Jant Hesaplama

Günlük hayatın olmazsa olmazı olan ulaşım araçlarında lastik kısmına takılan materyale jant denilmektedir. Kullanılan aracın aks sistemine bağlı olan jant, lastiğin hareketlenmesini sağlamaktadır. Araçlarda kullanılan jantların türlü çeşitleri bulunmaktadır. Yazının devamında jantlar, jant çeşitleri, jant hesaplaması konularından bahsedeceğiz. Jant Çeşitleri Nelerdir? Jant çeşitleri farklılık göstermektedir. Lastik tipine ve kullanılan araca göre olmak üzere iki ana […] Daha Fazla Bilgi

Günlük hayatın olmazsa olmazı olan ulaşım araçlarında lastik kısmına takılan materyale jant denilmektedir. Kullanılan aracın aks sistemine bağlı olan jant, lastiğin hareketlenmesini sağlamaktadır. Araçlarda kullanılan jantların türlü çeşitleri bulunmaktadır. Yazının devamında jantlar, jant çeşitleri, jant hesaplaması konularından bahsedeceğiz.

Jant Çeşitleri Nelerdir?

Jant çeşitleri farklılık göstermektedir. Lastik tipine ve kullanılan araca göre olmak üzere iki ana grup altında sınıflandırılmaktadır.

A) Lastik Tipine Göre Jant Çeşitleri

  • Tubeless – İç Lastiksiz Jantlar: Bu jant çeşidinde iç lastik kullanımı yapılmamaktadır. Jant üzerinde yalnızca dış lastik bulunur. Hava kaçışı lastiğin şişirilmesi ve jantla lastik arasında boşluk kalmaması ile birlikte engellenir.
  • Tube Type Jant – İç Lastikli Jant: Bu jant çeşidinde iç lastik üzerine kolon takılır. Takılan kolon ile iç lastiğin zarar görmesinin önüne geçilir. Daha sonrasında iç lastiğe takılan kolonun üzerine dış lastiğin takılması işlemi gerçekleştirilir.
  • İspit Jant – Göbeksiz Jant: Bu jant çeşidi ise iç lastikli olarak ya da iç lastiksiz olarak iki şekilde olabilmektedir. Aracın ağır işlerde kullanılacak olması halinde iç lastikli jant tercih edilmektedir. Forkliftlerde olduğu gibi bazı araçlarda dolgu lastik kullanımı görülmektedir.
B) Kullanılan Araç Tipine Göre Jant Çeşitleri
  • Otomobillerde kullanılan Binek Araç Jantları
  • Ticari Jantlar
  • Traktör gibi araçlarda kullanılan Zirai ve Endüstriyel Jantlar
  • Greyder gibi araçlarda kullanılan Ağır Vasıta Jantları
  • Biçerdöver ve tank gibi araçlarda kullanılan Özel Ekipman Jantları

Jantlar bu iki ana grup dışında jant yapımında kullanılan malzemeye bağlı olarak iki sınıfa ayrılmaktadır. Jantlar kullanılan malzemeye göre çelik jantlar ve alüminyum jantlar olarak sınıflandırılmaktadır.

Alüminyum Jantlar: Alüminyum jantların elde edilmesi alüminyuma bazı elementlerin eklenmesi ile birlikte döküm yöntemi kullanılarak ortaya çıkar. Alüminyum jantlar talaşlı imalat ile şekillendirilmektedir.

Çelik Jantlar: Çelik jantlar sıcak şekilde işlenen saca soğuk olarak şekil verilmesi ile elde edilmektedir. Çelik jantın birleştirilmesi kaynak ve cıvatalı birleştirme ile yapılmaktadır.

Çelik jantlar ve alüminyum jantlar dayanıklılık açısından karşılaştırıldığında çelik jantların daha dayanıklı olduğu sonucuna varılır. Bunun sebebi çelik jantta herhangi bir darbe karşısında kırılma meydana gelmemesidir. Çelik jantlarda darbe aldığında yamulur ancak kırılmaz. Buna karşın alüminyum jantlar darbe aldıkları durumlarda kırılabilirler. Ancak alüminyum jantların çeşit olarak daha fazla seçeneğe sahip olması avantajlı yönü olarak karşımıza çıkmaktadır.

Jant Üzerinde Bulunan Kısımlar

  •  Jant Kasnak Genişliği: Lastiğin konulduğu kısma ait genişlik jant kasnak genişliğidir.
  •  Jant Kasnak Çapı: Lastiğin konulduğu kısmın çapı jant kasnak çapıdır.
  •  Kasnak Kalınlığı: Lastiğin konulduğu kısmın ne kadar kalınlıkta olduğunu belirtir.
  •  Disk Kalınlığı: Janttaki disk sacının ne kadarlık bir kalınlığa sahip olduğunu belirtir.
  •  Poyra çapı: Janttaki kampana merkezinin konulduğu deliğin çapı poyra çapı olarak ifade edilmektedir.
  •  Bijon Eksen Çapı: Düşünsel olarak bijonların tümünün tam merkezinden geçtiği varsayılan yuvarlağın çapı  bijon eksen çapıdır.
  •  Bijon Çapı: Bijonların kampanaya olan bağlantı kısmında geçirilen deliğe ait çaptır.
  •  Offset: Jantta bulunan diskin kasnak merkezine olan mesafesidir.
  •  Offset ET (Inset): Jantta bulunan diskin iç ofseti olarak ifade edilmektedir.
  •  Sibop Çapı: Sibobun sabit olacak şekilde yerleştirildiği deliğe ait çaptır.
  •  Havalandırma Deliği Çapı: Jantın soğuması amacıyla işlev gören deliğe ait çaptır.
  •  Havşa Çapı: Bijonun etrafında bulunan havşadaki çaptır.

