Kar Payı Hesaplama

Bu yazımızda yapılan yatırımlarda yatırımın sonucuna bağlı olarak alınan kar payı hakkında bilgi vereceğiz. Konu ile ilgili olarak açıklamalarda bulunmak amacı ile ”kar payı nedir?”, ”kar payı ile faiz arasındaki fark”, ”kar payı dağıtımı”, ”kar payı dağıtım zamanı”, ”kar payı dağıtım tablosu”, ”kar payı iskonto modeli” ve ”kar payı hesaplama” başlıklarına yer vermekteyiz. Kar Payı Nedir? Kar payı ya da […] Daha Fazla Bilgi

Bu yazımızda yapılan yatırımlarda yatırımın sonucuna bağlı olarak alınan kar payı hakkında bilgi vereceğiz. Konu ile ilgili olarak açıklamalarda bulunmak amacı ile ”kar payı nedir?”, ”kar payı ile faiz arasındaki fark”, ”kar payı dağıtımı”, ”kar payı dağıtım zamanı”, ”kar payı dağıtım tablosu”, ”kar payı iskonto modeli” ve ”kar payı hesaplama” başlıklarına yer vermekteyiz.

Kar Payı Nedir?

Kar payı ya da diğer tanımı ile temettü bir şirketin yıl içerisinde gerçekleştirdiği faaliyetler neticesinde elde etmiş olduğu net dönem karının şirket ortaklarına dağıtılmasıyla meydana gelen getiri anlamına gelmektedir.

Kar payı şirket ortaklarının hisse senedi payına göre artabilmektedir. Borsada işlem gören şirketlerin kar payı dağıtımı nakit ya da hisse senedi şeklinde olmaktadır.

Kar Payı ve Faiz Arasındaki Fark

Faiz genel anlamı ile finansal kaynak sağlamak amacı ile borç olarak verilen para karşılığında alınan getiri anlamını taşımaktadır. Paranın kullanma bedeli olarak da açıklanan faiz ayrıca ürem ya da nema olarak da ifade edilmektedir.

Özetle, miktar ve cins bakımından aynı olan iki şey değiştirildiğinde, değişimde yer alan iki taraftan birinin üstlendiği fazlalığa faiz denilmektedir.

Kar payı ve faiz arasındaki farkları şu şekilde açıklayabiliriz;

Faizde vade sonunda anapara sahibine anapara üzerine eklenecek olan kar taahhüt edilmektedir. Kar payında ise gerçekleştirilen faaliyetler sonucunda ortaya çıkan verimliliğe bağlı olarak kazanç sağlanmaktadır. Yapılan faaliyetler düşük verimle sonlandı ise üzerinde hak bulunan kar payı miktarı da düşük olmaktadır. Ancak aksi durumda yani yapılan faaliyetin yüksek verimle sonlanması durumunda üzerinde hak bulunan kar payı miktarı yüksek olmaktadır.

Kar Payı Dağıtımı

Kar payı dağıtılması için öncelikle yedek akçelerin ayrılması gerekmektedir. Yedek akçeler usulüne uygun şekilde düzenlenen ve bilanço esasına göre kar sağlamış olan ya da daha önceki senelere ait karların yedek akçe ayrılması amacı ile kullanılması ile ayrılmaktadır.

Kar payı dağıtımı öncesinde aşağıda yer verilen durumlar ile ilgili olarak düzenlemeler yapılmalıdır.

  • Ortaklar kar payı dağıtılıp dağıtılmayacağı konusunda karara varmalıdır.
  • Kar payı dağıtılması kararına varılması durumunda ortaklar ile dağıtılacak olan kar payında hak sahibi olan diğer taraflar için kar payı dağıtım oranı belirlenmelidir.
  • Kar payının nasıl ödeneceği belirlenmelidir (kar payının nakit olarak dağıtılması, kar payının hisse senendi olarak dağıtılması ya da kar payının bir kısmının nakit bir kısmının hisse senedi olarak dağıtılması)
  • Kar payı ödemem zamanı kesinleştirilmelidir ( Kar payı dağıtımı dağıtım kararının verildiği genel kurul toplantısının yapıldığı hesap dönemi sonu itibari ile yapılmalıdır. Bahsi geçen süre kar dağıtımının en geç yapılabileceği zamanı ifade etmektedir.)
  • Kar payı avansının dağıtılmasına ilişkin olarak karar verilmelidir.
  • Kar payı avansının dağıtılmasına karar verilmesi durumunda kar payı avansı dağıtımına ilişkin esaslar belirlenmelidir.

