İlaç Maliyeti Hesaplama | Sen iste o hesaplasın!

İlaç Maliyeti Hesaplama

Sağlık sektörünün olmazsa olmazlarından olan ilaçlar yasal bir şekilde eczaneler aracılığıyla insanlara ulaştırılmaktadır. Peki kimi zaman fiyatının yüksekliğinden şikayet ettiğimiz bir ilacın bu kadar pahalıya satılmasının sebebi nedir? Bir ilaç eczaneye kaç paraya mal oluyor? Tüm bu soruların cevabını ilaç maliyeti hesaplama konulu aşağıdaki yazımızı okuduktan sonra kendi kendinize verebileceksiniz.

İlaç Maliyeti Hesaplama

Eczanenin bir müşteriye satmak için satın aldığı ilaçların maliyetini hesaplamak için bütün iskontoları toplam fiyattan düşüp, sonuca ulaşmak için kademeli karlılık hesabını da bilmemiz gerekiyor.

İlk olarak iskonto çeşitlerini tanımlayalım ve iskontoaların ne anlama geldiğini öğrenelim. Ceyhun KABAHASANOĞLU tanımları ve konu hakkındaki diğer detayları şu şekilde aktarıyor:

Ticari İskonto:

Ürünlerini daha cazip, daha tercih edilir hale getirmek isteyen ilaç firmalarının eczaneye verdiği ıskonto için kullanılan isimdir. Depo üzerinden geçiş ile birlikte bu iskonto eczaneye yansıtılmaktadır. Günümüz ekonomisinde ticari iskonto vermeyi tercih eden ilaç firması sayısı epey azalmıştır.

Kurum İskontusu:

İlaç firmalarının devletin resmi sigorta kurumu olarak kabul edilen Sosyal Güvenlik Kurumu’na fatura ettiği, başka bir deyiş ile “Geri Ödeme Kapsamı”na dahil olan ilaç tipi ürünler için devlete verilen bir iskonto tipidir. İlaç şirketlerinin verdiği “kurum iskontusu” eczane ile depo üzerinden geçiş ile birlikte Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bünyesine yansıtılmaktadır. Türkiye’de kurum iskontosunun her geçen zaman diliminde daha da yükseldiği görülmektedir.

Eczacı İskontusu:

“Yasal eczane karı” olarak da bilinen eczacı iskontosu, ilaç faturalarında yer alan PSF’den, yani perakende satış fiyatı yola çıkılarak depo satış ücretine ulaşmak için kullanılan bir iskonto tipidir. Maliyete yönelik yapılan hesaplama işlemlerinde yasal eczacı karı değil de eczacı iskontosu terimi tercih edilmektedir.

MF İskontosu:

Kimi durumlarda ecza depolarının, genel anlamda ise ilaç şirketlerinin belirli bir miktar ürünün alınmasına karşılık olarak hediye adı altında ürün vermeleri sonucu birim maliyet üzerinde değişikliğe sebep olan bir iskonto tipidir. İlaç depoları ile ilaç firmaları tarafından verilen bu iskonto eczanelere yansıtılmaktadır. Faturalarda A + B tipinde ifade edildiği bilinen MF iskontosu, kağıt üzerinde “iskonto” olarak belirtilmez. Artan maliyetler ile birlikte düşen kar marjları sebebi ile bu iskontonun günümüzdeki kullanımı gittikçe azalmaktadır.

Anlaşma İskontosu:

Eczane ile ecza deposu arasındaki ticari anlaşma sonucunda depo tarafından eczaneye yansıtılan ek ıskontodur. Çok büyük bir çoğunluk ile eczanenin lehine durumlar doğurur.

Peşin İskontosu:

Ecza şirketleri ya da ecza depoları, ödemelerini sorunsuz bir şekilde peşin olarak gerçekleştiren eczanelere sunduğu ek iskonto türüne peşin iskontosu adı verilmektedir. Çoğunlukla ecza ürünlerinin kendi vadesi baz alındığı için iskonto oranlarında değişiklikler görülür.

Bir örnek üzerinden ilaç maliyeti hesaplama işine devam etmekte fayda görünüyor.

Katma değer vergisinin (KDV) dahil edildiği satış fiyatından yola çıkarak, yine katma değer vergisi dahil depocu satış fiytını bulup ilaç maliyeti hesaplama yapabilmek için aşağıdaki örneği inceleyelim. Aşağıda yer alan örnekte bir eczaneye ürün satan ilaç deposunun söz konusu eczaneye kestiği fatura üzerinde yer alan iskonto ve kar marjlarından hareketle ilaç maliyetini ve doğal olarak depocu satış fiyatını elde edeceğiz.

Örnek:

Katma değer vergisinin dahil olduğu durumda PSF’si, yani perakende satış fiyatı, 13,49 Türk Lirası olan bir ecza ürününün KDV oranı yüzde 8’ise ve eczacı karı yüzde 20 seviyesine eşit olduğu durumda, kurum iskontosu yüzde 11 ve ticari iskonto da yüzde 4 şeklindedir. Bu durumda katma değer vergisinin dahil olduğu depocu satış fiyatını yani eczaneye ilacın maliyetini bulalım.

