Bazal Metabolizma Hızı Hesaplama

Canlıların yaşamları boyunca enerjiye ihtiyaçları vardır. Her canlı gün içerisinde yapacağı işler için vücudunda bulunan enerjiden faydalanır. Canlı vücudunda bulunan sistem gün içerisinde aralıksız çalıştığından dolayı günlük hareketlerin haricinde bu çalışmaların düzgün bir şekilde yerine getirilebilmesi için de enerjiye ihtiyaç duyulmaktadır. Günlük hareketler dışında sadece vücut fonksiyonlarının yerine getirilmesi için vücut tarafından sağlanan enerji bazal metabolizma […] Daha Fazla Bilgi

Canlıların yaşamları boyunca enerjiye ihtiyaçları vardır. Her canlı gün içerisinde yapacağı işler için vücudunda bulunan enerjiden faydalanır. Canlı vücudunda bulunan sistem gün içerisinde aralıksız çalıştığından dolayı günlük hareketlerin haricinde bu çalışmaların düzgün bir şekilde yerine getirilebilmesi için de enerjiye ihtiyaç duyulmaktadır. Günlük hareketler dışında sadece vücut fonksiyonlarının yerine getirilmesi için vücut tarafından sağlanan enerji bazal metabolizma olarak adlandırılmaktadır. Yazımızın devamında da bazal metabolizmanın ne olduğu hakkında ayrıntılı olarak bilgi vereceğiz. Bunun yanında bazal metabolizma hızı için nelerin yapılabileceği, bazal metabolizma hızına etki eden etmenler ve bazal metabolizma hızı hesaplama konusundan bahsedeceğiz.

Bazal Metabolizma ve Bazal Metabolizma Hızı Nedir?

Canlıların hiç bir kas hareketi yapmadıkları dinlenme sürelerinde vücut tarafından gereken fonksiyonların gerçekleştirilmesi amacı ile sağlanan enerji bazal metabolizma olarak tanımlanmaktadır. Bazal metabolizma canlının besin ihtiyacını karşılamasının ardından on iki saatlik tam dinlenme içerisinde geçen süreyi kapsar. Bu süre boyunca canlı vücudu yalnızca yaşam için enerji üretmektedir.

Bazal metabolizma hızı her canlıda farklı olabilmektedir. Canlının yaşı, vücudunun ağırlığı, cinsiyeti ve çevre faktörlerine göre değişen bazal metabolizmanın hızı kullanılan oksijen miktarı ile oluşan kalori ölçümlemesi ile bulunabilmektedir.

Bazal metabolizma hızı; canlıda bulunan solunum, kan dolaşımı, vücut ısı kontrolü, hücre büyümesi, hücre yenilenmesi, beyin fonksiyonları ve sinir fonksiyonlarının gerçekleştirilebilmesi için gereken enerji miktarından oluşmaktadır. Bahsi geçen fonksiyonların yerine getirilmesi için gereken enerji miktarı gün içerisinde harcanan enerji miktarının en büyük yüzdesini oluşturmaktadır. Bunun yanında bazal metabolizma hızı kişinin gün içerisinde harcadığı kalori miktarı, kilo kontrolüne etki etmektedir.

Bazal metabolizma hızı genç bireylerde daha hızlı olmaktadır. Bunun yanında ergenlik dönemi ve hamilelik dönemlerinde de bazal metabolizma hızında artış görülmektedir. Ayrıca kış aylarında daha hızlı iken yaz aylarında daha yavaştır. Erkeklerde. çalışan bireylerde ve protein ağırlıklı beslenmelerde bazal metabolizma hızının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir.

Bazal metabolizma hızına etki eden diğer etkenler ise çevresel sıcaklık, yeşil çay, kafein ve diğer uyarıcı maddeler ile hormonlar ve ilaçlar olarak ifade edilmektedir.

Bazal Metabolizma Hızı İçin Yapılması Gerekenler

  1.  Gün içerisinde iki litre ile iki buçuk litre arasında sıvı tüketilmelidir.
  2.  Gün içerisinde öğünler aksatılmamalıdır.
  3. Öğünlerinizde fazla ya da eksik miktarda porsiyonlar almayınız.
  4. Zeytinyağlı sebze tüketirken az yağda pişirilmelidir.
  5. Kızarmış sebze tüketilmemelidir.
  6. Çay ve kahve şekersiz olarak tüketilmelidir.
  7. Açlık oluştuğunda bir havuç ya da bir avuç leblebi ile açlık hissi giderilebilir.
  8. Gün içerisinde en fazla bir su bardağı soda tüketilmelidir.

Bazal Metabolizmayı Etkileyen Etmenler

Bazal metabolizma hızını etkileyen bir takım etmenler ve nasıl etkiledikleri hakkında aşağıda bulunan bilgilere yer verilmektedir.

1 – Vücutta Bulunan Kas Miktarı : Vücuttaki kas miktarı arttığında vücutta yakılan kalorinin miktarı da artış göstermektedir. Dolayısı ile bazal metabolizma hızına etki eden bir etmen olarak karşımıza çıkmaktadır.

