Kur Hesaplama

Dünya’da kendi para birimimiz dışında birçok farklı para birimi bulunmaktadır. Her para birimi kullanıldığı coğrafyaya göre farklılık göstermektedir. Dünya’nın bir bütün olması ve etkileşim halinde olması ekonomik anlamda para birimleri arasında da bir ilişki olması sonucunu doğurmaktadır. Bu nedenle yabancı para birimlerinin kendi para birimimiz karşısındaki değerinin bilinmesi oldukça önemlidir. Bu durum uluslar arası anlamda […] Daha Fazla Bilgi

Dünya’da kendi para birimimiz dışında birçok farklı para birimi bulunmaktadır. Her para birimi kullanıldığı coğrafyaya göre farklılık göstermektedir. Dünya’nın bir bütün olması ve etkileşim halinde olması ekonomik anlamda para birimleri arasında da bir ilişki olması sonucunu doğurmaktadır. Bu nedenle yabancı para birimlerinin kendi para birimimiz karşısındaki değerinin bilinmesi oldukça önemlidir. Bu durum uluslar arası anlamda yapılan türlü faaliyetlerde yol gösterici olmaktadır. Bu anlamda yabancı para biriminin kendi para birimimiz karşısındaki değeri kur hesaplamaları ile bulmaktayız. Yazımız içerisinde de sırasıyla döviz, döviz kuru, döviz kuru çeşitleri, kur hesaplaması ve çapraz kur konularına yer vermekteyiz.

Döviz Nedir?

Döviz Türkçe’de genel olarak ülkeye giren yabancı ülkelere ait para birimlerini tanımlamaktadır. Yabancı ülke para birimlerinin birbirleri cinsinden değerinin bulunması döviz işlemi ya da kambiyo işlemi olarak ifade edilmektedir. Söz konusu olabilecek iki yabancı ülke parasından birinin diğer yabancı ülke parası cinsinden değeri bulunurken döviz kurları ile hesaplama yapılmaktadır.

Döviz’in ülkeye giren yabancı ülke para birimi anlamının yanında banka ekonomisine ilişkin bir anlamı da bulunmaktadır. Buna göre, yurt dışında bulunan yerlerde sadece borçların yurt dışı bankalara ödenmesi de (havaleler, para değişimi ve çekler aracılığıyla) döviz olarak tanımlanmaktadır.

Dövizin kullanım alanlarını genel olarak üç madde ile belirtecek olursak, aşağıdaki gibi listeleyebiliriz,

  1. Döviz, yurt dışı hesapları ile menkul kıymetlerde kullanılmaktadır.
  2. Döviz, yönetimi ülkede bulunan yabancı para ile yapılan hesaplarda kullanılmaktadır.
  3. Döviz, para değişim işlemlerinde (çek ve havale gibi) kullanılmaktadır.

Döviz Kuru Nedir?

Dövizin genel anlamı ile ülkede bulunan yabacı para olarak tanımlandığından bir önceki başlık altında bahsetmiştir. Ülkede bulunan yabancı para biriminin ülkede kullanılan para birimi karşısında sahip olduğu değer ise döviz kurunu ifade etmektedir. Döviz kuru yabancı para birimi ile bir başka yabancı para birimi arasındaki değer ilişkisini de göstermektedir. Örnek yardımı ile konuya açıklık getirelim.

  • USD / TRY kurunda Amerikan Doları’nın Türk Lirası karşısındaki değeri ifade edilmektedir. Diğer bir ifade ile 1 Türk Lirası’nın kaç Amerikan Doları yaptığı belirtilmektedir.
  • EUR / TRY kurunda Euro’nun Türk Lirası karşısındaki değeri ifade edilmektedir. Yine daha açık anlaşılması için belirtmek gerekirse 1 Türk Lirası’nın kaç Euro’ya eşit olduğu belirtilmektedir.
  • USD / EUR kurunu da son olarak örnek verelim. USD / EUR kurunda Amerikan Doları’nın Euro karşısındaki değeri ifade edilmektedir. 1 Euro’nun Amerikan Doları karşısındaki miktarı belirlenir.

Bu konuda bir bilgilendirme ile devam edelim. EUR / USD kurundan yola çıkalım. Bu kurda Euro baz para birimi, Amerikan Doları karşıt para birimidir.

Döviz kurunu tam tersi şekilde EUR / USD şeklinde yazılması durumunda da Euro’nun Amerikan Doları karşısındaki değeri ifade edilmektedir.  1 Amerikan Doları’nın Euro karşısındaki miktarı belirlenir.

Bu durum benzer şekilde döviz kurunun TRY / USD ve TRY / EUR şeklinde yazılması durumlarında da aynı anlam bulunmaktadır.

Döviz Kuru Çeşitleri

Döviz kuru ülkemizde üç çeşitte bulunmaktadır. Ülkemizde bulunan döviz kuru çeşitlerinden birini T.C. Merkez Bankası belirlemektedir. Bir diğer döviz kuru bankalar ile özel finans kuruluşu tarafından belirlenmektedir. Döviz kuru çeşitlerinden sonuncusu ise serbest piyasa kurlarıdır.

T.C. Merkez Bankası tarafından bağlantılı bulunulan üç farklı kur sistemi bulunmaktadır. T.C. Merkez Bankası’nın müdahale ettiği ve etmediği kur sistemlerinden oluşan kur sistemleri şu şekildedir;

1- Esnek Piyasa Döviz Sistemi :  Bu kur sisteminde T.C. Merkez Bankası piyasaya müdahale etmemektedir. Kur dalgalanmalarının serbest olduğu kur sistemidir.

2- Sabit Kur Sistemi : Bu kur sisteminde T.C. Merkez Bankası piyasaya müdahale etmektedir. Kurun belli bir dengede tutulduğu kur sistemidir.

