İç İskonto Hesaplama | Sen iste o hesaplasın!

İç İskonto Hesaplama

Hesaplama Türü :

İç iskonto; dış iskonto ve reeskont ile birlikte karşımıza çıkan ve en çok kullanılan iskonto yöntemlerinden biridir. İç iskonto hesaplama bir temel formüle dayansa da bu formül gün, ay ve yıl bazlı olarak ufak farklılıklar içermektedir. İç iskonto hesaplama işlemi yaparken senedin üzerinde yer alan nominal değer, faiz oranı ve senetle resmileştirilmiş borcun vadesinin dolmasına kalan süre gibi faktörler kullanılmaktadır.

İskonto Nedir?

İndirim anlamında kullanılan bir kavram olan iskonto, aynı zamanda bir senedin vadesine kadar olan zaman dilimine denk düşen faiz tutarının, senet değerinden çıkarılması, düşülmesi gibi anlama da gelmektedir.

İskonto Hesaplaması Nasıl Yapılır?

İskonto hesaplama yaparken en kaba, en basit tabirle; senedin üzerinde yazılı olan tutardan yani nominal değerden hesaplanan iskonto tutarı çıkartılır ve bu sayede iskonto indirimli olarak senedin peşin değeri bulunur.

Hesapladığımız bu değer, elimizde bulunan ve borçlu olduğumuz anlamına gelen senedin vadesi gelmeden önce ödenmesi ya da bankaya kırdırılması gibi sonuçlar sonrasında ortaya çıkabileceği gibi sene bitiminde muhasebe kayıtlarında senedin gerçek değerinde görünebilmesi adına yapılan reeskont durumunda da karşımıza çıkabilir.

Ticari bir iş sırasında borçlar halk arasında senet olarak tabir edilen bono ya da emre muharrer senetler vasıtasıyla resmileştirilir. Bu senetlerin üzerinde de borcun değeri ve hangi tarihte ödenmesi gerektiği belirtilir. Borçlu kişi, borcunu vadesinden önce ödemek isterse senedin üzerinde yazan nominal değerden iskonto indirimi alıp daha az ödeme yapar.

Senetlerde aynı zamanda borcun ödeneceği tarihe kadar geçerli olan bir faiz oranı da söz konusudur. Senedin tarafları olan borçlu ve alacaklı kendi aralarında herhangi bir faiz hesaplaması yapmayabilir fakat resmi işlemlerde taraflar faiz oranını hesaba katmasa bile faiz oranı uygulaması yapılır. Mesela, senedi vadesi gelmeden önce bankaya gidip kırdırmak istediğiniz zaman, banka aktif vadeye kadar olan iskonto ederini hesaplayıp bir miktar da komisyon aldıktan sonra geriye kalan payı size verir.

İç İskonto Nedir?

İç iskonto yönteminde, senedin üzerindeki vadenin geleceği tarihe bakılarak gün farkı belirlenir. Daha sonra faiz oranı da dikkate alınarak senedin mevcut değeri üzerinden iskonto tutarı hesaplandıktan sonra ödenmesi gereken indirimli para bulunur.

İç İskonto Formülü Nedir?

İç iskonto için formül aşağıdaki gibidir:

F = a – ( a x 360) = a x m x t

Bu formülde, F hesaplanan iskonto tutarını, a ise senedin nominal değerini belirtir. T harfi ile senedin vadesine kalan gün sayısı, m ile de faiz oranı ya da diğer deyişle iskonto oranı temsil edilir.

Burada karşılıklı eşitlik söz konusu olduğu için değerlerin yerini değiştirerek yeni bir eşitlik, farklı görünümlü yeni formüller elde etmek de mümkündür.

Diğer iç iskonto hesaplama formülleri şu şekildedir:

Günlük iç iskonto hesaplama formülü:

Bu formül, sürenin gün üzerinden verilmesi durumunda kullanılır.

İ = (B x n x t) / 36000 + (n x t)
Bu formülde, İ harfi iç iskonto tutarını belirtirken B harfi senedin üzerinde yazılan nominal değeri belirtmekte, n harfi ise senedin vadesinin dolmasına kalan gün sayısını göstermektedir. Son olarak t ise iskonto faiz oranını işaret eder.

Aylık iç iskonto hesaplama formülü:

Bu formül de sürenin ay üzerinden verilmesi durumunda iç iskonto hesaplarken kullanılır.

İ = (B x n x t) / 1200 + (n x t)

Yukarıda da belirttiğimiz gibi İ, iç iskonto tutarını, B senet üzerinde yazan nominal değeri, n harfi senedin dolmasına kalan ay sayısını, t ise iskonto faiz oranını temsil eder.

Yani yukarıdaki formülden farklı olarak 3600, 1200 oldu, n günlük değer belirtirken aylık değer belirtmeye başladı.

Yıllık iç iskonto hesaplama formülü

Sürenin sene olarak verilmesi durumunda iç iskonto hesaplamak için kullanacağımız formül şu şekildedir:

İ = (B x n x t) / 100 + (n x t)
Formülde, İ harfi iç iskonto tutarını, B harfi senet üzerindeki nominal değeri, n harfi senedin dolmasına kalan yıl sayısını, t harfi de faiz oranını işaret eder.

