Kredi Puanı Hesaplama

Hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler (ticari işletmeler, dernekler, vakıflar vb.) gereksinimlerini karşılayabilmek için kaynak temin etme ihtiyacında bulunabilirler. Bu anlamda nakde ihtiyaç duyan taraflar nakit ihtiyacını karşılayabilmek için banka ve banka dışında kalan finans kurumlarına yönelmektedir. Bankalar ve diğer finans kuruluşları ihtiyaç sahiplerine belirlenen vadede geri ödeme ve faiz şartı ile kredi sağlamaktadır. Nakit ihtiyacını […] Daha Fazla Bilgi

Hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler (ticari işletmeler, dernekler, vakıflar vb.) gereksinimlerini karşılayabilmek için kaynak temin etme ihtiyacında bulunabilirler. Bu anlamda nakde ihtiyaç duyan taraflar nakit ihtiyacını karşılayabilmek için banka ve banka dışında kalan finans kurumlarına yönelmektedir. Bankalar ve diğer finans kuruluşları ihtiyaç sahiplerine belirlenen vadede geri ödeme ve faiz şartı ile kredi sağlamaktadır. Nakit ihtiyacını kredi yolu ile sağlayan tarafların kredi talepleri banka ve diğer finans kuruluşları ile daha önce kurmuş oldukları borç ilişkileri dikkate alınarak cevaplanmaktadır. Borç ilişkisine bağlı olarak yapılan değerlendirmeler ise kredi puanını ortaya çıkarmaktadır. Kredi puanının düşük ya da yüksek olması kredi verilmesine doğrudan etki etmektedir. Yazımız içerisinde de kredi puanı konusu ile ilgili bilgi sağlamak amacı ile aşağıdaki başlıklara yer vermekteyiz.

  1. Kredi Puanı Nedir?
  2. Kredi Puanını Etkileyen Faktörler Nelerdir?
  3. Kredi Puanı Aralıkları
  4. Kredi Puanı Sorgulama
  5. Kredi Puanı Hesaplama

Kredi Puanı Nedir?

Bir kişinin bankalar ya da diğer finans kuruluşları ile olan alışverişleri neticesinde yapılan analizlere bağlı olarak belirlenen sayısal göstergelere kredi puanı denilmektedir. Kredi puanı aynı zamanda kredi notu olarak da ifade edilmektedir. Kredi puanı finans, reel sektör ve bireyler tarafından bir referans niteliğindedir. Bankalar ve diğer finans kuruluşları müşterileri ile borç ilişkisi kurmadan önce mali durum incelemesi yapmak amacı ile müşterinin daha önceki işlemlerini baz alarak belirlenen kredi puanını referans almaktadır. Kredi puanı, kredi riskinin hesaplanmasında da kullanılan bir göstergedir.

Nakde ihtiyaç duyan taraf banka ya da diğer finans kuruluşlarına ihtiyacını karşılamak amacı ile başvuruda bulunmaktadır. Bankalar ve diğer finans kuruluşları başvuruda bulunan tarafa doğrudan kredi sağlamadan önce ilgili raporların incelemesini yapmaktadır. Yapılan incelemeler neticesinde kredi başvurusunda bulunan tarafın kredi puanının düşük olması durumunda banka ve diğer finans kuruluşları tarafından ipotek, kefil, teminat ve rehin gibi taleplerde bulunulmaktadır. Daha önceki borç ilişkilerinin olumlu seyretmiş olması neticesinde kredi puanı yüksek olan tarafların banka ve diğer finans kuruluşlarına yaptıkları kredi başvuruları daha çabuk sonuçlanır ve kredi almaları daha kolay olmaktadır.

Kredi puanının belirlenmesi bankalar ve diğer finans kuruluşları açısından oldukça önemlidir. Kredi puanı müşterinin aldığı borcun ödenmesi sırasında ne ölçüde güvenilir olduğunu göstermektedir. Kredi veren taraf kredi puanı düşük olan müşterisinden söz konusu borcu geri alma sırasında problem yaşayacağını düşündüğü için kredi verirken daha temkinli davranmaktadır.