Borsada işlem gören anonim şirketler kar paylarını genel kurul kararı ile aşağıda belirtilen şekillerde dağıtabilirler.

– Kar payını tümüyle nakit olarak dağıtma,

– Kar payını tümüyle hisse senedi olarak dağıtma,

– Kar payının bir kısmını nakit bir kısmını hisse senedi olarak dağıtıp geri kalan kısmını şirket bünyesine dahil etme,

– Kar payını nakit ya da hisse senedi olarak dağıtmadan tümüyle şirket bünyesine dahil etme

Ayrılması gerekli olan yeden akçelerin ve esas sözleşmede yer alan hisse sahipleri için belirlenmiş olan kar paylarının ayrılmaması durumunda;

başka yedek akçe ayrılamaz,

bir sonraki yıla kar aktarımında bulunulamaz,

intifa senedi sahiplerine, yönetim kurulu üyelerine ve ortaklık bünyesinde çalışanlara kar payı dağıtılamaz.

Kar Payı Dağıtım Zamanı

Kar payı dağıtım zamanı tahakkuk eden karlar için genel kurul tarafından belirlenebileceği gibi genel kurul tarafından yetki verilmesi halinde yönetim kurulu tarafından da kararlaştırılabilmektedir. Kar payı ödemeleri tek seferde ya da taksitler halinde ödenebilmektedir.

Kar payının ödenmesi amacı ile kupon ihraç edilmesi durumunda kuponların ibrazı gerekmektedir. Kupon ihraç edilmeyen durumlarda ise pay sahipliğinin ispat edilmesi gereklidir.

Ödenmeyen kar payları için zaman aşımı 5 yıl ile sınırlıdır.

Kar Payı Dağıtımı Tablosu

Aşağıda kar dağıtım tablosuna ilişkin örnek yer almaktadır.

KAR DAĞITIM TABLOSU

A- DÖNEM KARININ DAĞITIMI Önceki Dönem Cari Dönem
1) DÖNEM KARI
2) ÖDENECEK VERGİ VE YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER (-)
Kurumlar Vergisi (Gelir Vergisi)
Gelir Vergisi Kesintisi
Diğer Vergi ve Yasal Yükümlülükler
NET DÖNEM KARI
3) GEÇMİŞ DÖNEMLER ZARARI (-)
4) I. TERTİP YASAL YEDEK AKÇE (-)
5) İŞLETMEDE BIRAKILMASI TASARRUFU ZORUNLU YASAL FONLAR (-)
DAĞITILABİLİR NET DÖNEM KARI
6) ORTAKLARA BİRİNCİ TEMETTÜ (-)
Adi Hisse Senedi Sahiplerine
İmtiyazlı Hisse Senedi Sahiplerine
7) PERSONELE TEMETTÜ (-)
8) YÖNETİM KURULUNA TEMETTÜ (-)
9) ORTAKLARA İKİNCİ TEMETTÜ (-)
Adi Hisse Senedi Sahiplerine
İmtiyazlı Hisse Senedi Sahiplerine
10) İKİNCİ TERTİP YASAL YEDEK AKÇE (-)
11) STATÜ YEDEKLERİ (-)
12) OLAĞANDIŞI YEDEKLER (DAĞITILMAMIŞ KARLAR)
13) DİĞER YEDEKLER
14) ÖZEL FONLAR
B- YEDEKLERDEN DAĞITIM
1) DAĞITILAN YEDEKLER
2) II. TERTİP YASAL YEDEKLER (-)
3) ORTAKLARA PAY (-)
Adi Hisse Senedi Sahiplerine
İmtiyazlı Hisse Senedi Sahiplerine
4) PERSONELE PAY (-)
5) YÖNETİM KURULUNA PAY (-)
C-  HİSSE BAŞINA KAR
1)  Adi Hisse Senedi Sahiplerine (TL %)
2)  İmtiyazlı Hisse Senedi Sahiplerine (TL %)
D-  HİSSE BAŞINA TEMETTÜ
1)  Adi Hisse Senedi Sahiplerine (TL %)
2)  İmtiyazlı Hisse Senedi Sahiplerine (TL %)

Kar Payı İskonto Modeli

Kar payı iskonto modelinde, bir hisse senedinin bugünkü değeri bulunurken beklenen kar payları ya da işletme faaliyetlerinden elde edilecek olan net nakit girişleri bugüne indirgenmektedir.

