İşletme Yönetiminde Finansal Hesaplama | Sen iste o hesaplasın!

İşletme Yönetiminde Finansal Hesaplama

İşletme yönetiminde finansal hesaplama işlemlerini gerçekleştirebilmek için finansal yönetim konusu bünyesinde yer alan birçok sayıda teknik yer almaktadır. Finansal analizin önemi, işletmelerde yöneticilerin ilk amacı olan işletmenin piyasa değerinin olabildiğince en yüksek seviyeye çekilmesidir. Finansal analiz yapan kişi ya da kurumlar ise, işletme yöneticileri, kamu kurumları, sendikalar, yatırımcılar, kredi verenler ve en nihayetinde kamuoyudur. İşletme […] Daha Fazla Bilgi

İşletme yönetiminde finansal hesaplama işlemlerini gerçekleştirebilmek için finansal yönetim konusu bünyesinde yer alan birçok sayıda teknik yer almaktadır. Finansal analizin önemi, işletmelerde yöneticilerin ilk amacı olan işletmenin piyasa değerinin olabildiğince en yüksek seviyeye çekilmesidir. Finansal analiz yapan kişi ya da kurumlar ise, işletme yöneticileri, kamu kurumları, sendikalar, yatırımcılar, kredi verenler ve en nihayetinde kamuoyudur.

İşletme yönetiminde finansal hesaplama yapmandan önce finansal analizde kullanılan finansal tablolara bir göz atalım. İşletme yönetiminde birçok farklı tablo kullanılmaktadır. Finans dalında dillere en çok konu olan tablo, finansal tablodur. Finansal tablolar, finansal bilgi sistemi süreci içinde yer alan kaydedilmiş ve toplanmış tüm bilgilerin, belirli zaman aralıkları arasında bu bilgileri kullanmak isteyen kişilere iletilmesini sağlaması amacı ile düzenlenmiş olan finans tablolardır.

Bunun haricinde finansal haricinde bilanço kullanılır. Bilanço belirli bir tarihte işletmenin sahip olduğu varlıkları ve bu varlıkların neyi ifade ettiğini gösterirken aynı zamanda bu varlıklara hangi yollarla ve ne üzerinden kaynak sağlandığını da göstermek için kullanılmakta olan bir tablodur.

Ayrıca finansal analizde kullanılan bir diğer tablo gelir tablosudur. Gelir tabloları, işletmelerin belirli bir dönem içinde elde ettikleri bütün gelirleri ve aynı dönem içinde katlandığı tüm maliyetleri, giderleri ve tüm bunların sonucunda işletmenin elde edeceği dönem net kârı ya da zararını kapsamakta olan ve bunun için düzenlenen bir finansal tablodur.

Son olarak finansal analiz konusunda bilinmesi gereken bir diğer şeyden bahsedelim. Bağımsız denetim. Bağımsız denetim, finansal analiz sonuçlarını anlamlı ve yararlı bir şekilde ifade edilebilmesi adına finansal tablolarda yer alan bilgilerin işletme ile hiçbir bağlantısı olmayan bağımsız bir uzman tarafından denetlenmesine denmektedir. Bu işi yapan kimselere bağımsız denetmen denir. İşletmeler devlet tarafından belirlenmiş çeşitli yasalara göre belirli dönemler içerisinde bağımsız denetimden geçmelidir. Ayrıca sermaye piyasası kurulunda yer alan ilkelerden biri olan kamuyu aydınlatma ilkesi gereğince de bu bilgilerin kamu ile paylaşılması zorunludur.

Tüm bu tabloların oluşturulmasının ardından işletmenin ne durumda olduğunu görebilmemiz adına çeşitli hesaplamalar yapılması gerekir. Bu hesaplamalar çeşitli oranlar ve formüller üzerinden yapılmaktadır. Bu tür oranlara bakılarak işletmenin diğer işletmelere göre durumu tespit edilebileceği gibi, işletmenin kendi varlık ve borçları arasında yer alan dengeyi ya da oluşan bir dengesizliği görmesini sağlayacaktır. Bu nedenle de işletme yönetiminde finansal hesaplama işlemlerinin yapılması zorunlu bir şeydir.

İşletme Yönetiminde Finansal Hesaplama Teknikleri

İşletme yönetiminde finansal hesaplama yapılmak isteniyorsa bunun için kullanılan çeşitli teknikleri de bilmek gerekir. İşletme yönetiminde finansal hesaplama işlemlerinin başında oran analizi gelmektedir. Oran analizi yapmak isteyen işletmelerin kullanabilecekleri çeşitli teknikler yer almaktadır.

