Fatura Hesaplama

Satın aldığımız tüm mal ve hizmetler karşılığında aldığımız kağıtlar birer faturadır. Fatura düzenlenmesi yasalarla zorunlu hale getirilmiştir. Satın alınan ürünlerin yanında günlük hayatımız için vazgeçilmez ihtiyaçlar olan elektrik, su ve doğalgaz ihtiyacında da tüketim miktarına bağlı olarak belirli dönemlerde faturalar düzenlenmektedir. Her tüketimde olduğu gibi elektrik, su ve doğalgaz tüketiminde de faturaya katma Değer Vergisi […] Daha Fazla Bilgi

Satın aldığımız tüm mal ve hizmetler karşılığında aldığımız kağıtlar birer faturadır. Fatura düzenlenmesi yasalarla zorunlu hale getirilmiştir. Satın alınan ürünlerin yanında günlük hayatımız için vazgeçilmez ihtiyaçlar olan elektrik, su ve doğalgaz ihtiyacında da tüketim miktarına bağlı olarak belirli dönemlerde faturalar düzenlenmektedir. Her tüketimde olduğu gibi elektrik, su ve doğalgaz tüketiminde de faturaya katma Değer Vergisi yansımaktadır.

Yazımızda öncelikle fatura ile ilgili olarak ayrıntılı bilgi vererek Katma Değer Vergisi, elektrik, su ve doğalgaz için fatura hesaplama konularında açıklamalarda bulunmaktayız.

Fatura Nedir?

Bir mal ya da hizmetin satılması karşılığında satıcı tarafın alıcı taraf adına düzenlediği belge fatura olarak ifade edilmektedir. Mal ve hizmet karşılığında düzenlenen faturada yer alan ibareler aşağıda liste halinde verilmektedir.

  1. Faturanın başlığı (Faturanın düzenlendiği dilde olmalıdır.)
  2. Mal ya da hizmeti satan taraf ile satın alan tarafa ait ticari isim, adres, kaşe, imza, fatura miktarı, vergi kayıt numarası
  3. Fatura numarası (Fatura numarasının mal ya da hizmeti satan tarafça belirlenmemesi amacı ile yerine getirilmesi gereken bazı şartlar bulunmaktadır. Bu şartlara göre numaralı baskı fatura koçanları kullanılması, uygun bilgisayar programları kullanılması, muhasebe kaydı yapılırken numara sırası ile yapılması, iptal ve düzeltmelerde eski faturanın işaretlenmesi, yeni fatura ya da kredi faturası düzenlenmesidir.
  4. Faturanın düzenlenmesine ilişkin tarih
  5. Alım – satımı yapılan mal hakkında tanım ve mal miktarı
  6. Faturada yer alan mal ya da hizmetin birim fiyatı ile toplam fiyatı
  7. Faturada yer alan mal ya da hizmetin teslim şekli
  8. Faturada yer alan mal ya da hizmetin ödeme şekli
  9. Faturada yer alan mal ya da hizmete ilişkin ödemedeki vergiye ait tutar (Ödemedeki vergi tutarının vergiyi alan ülkede kullanılan resmi para birimi ile belirtilmesi gerekmektedir.

Kdv (Katma Değer Vergisi) Nedir?

Yapılan türlü tüketimlere göre farklı oranlarda alınan harcama vergisine Katma Değer Vergisi ya da kısaca KDV denilmektedir. Katma Değer Vergisi uygulaması ilk olarak 1985 yılında yürürlüğe girmiştir. 1985 tarihi itibari ile günlük hayatın bir parçası haline gelen Katma Değer Vergisi yapılan her harcamada söz konusu olmaktadır.

Katma Değer Vergisi Kapsamında Yer Alan Mal ve Hizmetler

  1. Her türlü sinai, ticari ve ziraat faaliyetlerle sağlanan teslimatlar ile hizmetler
  2. Her türlü mal ve hizmetteki ithalat faaliyetleri
  3. Posta, telefon, telgraf, teleks gibi hizmetler
  4. Radyo ve televizyon hizmetleri
  5. Her türlü şans oyunları ile talih oyunlarının düzenlenmesi

Belirtilen ve aynı kapsam dahilinde yer alan mal teslimi ve hizmeti üzerinden Katma Değer Vergisi hesaplanmaktadır. Bunun yanında Katma Değer Vergisi’nde vergiyi doğuran olay mal teslimi ve hizmetin gerçekleşmesi ya da mal ve hizmet ile ilgili olarak faturanın düzenlenmesidir.

Katma Değer Vergisi’nde Oranlar

Katma Değer Vergisi’nde uygulanan vergi oranı, vergi kapsamında yer alan işlemlerde yüzde 10 olarak belirlenmiştir. Bakanlar Kurulu’nun Katma Değer Vergisi’nde uygulanan vergi oranını dört katına çıkarma yetkisi ve yüzde 1 oranına kadar düşürme yetkisi bulunmaktadır.

