Brüt Kar Marjı Hesaplama

Bir işletme sahibiyseniz ya da yeni bir işletme açarak kendi işinizin sahibi olmak istiyorsanız kafanızı en çok yoran konuların başında brüt kar marjı ve net kar marjının gelmesi çok doğaldır. İşletme açısından en hayati ekonomik aşamalardan birisi de işletmeye ait brüt kar marjı hesaplama işlemidir. Bir işletme yönetirken, işletmenin gelir – gider dengesini sağlamak, ham madde ihtiyacını […] Daha Fazla Bilgi

Bir işletme sahibiyseniz ya da yeni bir işletme açarak kendi işinizin sahibi olmak istiyorsanız kafanızı en çok yoran konuların başında brüt kar marjı ve net kar marjının gelmesi çok doğaldır. İşletme açısından en hayati ekonomik aşamalardan birisi de işletmeye ait brüt kar marjı hesaplama işlemidir.

Bir işletme yönetirken, işletmenin gelir – gider dengesini sağlamak, ham madde ihtiyacını kar edilebilecek en uygun fiyat üzerinden alıp müşteriye ona göre satmak, çalışanların maaşlarını kar devamlılığı sağlayacak şekilde dizayn etmek gibi hayati kriterler yöneticilerin, işyeri sahiplerinin en büyük sorumluluklarındandır.

Brüt kar marjı ile ilgili detaylar geçmeden önce, konu ile alakalı ve önemli olan kavramlar hakkında bilgilendirme yapmakta fayda var.

Kar; sözlük anlamına göre alışveriş işleri neticesinde sağlanan para kazancı demektir. Ticari ağızda ise maliyet fiyatı ile satış fiyatı arasındaki fark kar olarak adlandırılmaktadır.

Kar oranı; bir ürün ya da bir hizmetin satışı sonrası ele geçen gelir tutarı ile maliyet tutarı arasındaki farkın (bu fark pozitif olmalı ki kar demek mümkün olsun) maliyet tutarına oranıdır.

Formülü şu şekildedir: (Gelir – maliyet tutarı) \ Maliyet tutarı

Kar marjı; Bir ürün ya da bir hizmetin satışı sonrası ele geçen gelir tutarı ile maliyet tutarı arasındaki farkın (bir kardan söz edebilmek için bu farkın pozitif çıkması gerekmektedir), satış tutarına oranıdır.

Bunun formülü de şu şekildedir: (Gelir – maliyet tutarı) / satış tutarı

Bu yazıda, brüt kar marjı nedir, brüt kar marjı analizi nasıl yapılır, brüt kar marjı formülü nedir, brüt kar marjı yüzdesi nasıl bulunur, brüt kar marjının yorumlaması nasıl yapılır, brüt kar marjı nasıl hesaplanır gibi birçok konuda kafanızdaki soru işareti giderilecektir.

Brüt Kar Marjı Nedir?

Brüt kar marjı, işletmeye ait satışların brüt kar durumunu göstermektedir. Brüt, kesinti yapılmamış para, darası eksiltilmemiş ağırlık anlamlarını taşımaktadır. Brüt kar marjı hesaplanırken de elde edilen paradan giderler çıkartılmaz.

Eğer net kar hesabınızı yaptıysanız brüt kar için net kar ile indirekt giderlerin toplanması gerekmektedir.

Brüt karı bulmak için diğer bir yolla, (Satışlar – Satılan Ticari Mallar Maliyeti) işlemi yapılabilir.

Brüt karı tam olarak anlayabilmek için sabit giderler ile değişken giderler arasındaki farkı çözümlemek önemli bir detaydır.

Değişken maliyet adı verilen gider türü, ürün miktarı ile değişen ve ürün üretme sonucunda karşımıza çıkan bir maliyettir.

Değişken maliyetlerin, ya da diğer bir deyişle satılan ticari malların maliyetinin kapsamı şu şekildedir:

Direkt işçilik, paketleme, işletme süpervizör maaşları, ekstra sevkiyat, hammadde, işletme ya da depo ihtiyaçları, mal üretirken üretim ekipmanlarında yaşanan yıpranmaya yönelik masraflar, üretim makineleri.