3- Denetimli Kur Sistemi : Bu kur sisteminde T.C. Merkez Bankası piyasadaki kur dalgalanmalarını denetim altında tutmaktadır.

Ayrıca döviz kurlarındaki fiyatı belirten alım satım fiyatlarının ne anlama geldiğini de açıklayalım.

Alış Kuru : Elde bulunan dövizin döviz bürosu ya da banka gibi döviz alım-satımı yapılan yerler tarafından alındığı döviz fiyatına alış kuru denilmektedir.

Satış Kuru : Döviz satın almak isteyen kişilere döviz bürosu ya da banka gibi döviz alım-satımı yapılan yerler tarafından yapılan satış işlemi sırasında uygulanan fiyat satış kuru olarak ifade edilmektedir.

Döviz Kuru Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Döviz kuru hesaplaması yapılırken söz konusu olan yabancı para biriminin Türk Lirası karşılığındaki değeri göz önüne alınmaktadır. Mesela, USD / TRY kurunun 3 olduğunu varsayalım. Bu durum 1 Türk Lirası’nın 3 Amerikan Doları’na denk geldiğini belirtmektedir. Döviz kuru hesaplamalarına ilişkin örnekler yardımı ile devam edelim.

Örnek 1 : Kişinin elinde bulunan 450 Euro değerindeki dövizin Türk Lirası cinsinden değerini hesaplayalım. (EUR / TRY = 3)

Çözüm : Döviz hesaplaması kişinin elinde bulunan Euro miktarı ile kur değerinin çarpılması ile elde edilmektedir. Yapılan işlemle,

450  Euro x 3 = 1350 Türk Lirası olarak bulunur.

Örnek 2 : USD / TRY kurunun 2.50 olduğu bilinmektedir. Yatırım amaçlı 5000 Amerikan Doları almak isteyen kişinin kaç Türk Lirası bulundurması gerekmektedir?

Çözüm : 5000 Amerikan Doları almak için gerekli olan Türk Lirası miktarını kolayca hesaplayabiliriz. USD / TRY kurunun 2.50 olduğunu bildiğimize göre;

5000 Amerikan Doları x 2.50 = 12.500.00 Türk Lirası’na eşit olmaktadır. Sonuç olarak 5000 Amerikan Doları’na sahip olmak için kişinin elinde 12.500.00 Türk Lirası bulunmalıdır.

Örnek 3 : USD / TRY kurunun 3 olduğu dönemde 1000 Amerikan Doları satın alan kişinin elindeki Amerikan Doları’nın Türk Lirası karşısındaki değerinde yüzde elli artış sağlaması için USD / TRY kurunun kaç olması gerekmektedir?

Çözüm : USD / TRY kurunun değeri 3 iken alınan 1000 Amerikan Doları,

1000 Amerikan Doları x 3 = 3000 Türk Lirası’na eşit olmaktadır.

1000 Amerikan Doları’nın Türk Lirası cinsinden yüzde elli daha fazla olması, 1000 Amerikan Doları’nın [3000 Türk Lirası + (3000 Türk Lirası x %50)] =4500 Türk Lirasına eşit olması anlamına gelmektedir.

1000 Amerikan Doları’nın 4500 Türk Lirası tutarında olması için USD / TRY kurunun 4500 Türk Lirası / 1000 Amerikan Doları = 4.5 değerinde olması beklenmelidir.

Örnek 4 : Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan bir kişi Almanya’ya seyahat edecektir. Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri’nin para birimlerinin farklı olması sebebi ile gidilecek ülkede kullanılan para birimine ihityaç duyulmaktadır. Almanya’da 2000 Euro ile gidecek olan bu kişinin kaç Amerikan Doları’na sahip olması gerekmektedir? (USD / EUR = 0.9054)

Çözüm : 1 Amerikan Doları 0.9054 Euro değerindedir. Buna göre 2000 Euro için gereken Amerikan Doları,

2000 Euro / 0.9054 = 2.208.96 tutarındadır. Sonuçta 2000 Euro için kişinin elinde bulunması gereken tutar 2.208.96 Amerikan Doları olarak bulunur.

Çapraz Kur Nedir?

İki ayrı yabancı para biriminin üçüncü bir para birimi ile olan ilişkisini ifade eden kambiyo kuru çapraz kur şeklinde tanımlanmaktadır.

Çapraz kur, iki ayrı para biri arasındaki kur değerinin belirlenen başka bir para birimi (temel para birimi) üzerinden belirlenmesi şeklinde de ifade edilebilir. Temel para birimi olarak genellikle Dolar tercih edilmektedir. Ülkemizde de T.C. Merkez Bankası tarafından Dolar tabanlı çapraz kur hesaplamaları yapılmaktadır.

Örnek : Aşağıda verilenlere göre 1 Euro’nun Türk Lirası cinsinden eşitini bulunuz.

1 Dolar = 0.93 Euro

1 Dolar = 2.73 Türk Lirası

  • 1 Euro’nun Türk Lirası cinsinden eşitini bulabilmek için ilk aşamada 1 Euro’nun Dolar cinsinden eşitini hesaplamak gerekir.

1 Euro’nun  Dolar cinsinden eşiti 1 / 0.93 = 1.075’tir. Yani 1 Dolar 1.075 Dolar’dır.

  • İkinci aşamada ise aşağıdaki işlemleri takip ederek sonuca ulaşabiliriz.
1 Dolar = 2.73 Türk Lirası’dır.
Buna göre 1.075 Doların kaç Türk Lirası olduğunu hesaplayalım.
1.075 x 2.73 = 2.934 olarak elde edilen işlem sonucunda 1 Euro, 2.934 Türk Lirası olarak bulunur.
Kur Hesaplama!