Kredi Puanını Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Kredi puanı belirlenirken dikkate alınan türlü faktörler bulunmaktadır. Müşterinin kredi puanının belirlenmesinde etkili olan ve finans kuruluşları tarafından belirlenen faktörler ile bu faktörlerin kredi puanının hesaplanmasındaki ağırlığı şu şekilde belirtilmektedir;

  1. Müşterinin bireysel kredi ve kredi kartı ödeme düzeni : Yüzde 30
  2. Müşterinin mevcut hesap ve borç durumu : Yüzde 25
  3. Müşterinin yeni kredi açılışları : Yüzde 20
  4. Müşterinin kredi kullanma sıklığı : Yüzde 15
  5. Diğer faktörler : Yüzde 10

Tüm bunların yanında söz konusu müşterinin kredi limitinin yüzde 30’unu aşmaması gerekmektedir.

Kredi puanının belirlenmesinde dikkate alınan faktörler arasında öncelikle gecikmeye giren kredi ve kredi kartı borçları gelmektedir. Büyük öneme sahip olan ikinci faktör ise müşterinin yüksek borç durumudur.

Kredi talebine olumlu dönüş yapılmasına etki eden faktörler ise şu şekildedir;

  • Aylık net gelir : Toplam gelirin yüzde 30 – 35’i oranında ya da aylık gelirden giderlerin çıkarılması ile hesaplanmaktadır.
  • Yaş : 18 yaş altındakilere yasal olarak kredi verilmemektedir. 65 yaş üzerindekilere de kredi verilirken temkinli davranılmaktadır. 35-50 yaş aralığına kredi verilme oranı daha yüksektir.
  • Meslek : Kredi talebinde bulunan kişinin eğitim durumu geliri gibi bilgilere meslek bilgisi ile erişilebilmektedir.
  • Toplam iş deneyimi : Kişinin kıdemi, birikimi gibi birçok konuda toplam iş deneyimi bilgisi ile fikir sahibi olunmaktadır.
  • Son işte çalışma süresi : Kişinin istikrarlı olup olmamasına ilişkin olarak dikkate alınmaktadır.
  • Öğrenim durumu : Yüksek öğrenim seviyesine sahip olanlara daha kolay kredi verilmektedir.
  • Medeni hal : Evliler bekarlara göre daha yüksek şansa sahip olmaktadır (Düzen, sorumluluk ve yerleşiklik faktörleri açısından).
  • İkamet edilen evin mülkiyeti : Kişinin oturduğu evin kendisinin olması ya da kirada olunması kredi talebinin sonucunu etkilemektedir.
  • Sahip olunan taşıtlar : Kişinin mal varlığının göstergesi olmaktadır.
  • Sahip olunan kredi kartı : Diğer bankaların kredi talebinde bulunan kişiye kredi açıp açmadığı bilgisine ulaşılmaktadır.
  • Çek/senet kayıtları : Yazılmış çekler ve vadesinde ödenmeyen senetler kredi verilmesini etkilemektedir.
  • Kanuni/idari takip sorgusu : Bankalar ile kurulan borç ilişkisi sonrasında kanuni takip ya da idari takibin söz konusu olup olmaması da kredi verilmesine etki etmektedir.

Kredi Puanı Aralıkları

Kredi puanları 0 puan ile 1900 puan arasında hesaplanmaktadır ve farklı puan aralıklarına göre sınıflandırılmaktadır. Toplamda beş ayrı sınıfta gözlemlenen kredi puanları ve açıklamaları aşağıda belirtildiği gibidir.

Kredi Puanının 0 Puan ile 799 Puan Arasında Olması (Çok Riskli) : Kredi puanı 0 puan ile 799 puan arasında olanlar en düşük puan aralığında yer almaktadır. Bu sınıfta bulunan müşterilerin bankalar ve diğer finans kuruluşlarında kredi almaları yok denecek kadar az bir ihtimaldedir. Alınan borçlara ilişkin olarak ödemelerin gecikmiş olması ya da daha önce hiç bir banka ya da finans kuruluşu ile borç ilişkisi kurulmamış olması kredi puanının bu aralıkta olmasına sebep olabilir.