Katma Değer Vergisi oranları şu şekildedir;

  • Tahıl, un, ekmek, gazete ve dergi gibi ürünleri kapsamında barındıran (I) sayılı cetveldeki işlemlerin teslim ve hizmetler için Katma Değer Vergisi oranı % 1’dir.
  • Et, balık, sebze, sağlık, meyve, eğitim, sinema bileti, ayakkabı, çanta, halı, konfeksiyon gibi ürünleri kapsamında barındıran (II) sayılı cetveldeki işlemlerin teslim ve hizmetler için Katma Değer Vergisi oranı % 8’dir.
  • (I) sayılı ve (II) sayılı Katma Değeri Vergisi cetveli dışında kalan (III) sayılı cetveldeki ürünlerin işlemleri için katma Değer Vergisi oranı %18’dir.

Katma Değer Vergisi Beyannamesi

Katma Değer Vergisi beyannamesi, KDV yükümlülüğü bulunan vergi mükelleflerinin bağlı olunan vergi dairesine KDV borcuna ilişkin tutarını bildirmek üzere verdikleri belgedir. Katma Değer Vergisi beyannamesi ile vergi hesaplaması yapılmaktadır.

Katma Değer Vergisi beyannamesi, bağlı olunan vergi dairesine, vergi kesintisi yapabilenler ve vergi mükellefleri tarafından verginin ödeneceği ayın 24. günü, mesai bitiş saatine kadar verilmelidir.

Katma Değer Vergisi ödemesi ise bağlı olunan vergi dairesine, vergi kesintisi yapabilenler ve vergi mükellefleri tarafından verginin ödeneceği ayın 26. günü, mesai bitiş saatine kadar yapılmalıdır.

Elektrik Faturası Hesaplama

Elektrik tüketimi karşılığında tüketim bedelinin bildirilmesi ve ödenmesi için düzenlenen belgeye elektrik faturası denilmektedir. Elektrik dağıtım bedeli ile ilgili olarak iki ayrı fiyatlandırma yöntemi bulunmaktadır. Elektrik bedeli için kullanılan fiyatlandırma yöntemlerinden birinci tek terim tarifesi (normal tarife), ikincisi ise akıllı sayaç tarifesidir.

  1. Tek Terim Tarifesi (Normal Tarife) : Tek birim üzerinden fiyatlandırma yapılmasıdır.
  2. Akıllı Sayaç Tarifesi : Bu tarifeye göre üç zaman dilimine ayrılan gün içerisinde farklı fiyatlandırma yapılmaktadır. Gün içerisinde ayrılan zaman dilimleri şu şekilde belirlenmiştir;
  • 06.00 ile 17.00 saatlerini kapsayan gündüz tarifesi : T1
  • 17.00 ile 22.00 saatlerini kapsayan puant tarifesi : T2
  • 22.00 ile 06.00 saatlerini kapsayan gece tarifesi : T3

Akıllı sayaç faturalarında yazan T1, T2 ve T3 zaman dilimlerine ait elektrik tüketim bilgisine ulaşmak için zaman dilimlerinin altında belirtilen son okunan miktar ile ilk okunan miktarın birbirinden çıkarılması gerekmektedir. Elektrik faturalarında toplam kullanılan miktar haricindeki tüketim bilgileri direkt olarak verilmemektedir.

Elektrik tüketim tutarı ile ilgili bir örnekle devam edelim.

Örnek 1 : Elektrik tüketimi ile ilgili olarak aylık 300 kilowatt elektrik tüketiminde bulunulduğu bilinmektedir. Söz konusu elektrik tüketiminin zaman dilimlerine ilişkin miktarları;

T1 : 100 kilowatt

T2 : 100 kilowatt

T3 : 100 kilowatt şeklindedir. Buna göre elektrik tüketim miktarlarına bağlı olarak tutarı iki tarifeye göre hesaplayalım.

(Tek Terim Tarifesi’ne göre kullanım bedeli=15.811 kuruş)

(T1 için kullanım bedeli=15.708 kuruş, T2 için kullanım bedeli=28.029 kuruş, T3 için kullanım bedeli=6.824 kuruş)

Çözüm :

  • Tek Terim Tarifesi (Normal Tarife)’ne göre elektrik tüketim bedeli,

300 kilowatt x 15.811 kuruş = 47.433 Türk Lirası olarak bulunur.

  • Akıllı Sayaç Tarifesi’ne göre elektrik tüketim bedeli,

T1 (gündüz zaman dilimi) için; 100 kilowatt x 15.708 kuruş = 15.70 Türk Lirası olarak bulunur.

T2 (puant zaman dilimi) için; 100 kilowatt x 28.029 kuruş = 28.00 Türk Lirası olarak bulunur.

T3 (gece zaman dilimi) için; 100 kilowatt x 6.824 kuruş = 6.80 Türk Lirası olarak bulunur.

T1 + T2 + T3 (Akıllı Sayaç Tarifesi’ne göre toplam elektrik tüketim bedeli) = 15.21 + 26.22 + 7.3 = 50.50 Türk Lirası  olarak bulunur.

