Kıdem Tazminatı Hesaplama

Kişilerin herhangi bir iş yerine bağlı olarak çalışması ve çalıştığı iş yerinden çeşitli sebeplerden dolayı (işten atılma, iş sözleşmesinin anlaşmalı olarak feshedilmesi gibi) ayrılması sonucunda hak ettikleri paraya kıdem tazminatı denilmektedir. Kıdem tazminatının hak edilmesi ve kıdem tazminatı tutarı çalışma süresine bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Yazının devamında kıdem tazminatını hak edebilmek için hangi şartların sağlanıyor […] Daha Fazla Bilgi

Kişilerin herhangi bir iş yerine bağlı olarak çalışması ve çalıştığı iş yerinden çeşitli sebeplerden dolayı (işten atılma, iş sözleşmesinin anlaşmalı olarak feshedilmesi gibi) ayrılması sonucunda hak ettikleri paraya kıdem tazminatı denilmektedir. Kıdem tazminatının hak edilmesi ve kıdem tazminatı tutarı çalışma süresine bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Yazının devamında kıdem tazminatını hak edebilmek için hangi şartların sağlanıyor olması, kıdem tazminatı miktarları ve kıdem tazminatının hesaplanması konularından bahsedeceğiz.

Kıdem Tazminatı Almanın Şartları

Kıdem tazminatı her çalışana verilmemektedir. Kıdem tazminatının çalışanların iş akdinin sona ermesi durumunda hangi şartlarda verileceği 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre 4857 sayılı İş Kanunu’nun kapsamı altında olan kişilerin kıdem tazminatı alabileceği ifade edilmiştir.

1475 sayılı İş Hukuku’nun 14. maddesinde ifade edilene göre kişinin kıdem tazminatını hak edebilmesi için gereken şartlar şu şekildedir;

  • Kişinin kıdem tazminatı alabilmesi için bağlı bulunduğu iş yerinde 4857 sayılı İş Kanunu esaslarına dayanan bir iş sözleşmesiyle çalışıyor olması gerekmektedir. Bunun yanında yargıtay tarafından çıkarılan kararda memuriyet boyunca çalışılan süre de kıdem tazminatı alınmasında göz önüne alınmaktadır.
  • Kişi bağlı bulunduğu iş yerinde yaptığı iş sözleşmesine göre belirli süre ile çalışacak ise, belirtilen sürenin dolmasının ardından yapılan iş sözleşmesi herhangi bir bildirime gerek kalmadan feshedilmiş olacaktır. Bu şekilde belirli süreli çalışacak olan kişilerin kıdem tazminatı alması gibi bir durum söz konusu değildir.

Kıdem tazminatının ödeneceği durumlar oluşabilecek karmaşıklığın önüne geçmek için kanunda açıkça belirtilmiştir. Buna göre;

  1. Kıdem tazminatının hak edilebilmesinin başlıca şartı aynı işverene ait olan iş yeri ya da iş yerlerinde en az 1 sene boyunca çalışmış olması gerekmektedir.
  2. İş yerinde İş Kanunu esaslarına dayanan bir sözleşmeyle çalışan kişinin ölmesi durumunda hak ettiği kıdem tazminatı mirasçıları tarafından talep edilebilmektedir.
  3. İşveren tarafından feshedilen sözleşmede çalışan kişinin İş Kanunu’nda yer alan 25. maddede belirtilen ifadeler dışında bir nedenden dolayı işten çıkarılması gerekmektedir.
  4. Yapılan iş sözleşmesinin çalışan kişi tarafından feshedilmesi durumunda, bu feshin İş Kanunu’nda yer alan 24. maddede geçen ifadeler doğrultusunda yapılmış olması gerekmektedir.
  5. İşçinin askerlik görevi sonucunda işten ayrılmasının gerektiği durumlarda yapılan fesih işlemlerinde işçi, işverenden kıdem tazminatı talep edebilmektedir.
  6. Yapılan iş sözleşmesi çalışan kişinin bağlı bulunduğu kuruluştan emeklilik ve malullük aylığı alması amacı ya da toplu ödeme alması amacı ile feshedilmesi durumunda kıdem tazminatı alınabilmektedir.
  7. Kanunda yer alan ifadeye göre kadın çalışanın evlenmesi ile meydana gelen iş sözleşmesinin feshi durumunda kadın çalışan kıdem tazminatı talep edebilmektedir.
  8. İş yerinde çalışan kişi, yaş şartı dışında diğer emeklilik şartlarını sağlaması ve emeklilik yaşını çalışmadan beklemeyi tercih etmesi halinde yapılan iş sözleşmesi feshinde kişi kıdem tazminatı alabilmektedir.