2 – Yaş :  Yaşa bağlı olarak değişen bazal metabolizma hızı büyüme çağlarında yüksektir. Ancak daha sonraki dönemlerde kişinin yaşlanması sonucunda vücudunda bulunan kas miktarının azalması sebebi ile bazal metabolizma hızı yavaşlamaya başlar. Özellikle kırk yaş ve sonrasında her on yıllık dönem içerisinde yüzde iki ile yüzde beş oranında yavaşlar.

3 – Vücut Ağırlığı : Vücut ağırlığı fazla olan bir kişinin vücut ağırlığı az olan bir kişiye göre ihtiyaç duyduğu enerji miktarı daha yüksek olmaktadır.

4 – Cinsiyet : Kilo ve boy ölçüleri eşit olan kadın ve erkeğin vücutlarındaki kas oranı farklı olduğundan dolayı bazal metabolizma hızı da farklı olmaktadır. Kadınların bazal metabolizma hızının erkeklere göre yüzde beş ile yüzde on arasında daha düşük olduğu görülmektedir.

5 – Beden Yüzey Alanı : Beden yüzey alanı diğer kişilere göre daha fazla olan kişilerin bazal metabolizma hızı da diğer kişilere göre yüksek olmaktadır.

6 – Endokrin Bezleri : Endokrin bezleri tiroid hormonu salgılamakla görevlidir. Eğer tiroid hormonu endokrin bezleri tarafından gereken miktarda salgılanmaz ise metabolizma hızı düşmektedir. Metabolizma hızındaki bu düşüş yüzde otuz ile yüzde elli oranında olabilir. Bu durumun tam tersi olarak fazla tiroid hormonu salgılayan endokrin bezlerinin varlığında ise bazal metabolizma hızı normalin iki katı seviyelerine çıkabilmektedir.

7 – Adet ve Hamilelik Dönemi : Bazal metabolizma hızı adet dönemi ile hamilelik döneminde değişir. Hamilelik döneminde bazal metabolizma hızında artış görülmektedir.

8 – Açlık : Eğer vücut aç bırakılırsa bazal metabolizma hızında düşüş görülür. Aç kalınan sırada vücut fazla enerjisi yapmamak için tüm fonksiyonlarını yavaşlatmaktadır.

9 – Uyku : Canlının uyuduğu sürelerde bazal metabolizma hızı normal zamana göre yüzde on seviyelerinde azalmaktadır.

Bazal Metabolizma Nasıl Hesaplanır?

Bazal metabolizma hızı belirli standartlara dayanmamaktadır. Her farklı insan bünyesi için farklı metabolizma hızı mevcut olabilir.

Bazal metabolizma hızının hesaplanmasında iki farklı yöntem kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden birincisi Harris-Benedict Denklemidir. Bu denklemle bazal metabolizma hızının hesaplanması son derece kolaydır. Erkekler ve kadınlar için farklı olan bu denklem şu şekildedir;

  • Erkekler= 66 + ( 13.7 x Kilogram olarak ağırlık) + ( 5 x santimetre olarak boy ) – ( 6.8 x yaş )
  • Kadınlar= 655 + ( 9.6 x Kilogram olarak ağırlık) + ( 1.7 x santimetre olarak boy ) – ( 4.7 x yaş )

Örnek : 70 kilogram ağırlığında, 175 santimetre uzunluğunda ve 30 olan bir erkeğin bazal metabolizma hızını hesaplayalım.

Erkekler için verilen Harris-Benedict Denklemi yardımı ile bu hesaplamayı kolayca yapabiliyoruz.

Metabolizma hızı,

= 66 + (13.7 x 70) + (5 x 175) – (6.8 x 30)

= 66+959+875-204

= 1696 kcal/gün olarak bulunur.

Bazal metabolizma hızının hesaplanmasında kullanılan bir diğer yöntem erkek ve kadınlar için şu şekildedir;

  • Erkek: (900+10 x kg) x fizik aktivite katsayısı
  • Kadın: (700+7 x kg) x fizik aktivite katsayısı

Fizik aktivite katsayısıları

Sakin geçirilen bir hayat için fiziksel aktivite katsayısı : 1.2

Orta derecede hareketli bir yaşam tarzı için fiziksel aktivite katsayısı : 1.5

Çok aktif yaşayanlar için fiziksel aktivite katsayısı : 1.8

Örnek : 90 kilogram ağırlığında olan bir erkeğin orta derecede hareketli yaşam sınıfında olduğu bilinmektedir. Bu kişinin bazal metabolizma hızını hesaplayalım :

= (900 + 10 x 90) x 1.5

= 2700 kcal/gün olarak elde edilmektedir.

Bazal metabolizma hızının hesaplanmasında kullanılan miktarının belirlenmesi ve oluşan kalori ölçümünden de yararlanılmaktadır. Bunun yanında kandaki proteine bağlı olarak iyot miktarının ölçülmesi ile de bazal metabolizma hızı bulunabilmektedir.

Hesaplama aracı ile bazal metabolizma hızınızı öğrenmek için cinsiyet seçiminizi yaptıktan sonra boy, kilo, ve yaş bilgilerinizi girip hesapla butonuna tıklayınız.

Bazal Metabolizma Hızı Hesaplama!