Kredi Puanının 800 Puan ile 1299 Puan Aralığında Olması (Orta Riskli) : Kredi puanı 800 puan ile 1299 puan arasında olan müşterilerin kredi kullanımında kefil ya da ipotek gösterilmesi gerekmektedir. Banka ve finans kuruluşlarının bu puan aralığında kredi puanına sahip olan müşterilere doğrudan kredi imkanı sağlaması genellikle karşılaşılan bir durum değildir.

Kredi Puanının 1300 Puan ile 1499 Puan Aralığında Olması (Az Riskli) : Kredi puanı 1300 puan ile 1499 puan arasında olan müşteriler kefil ya da ipotek gösterilmesine gerek duyulmadan kredi alabilmektedir.

Kredi Puanının 1500 Puan İle 1699 Puan Aralığında Olması (İyi) : Kredi puanı 1500 puan ile 1699 puan aralığı genellikle ödemelerini geciktirmeden tam olarak yapan müşteri grubundan oluşmaktadır. Bankalardan ve diğer finans kuruluşlarından kredi alınması oldukça rahattır.

Kredi Puanının 1700 Puan ile 1900 Puan Aralığında Olması (Çok İyi) : Kredi puanı 1700 puan ile 1900 puan aralığında olan müşterilerin kredi talepleri oldukça hızlı ve olumlu olarak cevaplanmaktadır.

Kredi Puanı Sorgulama

Kredi puanın öğrenilmesi için en doğru yöntem Kredi Kayıt Bürosu (KKB) aracılığı ile kredi puanı sorgulama yapılmasıdır. Kredi Kayıt Bürosu ile kredi puanı sorgulaması yapabilmek için öncelikle Kredi Kayıt Bürosu’na üye olunması gerekmektedir. İnternet üzerinden Kredi Kayıt Bürosu’na giriş yapılmasının ardından açılan sayfada kimlik bilgileri yazılarak bireysel üyelik ya da ticari üyelik seçilir.

Kredi Kayıt Bürosu haricinde kredi puanı sorgulaması yapılması için farklı kanallar da bulunmaktadır. Kredi puanını öğrenmek isteyen müşteri doğrudan bankaya giderek kredi puanını öğrenebileceği gibi bankaların internet bankacılığı hizmetleri ile de kredi puanını öğrenebilmektedir. Bankalara ait şubelerden kredi puanı öğrenebilmesi için şubeye dilekçe ile başvuruda bulunulması gerekmektedir. Dilekçenin banka şubesine verilmesinin ardından banka yetkilileri tarafından kredi puanı bilgilendirilmesi yapılmaktadır. Bankaların internet bankacılığı hizmetleri ile kredi puanı sorgulaması yapmak için internet bankacılığı girişinin tamamlanması gerekmektedir. Bankalar aracılığı ile kredi puanı öğrenmek ücretlidir. Standart bir ücretlendirme olmayan sorgulama işleminde her banka sorgulama işlemi için farklı bedel belirlemektedir. Kredi puanı sorgulama ücreti 1 lira ile 5 lira arasında değişmektedir.

Kredi Puanı Hesaplama

Kredi puanı yazı içerisinde belirtilen faktörlere bağlı olarak hesaplanmaktadır. Tüm bankalar ve diğer finans kuruluşlarının kredi puanı hesaplamada dikkate aldığı faktörler benzer olmasına karşın her kuruluşta kredi notu farklı çıkabilmektedir. Bunun sebebi ise kuruluşların kendi puanlama ağırlıkları olmasıdır. Kredi puanına etki eden faktörler bir bankada daha az etkili olurken başka bir bankada oldukça öneme sahip olabilmektedir. Bunun yanında risk alma stratejisinde farklılaşma yoluna gidilmesi neticesinde daha önce kredi talebi onaylanmayan bir müşteri daha sonra kredi alabilmektedir.

Yapılan değerlendirmeler sonucunda kredi puanı düşük çıkan müşterilerin kredi puanına etki eden faktörlere uygun olarak hareket etmesi kredi puanını olumlu yönde etkilemektedir.

Kredi Puanı Hesaplama!