 Jant Sayısal Değerleri

Bijon ve Somun Sayısı: Kullanılan araca bijon alınırken araçta bulunan bijon sayısının dikkate alınması gerekir. Bu noktada bijon ile araçta bulunan bijon anahtarını karıştırmamak gerekir. Çünkü araçlarda gerekli olandan daha fazla sayıda bijon anahtarı bulunabilir. Araçlarda bulunan bijon sayısına bakıldığında binek araçlarda 4 ya da 5 bijon, arazi araçlarında 6 bijon, ticari araçlarda ise 8 ya da daha fazla sayıda bijon bulunmaktadır.

Kullanılan araca ait jantta bulunan bijonun araçtaki diğer bijonlarla kıyaslandığında simetrik olmadığı göze çarpıyorsa jantta bijon eksikliği olduğu anlaşılmalıdır. Araçta fark edilen bu durumda mutlaka eksikliğin giderilmesi ve bu şekilde aracın kullanılmaması önerilmektedir.

PCD (Pitch Circle Diameter) Bijon, Somun Anahtar Delik Aralığı Çapı: Kullanılan araçta bulunan bijon sayısının yanında bijonların arasındaki uzaklık da oldukça önemlidir. Bijonların arasındaki uzaklık PCD ile ifade edilmektedir. Bijonların oluşturduğu dairenin çapı PCD denilen bijonlar arasındaki uzaklığı belirtmektedir. Bijon çapı, bijon sayısı ile birlikte söylenir ve en fazla karşılaşılan bijon çapı 5/100, 4/100 ve 5/112’dir.

Merkez Göbek Deliği: Kullanılan aracın jant göbeği hakkında bilgi alarak merkez göbek deliği ile ilgili bilgi edinebilinir. Hub Centric – Göbek Merkezli ve Lug Cenctric – Bağlantı Merkezli olmak üzere iki türde aks / jant bulunmaktadır. Farklı türde jant kullanımı genel olarak ticari araçlarda ve tarım makinelerinde olmaktadır.

Binek otomobillerde sıklıkla kullanılan ve kullanımı en yaygın olan göbek merkezli jant göbeği deliğidir. Göbek merkezli jant göbeği deliğinde puryeden sonra gelen ve jant göbeğine denk gelecek şekilde tasarlanan bir çıkıntı yer almaktadır. Bu çıkıntı ile jant, göbek merkezine denk getirilir. Böylelikle jant bağlanmış olur. Jantın bağlanması, kullanılan aracın sahip olduğu ağırlığın bijonlara yüklenmesini sağlar.

Lug Centric yani bağlantı merkezli jant göbek deliğinde bağlantı somunlar ya da bijonlar yardımı ile yapılmaktadır. Çünkü aracın puryesinde çıkıntı bulunmamaktadır.

Inset, Outset ve Ofset: Aracın jantının iç göbeğinin, jantın orta kısmından fren balatalarına olan mesafesini belirtir.

Ofset üç farklı çeşitte bulunmaktadır. Bunlar;

  1. Inset – Pozitif Set
  2. Outset – Negatif Set
  3. Sıfır Ofset

Sıfır ofsetin olduğu araçlarda jant göbeği jantın tam orta kısmında yer almaktadır.

Genel olarak binek araçlarda pozitif ofset kullanımı yaygındır. Bağlantıdan kaynaklı olarak bazı durumlarda araçta bulunan ön ve arka jantları farklı göbekte yer alabilir. Bunun yanında ön ve arka jantların göbek çapları birbirinden farklı olabilir. Üretilen araçlar büyük sıklıkla pozitif ofset esasına dayanarak düşük ofset ya da yüksek ofset olarak üretilmektedir.

  • Aracın Ofsetinin Azalması ya da Çoğalması Durumu

Pozitif ofset baz alındığında, pozitif ofsetin artması araçta bulunan jant iç kısmının aracın fren merkezi ile araç bağlantı noktalarına olan yaklaşımı anlamına gelmektedir. Ofsetin artması halinde mesafe azalırken ofsetin azaldığı durumda bahsi geçen mesafe artar. Araçtaki jant iç kısmının aracın fren merkezi ile araç bağlantı noktalarına olan yaklaşımından dolayı alaşım jantlarda ofsetin standartlardan düşük olması istenmektedir. Ofsetin standart ofsetten daha düşük olması halinde araca takılabilecek fren sistemi ve bağlantı noktası daha büyük olmaktadır. Ofsetin düşük olması araçtaki yol tutuşunun daha iyi olmasını sağlamaktadır.

Jant Boyutu Hesaplama Nasıl Yapılır?

Jantın boyutu inch ölçüsü ile ifade edilmektedir. Jantın boyutu hesaplanırken ölçüm flanşların iç kısmından başlamaktadır. Jant boyutu otomobillerde 5 inch olmaktadır. Ancak daha fazla olması da mümkündür. Jant boyutu en fazla 15 inch olabilmektedir.

Jant Çapı Hesaplama Nasıl Yapılır?

Jant çapı da jant boyutunda olduğu gibi inch ile ifade edilmektedir. Jant çapının ölçümü ise flanşların alt kısmından başlamaktadır. Jant çapı otomobillerde 3 inch olmakla beraber daha fazla da olabilmektedir ve en fazla 30 inche kadar çıkabilmektedir.

Jant boyutunu ve jant çapını hesaplama aracı yardımı ile gereken bilgilerin girilmesi ile bulabilirsiniz.

Jant Hesaplama!