Çözüm:

İmalatçı satış ücreti 100 Türk Lirası’na kadar olan bütün ilaçlar için eczacı karı yasalar ile birlikte kademeli karlılık hesabında yüzde 25 olarak ortaya koyulmuştur ama yukarıda yer alan örnekte dikkat edilmesi gerektiği üzere eczacı karı yüzde 20 seviyesinde belirtilmiştir. Burada karşımıza çıkan değişikliğin ana sebebi ise şudur: Devlet tarafından belirlenen yasal eczacı karı, “kar”ın “alış tutarı”na oranı şeklinde belirlenir fakat ilaçların faturalandırılması sırasında firmalar ve ilaç depoları eczacı karını bu şekilde değil de “kar”ın “satış tutarı”na oranı şeklinde değerlendirmesi söz konusudur. Burada ise herhangi bir kayıp söz konusu değil iken yalnızca yapılan işlem değişiklik göstermektedir.

Örneğin; 80 Türk Lirası’na alınan bir ilaç 100 Türk Lirası’na satıldığında bu üründen elde edilen kar tutarını 20 Türk Lirası’na eşit olduğunu görüyoruz. “Kar”ın “alış fiyatı”na oranı yüzde 25 iken “kar”ın “satış fiyatı”na oranı ise yüzde 20’dir.

Bu detaylardan sonra örneğe geri dönmek gerekir ise;

Yüzde 8 seviyesindeki katma değer vergisinin dahil olduğu perakende satış fiyatından (PSF) KDV’yi çıkarmamız gerekecektir.

KDV hariç PSF bu durumda 12,49 Türk Lirası olarak karşımıza çıkar.

Bu işlemin ardından katma değer vergisinin hariç olduğu perakende satış fiyatı üzerinden de faturada belirtilen eczacı karının düşürülmesi gerekmektedir.

Bu durumda yapacağımız işlemin formülü ise şu şekildedir:

(KDV hariç PSF) – (Yüzde 20 eczacı kar tutarı)

Bunun ardından 12,49 Türk Lirası’ndan 2,498 TL’yi çıkarmamız gerekiyor ve buradan gelen sonuçla KDV ve eczacı karından arındırılan tutar olarak 9,99 Türk Lirası karşımıza çıkıyor.

Sıradaki adımda ise ilaç firması tarafından devlete verilen kurum iskontosunu düşmemiz gerekecektir.

9,99 TL’den yüzde 11 tutarındaki kurum iskontosunu düştüğümüzde ise elimizde 8,89 Türk Lirası kalıyor.

Ticari iskontoyu düşmek için de yukarıdaki ile eş seviyede bir işlem yapmamız gerekiyor.

Ticari iskontoyu da düştüğümüz durumda geriye 8,53 Türk Lirası seviyesinde bir tutar kalıyor.

Ticari iskontonun düşülmesinin ardından ilaç deposu ile eczane arasındaki yıllık ciro ve peşin satış türevi anlaşmalar varsa bunların da fiyat üzerinden düşülmesi gerekmektedir. Örneğimizde böyle bir belirti olmadığı için yola devam ediyoruz.

Söz konusu ürünün katma değer vergisi dahil maliyeti istendiği için 8,53 TL’ye yüzde 8’lik KDV’yi ilave etmemiz gerekecek ve bunu yaptığımızda ulaştığımız sonuç 9,21 TL’dir. Bu fiyat kdv dahil depocu satış fiyatı ya da başka bir deyişle eczane için ilaç maliyeti hesaplama işleminin sonucudur.

Kamu Kurum İskontosu Nedir?

Kamu kurum indirimi olarak da bilinen kamu kurum iskontosu, satışı gerçekleşen ilaç ya da ilaçların eczane tarafından kamuya fatura edilmesi neticesinde ilacın perakende satış fiyatı (PSF) üzerinden yapılan bir iskonto türüdür.

Kamu Kurum İskontosu Olmayan İlaçlar

Kamu kurum iskontosu eksik olan ilaçlardan bazıları şunlardır:

Salofalk 4 gr 60 gr 7 Lavman, Taurolite 250 Mg 100 Kapsül, Brunac Göz Damlası, AETHOXYSKLEROL 5 Ampul, Granulefoer 40 mg 30 Sase, Minirin Melt 60 MCG 30 Tablet, Vemcaine Pump, Vincristine Sulfate, Vancomycin DBL, Vincristine Sulfate DBL, Vancomycin DBL, Methotrexate DBL, Carboplatin DBL, Pregnyl, Pegintron, Diazepam Desitin, Emadine.

Mal Fazlası Nedir?

Mal fazlası, MF kısaltması ile de gösterilen üretici firmaların dağıtım kanalları vasıtası ile eczanelere sunduğu indirimli ya da ücretsiz mal anlamı taşımaktadır. Bunun yanı sıra bir miktar iskonto uygulamasına da sebep olabilmektedir.

Kimi zaman tedarikçi ilaç firmasının satış süreci dahilinde satış miktarını artırma amacı ile bir motivasyon aracı olarak kullandığı mal fazlası bunun yanı sıra alıcı açısından da bir stok yüklenmesi olarak kabul edilebilir.

Mal fazlası ilaç maliyeti hesaplama işlemine etki edebilecek bir faktördür.

İlaç Maliyeti Hesaplama!