanın arsa payının metrekare cinsinden değerini verecektir.

Burada A harfi arsanın toplam alanının metrekare türünden değerini, B harfi bağımsız bölümlerin toplamını, C harfi ise bu bağımsız bölümlerden mülk sahibine düşen payı temsil etmektedir.

Örnek 3:

Toplam alanı 850 metrekare olan bir arsa üzerindeki binada dükkan sahibi olan Ahmet Bey’in tapusundaki hissesi 9/75 olarak görünmektedir. Buna göre Ahmet Bey’e ait olan dükkanın arsa payının metrekare cinsinden değerini bulalım.

Örnek 3’ün çözümü:

(A / B) X C formülünde gerekli yerleştirmeyi yaptığımız zaman A harfi 850’yi, B harfi 75’i ve son olarak da C harfi ise 9’u temsil etmektedir.

Bu yerleştirmelerden sonra bölme ve çarpma işlemlerini uyguladığımızda ise 102 sonucuna ulaşmaktayız. Bu durumda Ahmet Bey’in dükkanının arsa payının metrekare cinsinden değerinin 102 olduğunu öğreniyoruz.

Arsa Payına Göre Gider Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Arsa payına göre bir dairenin ya da bir dükkanın aylık giderini hesaplamak için bilmemiz gereken değerler şunlardır:

Binanın aylık genel gideri ve mülk sahibinin arsa payının hisseli oranı

Arsa payına göre gider hesaplamak için ise uyguladığımız formül şu şekildedir:

(D / B) X C

Bu formülde D harfi binanın aylık toplam giderini ortaya koyarken B harfi bağımsız bölümlerin toplamını, C harfi ise mülk sahibinin bu bağımsız bölümlerindeki hissesini ortaya koymaktadır.

Örnek 4:

Elif Hanım’ın oturduğu binanın aylık masraflarının toplamı 1000 Türk Lirası’dır. Elif Hanım’a ait olan dairenin arsa payı ise 80/1080 oranı şeklindedir. Bu durumda Elif Hanım’ın arsa payına göre aylık gider hesaplaması nasıl yapılır?

Örnek 4’ün Çözümü:

Hemen yukarıdaki formülü söz konusu rakamlara uygulayarak hesaplamamızı yapabiliriz.

Formülümüz (D / B) X C şeklindeydi. Burada D harfi, binanın toplam aylık giderini yani 1000 Türk Lirası’nı, B harfi 1080’i ve C harfi ise 80’i temsil etmektedir.

Formülde sayıları yerine yerleştirip gerekli çarpma ve bölme işlemlerini yaptıktan sonra 74,07 sonucuna ulaşıyoruz. Bu sonuçtan yola çıkarak Elif Hanım’ın örnekteki daire için aylık giderinin 74,07 Türk Lirası olduğunu söylemek mümkün olmaktadır.

Örnek 5:

Elif Hanım’la aynı binada oturan komşusu Tansu Hanım, 100/1080 oranında arsa payına sahiptir. Buna göre Tansu Hanım’ın aylık gideri, arsa payına göre nasıl hesaplanır ve kaç para olur?

Örnek 5’in Çözümü:

Yine aynı formülü kullanarak (D / B) X C ‘de D yerine binanın aylık toplam gideri olan 1000 Türk Lirası’nı B yerine 1080’i ve C harfi yerine de 100’ü yerleştirip bölme ve çarpma işlemlerini gerçekleştiriyoruz.

Bu durumda Elif Hanım’a oranla daha çok arsa payına sahip olan Tansu Hanım’ın 92,60 Türk Lirası ödemesi gerektiğini anlıyoruz.

Buradan da yola çıkarak binaya ait giderlerin bölüştürülmesi durumunda arsa payına göre hesap yapılması gerektiği, arsa payı daha çok olanın daha fazla gider ödemesi gerektiğini söyleyebiliriz.

Arsa Payı Hesaplama!