Hisse senedinin bugünkü değeri bulunurken kar payı iskonto modelinin kullanılması sırasında aşağıda verilen formülden faydalanılmaktadır.

Hisse senedinin piyasa fiyatı
P0 : Hisse senedi piyasa fiyatı ya da gerçek fiyatı

D : Yıllara göre beklenen kar payları

k : iskonto oranı

 

Beklenen kar paylarının eşit olduğu durumlarda  P0 hisse senedinin piyasa fiyatı formülü de kullanılmaktadır.

Piyasa fiyatı ile gerçek fiyat etkin bir piyasada birbirine eşit olmaktadır.

 

Hisse senedinin beklenen getirisinin hesaplanması için kullanılan formül ise şu şekildedir;

PHisse senedinin beklenen getirisi0 : Hisse senedinin D1-t0 zamanındaki piyasa fiyatı

P1 : Hisse senedinin t1 zamanındaki piyasa fiyatı

E(R) : Hisse senedinin beklenen getirisi

 

Örnek : Bir yatırımcı A işletmesine ait hisse senedine yatırım yapmaktadır. Bu yatırımcının üç yıllık beklenen kar payı tutarları şu şekildedir;

1.yıl : 1,75 Türk Lirası

2.yıl : 2,25 Türk Lirası

3.yıl 3 Türk Lirası

Yatırımcı tarafından beklenen kazanç oranı ve kullanılacak iskonto oranı yüzde 17 olduğuna göre hisse senedinin piyasa fiyatı kaç Türk Lirası’dır?

Çözüm : Hisse senedinin piyasa fiyatı,

P0 : 1,75 / (1+0,17)¹ + 2,25 / (1+0,017)² + 3 / (1+0,017) ³ = 5 TürkLirası olarak bulunur.

Kar Payı Hesaplama

Aşağıda kar payının hesaplanması ve dağıtılmasına ilişkin örnekte konu ilgili anlatıma yer verilmektedir.

Örnek : 2012 yılında 275,600.00 Türk Lirası tutarında kar payı şirket ortağına dağıtılmıştır. Şirket tarafından kar payı dağıtımına ilişkin olarak ödenen stopaj tutarı 41,340.00 Türk Lirası’dır. Şirket ortağı tarafından beyan edilecek stopaj tutarı da 41,340.00 Türk Lirası’dır.

Dolayısı ile şirket ortağı tarafından beyanda bulunulan vergi tutarından şirket tarafından kar dağıtımı için ödenen vergi tutarının mahsup edilmesi sonucunda şirket ortağının ödemesi gereken bir vergi olmayacaktır.

Şirketin Kar Dağıtımı Vergi Beyanı

Dağıtılan Kar                           275.600,00 Türk Lirası

Temettü Stopaj Oranı            % 15

Temettü Stopajı                 41.340,00 Türk Lirası

 

Şirketin Ortağının Temettü Vergi Beyanı (2012)

Kar Payı Tutarı                         275.600,00 Türk Lirası

Kar Payı İstisna Oranı             % 50

Kar Payı İstisna Tutarı            137.800,00 Türk Lirası

Kar Payı Vergi Matrahı           137.800,00 Türk Lirası

Temettü Stopajı                        41.340,00 Türk Lirası

 

10.000,00 Türk Lirası       0,15    1.500,00 Türk Lirası

15.000,00 Türk Lirası       0,20    3.000,00 Türk Lirası

33.000,00 Türk Lirası       0,27    8.910,00 Türk Lirası

  77.800,00 Türk Lirası        0,35   27.930,00 Türk Lirası

137.800,00  Türk Lirası          41.340,00 Türk Lirası

Mahsup Edilecek Vergi                   41.340,00 Türk Lirası

Ödenecek Vergi                           0,00 Türk Lirası

Görüldüğü gibi 2012 senesi itibari ile şirket ortakları tarafından alınan kar payında şirket tarafından ödenen stopaj tutarı ile şirket ortağı tarafından hesaplanan menkul sermaye vergisi tutarının eşit olması sebebi ile şirket ortağının ödemekle yükümlü olduğu bir vergi bulunmamaktadır.

Kar Payı Hesaplama!