Oran analizi, bilanço ve gelir tablosunda yer alan tüm kalemlerin birbirleri arasında oranlanması ile yapılan analize verilen addır. Oran analizinin çeşitli türleri yer almaktadır. Bunlar, likidite oranları, finansal yapı oranları, faaliyet oranları, kârlılık oranları, piyasa temelli oranları olmak üzere beşe ayrılır.

Likidite oranları, işletmenin kısa vadeli borç ödeme gücünü ölçmeye yarayan bir işletme yönetiminde finansal hesaplama yöntemidir.

Likidite oranları içerisinde yer alan dört farklı oran formülü vardır. Bunlardan ilki cari orandır.

  • Cari Oran: Normal şartlarda kısa vadeli borç ödeme gücünü ölçmek için kullanılan cari oranın, üretim işletmeleri açısından en ideal sonucu ikidir. Gelişmekte olan ülkelerde ise bu oranın bir buçuk olması yeterli olacaktır. İşletme yönetiminde finansal hesaplama yöntemi olan cari oranın formülü şu şekildedir;

Cari Oran =  Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar

  • Asit – Test Oranı: Asit – test oranı, dönen varlıklardan stokların çıkartılması ile birlikte geriye kalan değerin kısa vadeli borçlara bölünmesi ile hesaplanan oranlardır. İşletmeler için bu oranın en ideal hali biri göstermesidir. Bir başka işletme yönetiminde finansal hesaplama tekniklerinden biri olan asit – test oranının formülü ise şu şekildedir;

Asit – Test Oranı = Dönen Varlıklar – Stoklar  / Kısa Vadeli Borçlar

  • Nakit Oranı: İşletme yönetiminde finansal hesaplama oranlarından bir diğeri olan nakit oranının, işletmelerin alacaklarının tahsil edilemediği, stokların satılamadığı gibi durumlarda kısa vadeli borç ödeme gücünü ölçtüğü bilinen bir gerçektir. İşletme yönetiminde finansal hesaplama işlemlerinin en hassas oranlarından biridir. Aşağıda yer alan formül ile yapılacak işlemler sonucunda işletmeler için istenen en iyi sonuç bu oranın yüzde yirmiyi göstermesidir.

Nakit Oranı = Hazır Değerler + Menkul Kıymetler / Kısa Vadeli Borçlar

  • Stok Bağımlılık Oranı: Stok bağımlılık oranı, asit – test oranının birden küçük çıkması halinde kısa vadeli borçların ödenebilmesi adına stokların yüzde kaçının satılması gerektiğine karar vermek amacı ile yapılır.

Stok Bağımlılık Oranı = [Kıs. Vad. Yab. Kaynaklar – (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler)] / Stoklar

İşletme yönetiminde finansal hesaplama yöntemlerinden bir ikincisi olan finansal yapı ile ilgili oranlar, işletmenin mali yapısını, borç ve öz sermaye ilişkisini ve uzun vadeli borç ödeme gücünü ölçmek için kullanılan orandır. Bir diğer adı ise borçlanma oranıdır.

Finansal yapı ile ilgili altı farklı oran yer almaktadır.

  • Borçlanma Oranı : Bir diğer adı ile kaldıraç oranı olarak da bilinen borçlanma oranının, varlıkların yüzde kaçının yabancı kaynaklar kullanılarak finanse edildiğini göstermek için kullanılmakta olan bir orandır. Borçlanma yani kaldıraç oranının formülü ise aşağıdaki gibidir;

Formül => Borçlanma Oranı = Toplam Yabacı Kaynaklar / Pasif Toplamı

  • Finansman Oranı: Finansman oranı, finansal bağımsızlığı göstermek için en önemli orandır ve bu oranın birden büyük olması istenir.
Finansman Oranı = Öz Kaynaklar / Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
  • Borç / Özsermaye Oranı: Finansman oranının tam tersi olan bu oranı, borçların yüzde kaçının öz kaynaklar ile karşılandığını göstermek için kullanılıp bu oranın da birden küçük olması istenmektedir.
Borç / Özsermaye Oranı = Kısa ve Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar / Öz Kaynaklar
  • Otofinansman Oranı: Otofinansman, işletmenin elde edeceği kârın bir kısmının dağıtılmayıp işletme içerisinde muhafaza edilmesidir. Bu şekilde de işletme kendi öz kaynağını oluşturur. Otofinansman oranı ise bir işletmenin otofinansman yolunu kullanarak sağladığı kaynakların oransal bir şekilde ifade edilişi şeklidir.
Otofinansman Oranı = (Kâr Yedekleri – Geçmiş Yıllar Zararları) / Ödenmiş Sermaye
  • Faiz Karşılama Oranı: Elde edilen brüt satış kârı ile kredi faizinin kaç defa ödenebileceğini göstermekte kullanılan bu sayının bir diğer adı faizin kazanılma sayısıdır.