Sabit giderler ise değişken giderlerden tamamen farklıdır. Adından da anlaşılacağı üzere, sabit giderlerin üretimle direkt bir alakası yoktur.

Sabit giderler arasında şunlar yer almaktadır:

Ofis araç gereçleri, ofise ait su, elektrik, telefon faturaları, ofis çalışanlarının aylık ücretleri, personellere sağlanan sosyal ayrıcalıklar, çalışanların sigorta primleri, reklam giderleri, promosyon giderleri, sigorta giderleri, şirkete ait araçlardan kaynaklanan maliyetler, kiralama, aidat.

Değişken maliyetler, yukarıda da belirttiğimiz gibi satılan ticari mallar maliyeti adıyla kayıt altına alınırken sabit giderler ise işletme ya da operasyon maliyetleri adı altında kayıtlara geçilri.

Brüt kar hesabı yaparken, net satışlar’dan ticari mallar maliyeti çıkartılır.

(Satışlar – ticari mallar maliyeti)

Brüt kar marjı ise, yüzde ile ifade edilmektedir. Karlılık konusunda şirkete ait bilgiler verdiği için önemli bir kavramdır.

Brüt kar artıyor olsa da brüt kar marjında azalma olabilmektedir. Bunun sebebi ise karınız artıyor gibi görünürken önceki dönemlere oranla giderlerinizin de artmasıdır.

Brüt Kar Marjı Formülü

Brüt kar marjını bulurken faydalanmamız gereken formül şu şekildedir:

Brüt kar marjı = Brüt Kar / Satışlar

Yani, brüt karın satışlara bölünmesiyle elde edilir.

Brüt Kar Marjı Yüzde Hesaplama Formülü

Brüt kar, yani gelir tutarı ile maliyet tutarının pozitif farkı ile elde edilen rakamın satışlardan elde edilen gelire bölünüp yüz ile çarpılması sonucunda brüt kar marjını yüzdelik ifade ile söyleme şansına sahip oluyoruz.

Formüle dökmek gerekirse;

(Brüt kar / Satışlar) X 100

Brüt Kar Marjı Nasıl Hesaplanır?

Brüt kar marjı yukarıdaki formüllerle de belirtildiği gibi brüt karın satışlara olan oranının bulunmasıyla hesap edilir. Yüzdelik olarak ifade edilmesi gerektiğinde bu oran yüz ile çarpılır.

Örnek Brüt Kar Marjı Hesaplama

Örnekler üzerinden brüt kar marjı hesaplama işlemini anlatacak olursak;

XYZ isimli bilgisayar üretim firmasının birinci sene sonu satışlarından 2.000.000 TL (İki milyon Türk Lirası) gelir elde ettiğini varsayalım. Bu firmanın brüt kar değerinin de 500.000 TL (Beş yüz bin Türk Lirası) olduğunu kabul edelim.

Bu durumda, bu bilgisayar üretim firmasına ait brüt kar marjı hesabı şu şekilde yapılır:

Brüt kar marjını, elde edilen gelire böleriz ve çıkan sonucu yüz ile çarpıp yüzdelik ifade ile brüt kar marjını söyleriz.

(500.000 Türk Lirası / 2.000.000 Türk Lirası) X 100

Bu işlemler neticesinde bilgisayar üretim firmasının birinci sene neticesinde yüzde 25 brüt kar marjına sahip olduğunu söyleyebiliriz.

XYZ adlı aynı bilgisayar üretim firmasının ikinci sene sonunda elde ettiği toplam gelir 3.000.000 TL (Üç milyon Türk Lirası), firmanın brüt karı ise 900.000 TL (Dokuz yüz bin Türk Lirası) olmuş olsun.

Bu detaylar dahilinde, XYZ bilgisayar üretim firmasının ikinci seneye ait brüt kar marjı şu şekilde hesaplanır.

(900.000 TL / 3.000.000 TL) X 100

Bu işlemler neticesinde XYZ adlı bilgisayar üretim firmasının ikinci sene sonunda brüt kar marjının yüzde otuz olduğunu görmekteyiz.