Tek Terim Tarifesi ve Akıllı Sayaç Tarifesi’ne göre hesaplanan elektrik tüketim bedellerinde vergiler dahil edilmemiştir.

Doğalgaz Faturası Hesaplama

Doğalgaz tüketimi sonrasında tüketime bağlı fatura düzenlenmesinde aşağıdaki aşamalar uygulanmaktadır.

  • Sayaçtan ölçülen hacmi (m3) bulunur.

Sayaçtan Ölçülen Hacim (m3) = Son Endeks – İlk Endeks

  • Daha sonra düzeltilmiş tüketim (m3) bulunur.

Düzeltilmiş Tüketim (m3) = Sayaçtan Ölçülen Hacim (m3) x Düzeltme Katsayısı (K)

 

Düzeltilmiş tüketimin hesaplanmasında kullanılan düzeltme katsayısı sayaçtan ölçülen değeridir. K düzeltme çarpanının belirlenmesinde; dağıtım şirketi (doğalgaz dağıtım bölgesi), sayacın il veya ilçeye göre konumu, sayacın mekanik veya elektronik olması, sayaç ölçüm basıncı etkili olmaktadır.

  • Tüketim miktarı bulunur.

Tüketim (kWh) = Düzeltilmiş Tüketim (m3) x {Fatura Döneminin Fiili Üst Isıl Değeri (kcal/m3) / 860,42 (kcal/kWh)}

Tüketim miktarının hesaplanmasında gerekli olan ortalama üst ısıl değer 1m3 doğalgazın yanmasında elde edilen enerji miktarıdır ve kcal/m3 ile ifade edilir.

1 kWh doğalgazın yanmasında 860.42 kcal enerji açığa çıkmaktadır.

Fiili üst ısıl değerinin belirlenmesinde de K düzeltme çarpanında olduğu gibi dağıtım şirketi (doğalgaz dağıtım bölgesi), sayacın il veya ilçeye göre konumu, sayacın mekanik veya elektronik olması, sayaç ölçüm basıncı etkili olmaktadır.

  • Kullanılan birim satış fiyatına dikkat edilmelidir.

TL/kWh, 1 kWh doğalgaz enerjisi için belirlenen fiyatı belirtir.

TL/m3, 1 m3 doğalgaz enerjisi için belirlenen fiyatı belirtir.

  • Tüketim bedeli hesaplanır.

Tüketim Bedeli (TL) = Tüketim (kWh) x Ort. Perakende Satış Fiyatı (TL/kWh)

Tüketim bedelinin hesaplanmasında kullanılan ortalama perakende satış fiyatını bulmak için aylık dönemde değişen doğalgaz fiyatlarının sayaç okuma tarihlerine göre ortalaması alınır.

  • Sistem kullanım bedeli bulunur.

Sistem Kullanım Bedeli-SKB (TL) = Tüketim (kWh) x SKB Birim Fiyatı (TL/kWh)

  • Tüketim üzerinden Katma Değer Vergisi hesabı yapılır.

KDV = Tüketim Bedeli (SKB dahil) x 0,18

  • Elektrik tüketimi için belirlenen fatura tutarına ulaşılır.

Fatura Tutarı = Tüketim Bedeli + SKB + KDV

Su Faturası Hesaplama

Su faturasının hesaplanmasında konut aboneleri ve diğer abone tipleri için farklı uygulamalar yapılmaktadır.

Konut aboneleri için su faturası tarifeleri;                    Diğer abone tipleri için su faturası tarifeleri;

Birinci kademe fiyatlandırma: 0-20 m³                                      Birinci kademe fiyatlandırma: 0-10 m³
İkinci kademe fiyatlandırma: 21 m³ üstü                                    İkinci kademe fiyatlandırma: 11 m³ üstü

(Abone tipleri, kademelere bağlı fiyatlandırma ve kısıtlar farklı dağıtım şirketlerine göre değişim gösterebilir.)

Su faturalarından hesaplamalar genellikle 30 günlük dönemler halinde yapılmaktadır. Su faturası hesaplaması ile ilgili olarak bir örnekle devam edelim.

Örnek 1 : 22 m3’lük su tüketimine ilişkin olarak konut aboneleri ve diğer tip aboneler için su faturası hesaplaması yapalım. (Sayaç 30 günlük dönemlerde okumaktadır.

Konut aboneleri için su faturası hesaplaması;

20 m³ x Birinci kademe fiyatlandırma = A
2 m³ x İkinci kademe fiyatlandırma = B
Toplam su tüketimi miktarı : 22 m³

Su faturasına yansıyacak olan toplam su tüketim bedeli = A + B

Diğer abone tipleri için su faturası hesaplaması;

10 m³ x Birinci kademe fiyatlandırma = A
12 m³ x İkinci kademe fiyatlandırma = B
Toplam su tüketimi miktarı : 22 m³

Su faturasına yansıyacak olan toplam su tüketim bedeli = A + B

Fatura Hesaplama!