İç İskonto Yöntemiyle Peşin Değer Hesaplama Formülü

Sene bazlı hesaplama için şu formül kullanılır:

Peşin değer = (100 x nominal değer) / (100 + Faiz oranı x Süre)

Ay bazlı hesaplama için şu formül kullanılır:

Peşin değer = (1200 x nominal değer) / (1200 + Faiz oranı x süre)

Gün bazlı hesaplama için ise şu formül kullanılır:

Peşin değer =  (36000 x nominal değer) / (360000 + Faiz oranı x süre)

İç İskonto Hesaplama

Birkaç örnek ile iç iskonto hesaplama konusuna açıklık getirelim.

Örneğin, senet üzerinde yazılı olan nominal değer 10 bin Türk Lirası olsun, vadenin dolmasına 20 gün kalmış olsa ve senelik faiz oranı da yüzde 10 olsa bu durumda yapılacak iç iskonto tutarı ne kadardır?

Günlük hesap için formülümüz şu şekildeydi:

İ = (B x n x t) / (36000 + n x t)

Şimdi formülde değerleri tek tek yerine koyuyoruz:

İ = (10000 x 20 x 10) / (36000 + 20 x 10)
Buradan çıkan sonuç 55,24 oluyor. Bu iç iskonto tutarıdır. Yani senedi 20 gün erken ödemek istediğiniz zaman 55,24 Türk Lirası indirimli haliyle ödeyeceksiniz.

Bir örnek daha işleyelim. Bu sefer de yine aynı rakamlar geçerli olsun, fakat kalan gün sayısı üzerinden değil de ay sayısı üzerinden gidelim ve senedin süresinin gelmesine 20 ay kaldığını kabul edelim.

Aylık iç iskonto hesaplama formülümüz şu şekildeydi:

İ = (B x n x t) / (1200 + n x t)

İ = (10000 x 20 x 10) / (1200 + 20 x 10)
Bu durumda iç iskonto tutarımız 1428 Türk Lirası oluyor.

Diğer İskonto Hesaplama Türleri

İskonto hesaplama konusunda iç iskontaya ek olarak dış iskonto ve reeskont hesaplama işlemleri yapmak da mümkündür.

Dış İskonto Nedir?

Dış iskonto konusunda hesaplama yapılırken senedin üzerinde yazılı bulunan nominal değer baz alınır ve işlemler bu nominal değer üzerinden yapılır. Tıpkı iç iskonto hesaplama konusunda olduğu gibi ay bazlı, gün bazlı ve yıl bazlı dış iskonto hesaplamada farklı rakamlar kullanılmaktadır.

Örnek vermek gerekirse dış iskonto hesaplamada gün bazlı işlemler şu formül üzerinden yapılırken;

İ = (B x n x t) / 36000

Ay bazlı dış iskonto hesaplamaları için şu formül

İ = (B x n x t) / 1200

Yıl bazlı dış iskonto hesaplamaları için ise şu formül

İ = (B x n x t) / 100 kullanılır.

Dış iskontoda peşin değer hesaplayabilmek için, nominal değerimizden hesaplama sonucunda elde ettiğimiz dış iskonto tutarını çıkarmamız gerekmektedir.

Bunu formüle dökmek gerekirse;

Peşin Değer = Nominal değer – işlem sonucunda bulunan dış iskonto bedeli

şeklinde işlem yapmamız yeterli olacaktır.

Reeskont Nedir?

Reeskont ise zaman zaman discount ismiyle de karşımıza çıkan bir iskonto türüdür. Bir senet için belirli bir tarihe göre değer hesaplaması yapılırken kullanılan reeskont, hesaplama sonucunda bize senedin gerçek değerini vermektedir. Reeskont işlemlerine zaman zaman “gerçek değerine indirgeme” de denilmektedir. Daha çok muhasebe sektörünün ilgilendiği ve yıl sonu geldiği zaman ya da bazı özel durumların ortaya çıkması halinde varlıkların resmi şekilde belirtilen nominal değerler üzerinden değil de gerçek değerler üzerinden kayda geçirilmesine yönelik işlemler reeskont hesaplama kapsamında karşımıza çıkmaktadır. Bu durum sonucunda muhasebe kayıtlarına bakıldığı zaman senedin gerçek değerinin hemen yanında reeskont tutarının ne kadar olduğunu da görüp senedin peşin değerini öğrenmeniz mümkündür.

Bu yazıda iç iskonto hesaplama yöntemleri örnekler ile birlikte anlatılmış, iç iskonto formülleri, iç iskonto için örnek hesaplamalar gün bazlı, ay bazlı ve yıl bazlı olmak üzere karşımıza çıkabilecek her duruma yanıt verecek şekilde detaylı olarak anlatılmıştır. İç iskonto hesaplama yaparken gün – ay – yıl ayrımına dikkat ederek formül seçmenizde fayda var.

İç İskonto Hesaplama!

POPÜLER HESAPLAMALAR

Sorry. No data so far.