XYZ firmasının karlılık oranını bulmak için ise;

Karlılık = (Satışlardan elde edilen gelir – Üretim maliyeti) / Üretim maliyeti

Üretim maliyeti rakamları yukarıda verilmedi ama üretim maliyetini bulmak için seneye ait gelirden brüt karı çıkarmak yeterli olacaktır.

Yani ilk seneye ait üretim maliyeti 2.000.000 TL – 500.000 TL = 1.500.000 Türk Lirası’dır.

İkinci seneye ait üretim maliyeti ise 3.000.000 TL – 900.000 TL = 2.100.000 Türk Lirası’dır.

Üretim maliyetlerini bulduğumuza göre;

İlk seneye ait karlılık şu şekilde hesaplanır:

(2.000.000 TL – 1.500.000 TL) / 1.500.000 TL = Yüzde 33 karlılık

İkinci seneye ait karlılık hesaplaması için ise;

(3.000.000 TL – 2.100.000 TL) / 2.1000.000 TL = Yüzde 42,9 karlılık

Brüt Kar Marjı Nasıl Yorumlanır?

XYZ adlı bilgisayar üretim firmasına ait verileri inceleyelim.

Yukarıda yapmış olduğumuz örnek hesaplamalar dahilinde XYZ firmasına ait ilk sene brüt kar marjı yüzde 25 iken ikinci sene brüt kar marjı yüzde 30 şeklinde elimize geçmişti.

XYZ bilgisayar üretim firmasının (ikinci sene sonunda yüzde 25’ten yüzde 30’a çıktığı için) yalnızca brüt karını değil aynı zamanda brüt kar marjını artırdığını da görmüş oluyoruz. Bu da demek oluyor ki, XYZ adlı bilgisayar üretim firması satışlardan elde edilen geliri birinci seneye kıyasla daha çok artırmış, hammadde maliyetlerini düşürmüş, daha ucuza hammadde bulmuş ya da ürün üretmek için daha ucuz fırsatlardan faydalanmış demektir.

XYZ adlı bilgisayar üretim firması, brüt kar marjı hesaplaması sonucunda ikinci sene karlılığı daha iyi yönetip daha başarılı bir iş çıkarmış demektir.

Brüt kar marjı ile karlılık incelemesi yaparken birçok işletme yöneticisi kafa karışıklığı yaşamaktadır. Aynı değişkenlerin kullanılması neticesinde bulunan iki işlem birbirine çok benzemektedir. Brüt kar marjı ile karlılık arasındaki fark ise, brüt kar marjında, satış fiyatının yüzdesi olarak belirtilirken, karlılık satış maliyetinin yüzdesi olarak belirtilmektedir.

Ürünün fiyatına yönelik yapılan zamlar sonucunda satışlarda düşüş yaşanması olasıdır. Satışların çok fazla düşmesi halinde ise işletmenin giderlerini karşılama konusunda sıkıntılar yaşayabilir, işletme giderlerini karşılayacak brüt karı elde edemeyebilirsiniz. Fiyat artışı yaparken, enflasyon oranları ile birlikte rekabet etmenleri, ürün tedarik ve talep ihtiyaçlarının şirket yöneticisi tarafından iyi bir şekilde gözlemlenmesi gerekmektedir.

Brüt karını artırırken izlenmesi gereken ikinci yol ise üretim maliyetlerini düşürmeye çalışmaktır. Bu en verimli yol olarak kabul edilir. Üretim maliyetlerinde düşüş sağladığınız zaman ürün fiyatına zam yapmanıza gerek kalmayacak bu sayede müşteri kaybetmeyecek, hatta rakip firmalar zam yaptıkça müşteri kazanma şansınızı artıracaksınız.

Hacim indirimi şansını denemek de hammadde giderlerini azaltmaya yarayan iyi yöntemlerden bir tanesidir. Tedarikçinizden ne kadar çok üretim malzemesi alıyorsanız o kadar çok indirip talep etme, indirim elde etme şansına sahip olabilirsiniz demektir.

Brüt Kar Marjı Hesaplama!