Kıdem tazminatı sözleşmenin sona ermesinin ardından ödenmelidir. Kıdem tazminatı alacak olan kişinin bir ihtarda bulunmasına gerek yoktur. Eğer zamanında ödenmediyse mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır. Kıdem tazminatının zamanaşımı süresi 10 yıldır.

Kıdem Tazminatının Alınamayacağı Durumlar Nelerdir?

İşçinin kıdem tazminatını bazı durumlarda talep etmesi söz konusu olmamaktadır. İşçinin hangi durumlarda kıdem tazminatı alamayacağı yine aynı kanun kapsamında yer alan ifadelerle belirtilmiştir. İş sözleşmesinin feshedilmesi halinde kıdem tazminatının alınamayacağı durumlar şu şekildedir;

  1. Eğer iş sözleşmesi belirli süreli olarak yapıldıysa yani çalışan 8 ay gibi belirli süreyle çalıştırılmak üzere işe alındı ise çalışma süresinin iş sözleşmesinde belirtildiği şekilde sona ermesi halinde işçi kıdem tazminatı talep edememektedir.
  2. Yapılan iş sözleşmesinin sona erdirilmesi konusunda işveren ve işçinin ortak anlaşması (ikale) söz konusu ise bu durumda da işçi kıdem tazminatı alamamaktadır.
  3. İşveren ve işçinin karşılıklı olarak yapmış olduğu iş sözleşmesinin İş Kanunu kapsamında yer alan ifadelere göre geçersiz nitelikte olması sebebiyle son bulması halinde kıdem tazminatı alınması söz konusu olmamaktadır.
  4. Yapılan iş sözleşmesi işçi tarafından bildirimli, usulsüz şekilde sona erdiriliyor ise bu durumda da kıdem tazminatı alınması mümkün olmamaktadır. Bu şekilde yapılan bir iş sözleşmesi feshi olan istifa halinde de kıdem tazminatı alınması hali ortadan kalkmaktadır.

İşveren ve İşçi Açısından Olumlu ve Olumsuz Yönleri

Kıdem tazminatı alınmasının işveren ve işçi açısından bakıldığında hem olumlu hem olumsuz yönleri bulunmaktadır.

İşçi açısından bakıldığında, işçi çıkarma maliyetlerinin fazla olmasından dolayı işverenin çalıştırdıkları işçileri kolayca işten çıkarması durumu kıdem tazminatı ile birlikte zorlaşmıştır. Bunun yanında işçinin iflas durumunda kıdem tazminatı hakkını talep edebilecek birinin olmaması ve işçinin kıdem tazminatındaki maliyetten dolayı farklı bir işte çalışma fikrini değiştirmesi gibi olumsuz yönleri bulunmaktadır.

İşveren açısından bakıldığında da iş yerinde çalışan ve iş yerine yüksek fayda sağlayan işçinin kalmasını sağlar. Ancak, artık iş yeri için yeterince faydalı olmadığı görülen işçinin işten çıkarılması için kıdem tazminatı maliyetine katlanılması gerekir.