Faiz Karşılama Oranı = Faiz ve Vergi Öncesi Kâr / Finansman Giderleri

  • Maddî Duran Varlıklar / Özsermaye Oranı: Maddi duran varlıkların ne kadarının öz kaynaklar aracılığı ile karşılandığını gösterir ve bu oranın yüzde yetmişten yüksek olması istenir.

Maddî Duran Varlıklar / Özsermaye Oranı = Maddî Duran Varlıklar / Öz Kaynaklar

  • Duran Varlıklar / Devamlı Sermaye Oranı: Devamlı sermaye tarafından finanse edilen duran varlıkların oranını gösterir ve bu oranın birden yüksek olması arzu edilir.
Duran Varlıklar / Devamlı Sermaye Oranı = Duran Varlıklar / ( Uzun Vadeli Yab. Kay. + Öz Kaynaklar)
  • Devamlı Sermayenin Bağımlılık Oranı: Süreğen sermaye için finansman ihtiyacının ne kadar olduğunu gösteren bu oranın formülü aşağıda yer almaktadır.
Devamlı Sermayenin Bağımlılık Oranı = (Stoklar + Ticarî Alacaklar – Ticarî Borçlar) / Devamlı Sermaye
İşletme yönetiminde finansal hesaplama işlemlerinin bir diğeri faaliyet oranlarıdır. Faaliyet oranları, bir işletmenin satışları ile varlık grupları arasındaki incelemek için yapılan oranlar olup bir diğer adı da etkinlik oranlarıdır. Ayrıca verimlilik analizi olarak da bilinmektedir. Faaliyet oranlarını ise sadece formüllerini vererek anlatacağız.
  • Alacak Devir Hızı = Kredili Net Satışlar / Ticarî Alacaklar
  • Ortalama Tahsil Süresi = 360 / Alacak Devir Hızı
  • Maddî Duran Varlıklar Devir Hızı = Net Satışlar / Net Maddî Duran Varlıklar
  • Stok Devir Hızı = Satışların Maliyeti / Ortalama Stok
  • Stok Değişim Süresi = 360 / Stok Devir Hız
  • Aktif Devir Hızı = Net Satışlar / Aktif Toplamı
  • Ticarî Borç Devir Hızı = Satışların Maliyeti / Ortalama Ticarî Borçlar

İşletme yönetiminde finansal hesaplama işlemleri için kullanılan bir diğer oran analizi ise kârlılık oranlarıdır. İşletmenin rantabilitesinin yani kârlılığının yeterli olup olmadığını gösterme amacı ile yapılan bu oranlara aynı zamanda rantabilite oranları da denmektedir. Kârlılık oranlarına yani Rantabilite oranlarına ait formüller aşağıda yer almaktadır.

  • Malî Rantabilite = Net Kâr / Ortalama Öz Sermaye
  • Hisse Başına Getiri = Net Kâr / Dolaşımdaki Hisse Senedi Sayısı
  • İş Hacmi Rantabilitesi = Faaliyet Kârı / Net Satışlar
  • Brüt Satış Rantabilitesi = Brüt Satış Kârı / Net Satışlar
  • Dönen Varlık Rantabilitesi = Net Kâr / Dönen Varlıklar
  • Kümülatif Kârlılık Oranı = Dağıtılmamış Kâr / Aktif Toplamı

İşletme yönetiminde finansal hesaplama oranlarının sonuncusu olan piyasa temelleri oranlar, bir işletmenin piyasa içindeki performansını değerlendirmek amacı ile kullanılmaktadır. Piyasa temelli oranlar ise şu şekildedir;

  • F/K Oranı = (Dağıtılacak Kâr Payı / Hisse Senedi Sayısı) / Hisse Senedi Borsa Fiyatı
  • PP/DD Oranı = Hisse Senedi Borsa Fiyatı / Hisse Senedi Defter Değeri
  • Firma Değeri = İşletmenin Piyasa Değeri + Net Nakitler
  • Fiyat – Satış Oranı = Firma Değeri / Net Satışlar
  • Hisse Senedi Plasman Oranı = Dağıtılacak Kâr Payı / Ödenmiş Sermaye
İşletme Yönetiminde Finansal Hesaplama!