Yeni kıdem tazminatı fonu öngörüsünün olumlu ve olumsuz yönlerine bakacak olursak, burada da geçici süreli olarak çalışanların tazminat hakkını devlet tarafından güvenceye alınması ve faydalı olmayan çalışan yerine iş yerine fayda sağlayabilecek olan çalışan bulunmasının daha az maliyetli olması gibi olumlu yönleri bulunmaktadır. Bunun yanında askerlikten dolayı yaşanan işten ayrılmalar ile kadınlarda emekli olmak amacıyla yaşanan işten ayrılmalarda kıdem tazminatının 10 yıl çalışma süresinin tamamlanmasından sonra istenebiliyor olması, performansı düşen çalışanın düşük maliyetten dolayı kolayca işten çıkarılabilmesi ve ayrıca iş yeri için sağladığı fayda yüksek olan çalışanın diğer işletmelere gitmesinin kolay olması gibi olumsuz yönleri bulunmaktadır.

Kıdem Tazminatı Tavanı Nedir?

Kıdem tazminatı tavanı, kıdem tazminatı hesaplamasında hesaplanan maaşın mümkün olan en yüksek tutarıdır. Bu tutarı geçen maaş tutarları tavan tutarı üzerinden hesaplanır.

4 Ocak 2016 tarihinde Maliye Bakanlığı tarafından yenilenen katsayılar doğrultusunda kıdem tazminatı tavanı belirlenmiştir. Belirlenen kıdem tazminatı tavanının geçerlilik süresi 1 Ocak 2016 tarihi ile 30 Haziran 2016 tarihleri arasındadır.

1 Ocak 2016 ile 30 Haziran 2016 arasında geçerli olacak yenilenen katsayılar 

Aylık Katsayısı – 0,088817

Taban Aylık Katsayısı – 1,390277

Yan Ödeme Katsayısı – 0,028165

Yenilenen katsayılarla belirlenen kıdem tazminatı tavan tutarı

Bahsettiğimiz gibi 1 Ocak 2016 tarihi ile 30 Haziran tarihleri arasında geçerli olmak üzere belirtilen kıdem tazminatı tavan tutarı 4.092.53 liradır.

Kıdem Tazminatı Kesintileri

Ödenecek olan kıdem tazminatı üzerinden yalnızca damga vergisi kesilmektedir. Kıdem tazminatından yapılan damga vergisi yüzde 0,759’dur. Kıdem tazminatından başka bir kesinti yapılmamaktadır. Ancak Basın İş Kanunu kapsamında çalışanlar için bir farklılık söz konusu olmaktadır. Bu farklılığa göre Basın İş Kanunu kapsamında çalışanların alacağı kıdem tazminatının 24 aylığı geçen kısmından gelir vergisi kesilmektedir.

Kıdem tazminatından, prime dahil olmadığı için sigorta primi ve işsizlik sigortası primi kesintisi yapılmamaktadır.

Kıdem Tazminatı Hesaplama

Kıdem tazminatı hesaplanmasında kişinin hak ettiği son ücret tutarı esas alınır. Burada çalışanın hak ettiği son ücretten kasıt, ödenmesi gereken ücret tutarıdır (ödenen ücret değildir). Kıdem tazminatında esas alınan bu ücret giydirilmiş brüt ücrettir. Giydirilmiş brüt ücret, ikramiye ya da prim gibi çalışana yapılan ödemelerden oluşmaktadır. Eğer çalışan, iş yerinde sabit bir ücretle çalışmıyor ise son bir yıl içinde ödenen ücretin çalışma gününe bölünmesi sonucunda elde edilecek olan tutar hesaplamada esas alınır.

Kanunda belirtilene göre; kıdem tazminatı için ödenecek olan bir yıllık tutarın en yüksek devlet memuruna bir yıl için ödenecek olan emekli ikramiyesini geçmesi mümkün değildir.

Kıdem tazminatı hesaplamasında kıdem tazminatı tavanı da göz önüne alınmaktadır.

İşten ayrılma durumunda ne kadar tutarda kıdem tazminatı alacağınızı öğrenmek için; işe başlama tarihi, işten ayrılma tarihi, aylık brüt maaş tutarı ve kümülatif vergi matrahı bilgilerini girip hesapla butonuna tıklamalısınız. Böylelikle kıdem tazminatı hesaplama aracı yardımıyla işleminizi tamamlayabilirsiniz.

Kıdem Tazminatı Hesaplama!