Leasing Hesaplama

Bu yazımızda işletmelerin sıkça başvurduğu kaynak temin etme yöntemlerinden biri olan leasing yani kiralama ile ilgili olarak ayrıntılı olarak yer vermekteyiz. Leasing yönteminin ne olduğu, leasing şirket türleri, leasing türleri ve leasing avantajları, leasing hesaplama hakkında bilgi vermekteyiz. Leasing Nedir? Leasing ya da Türkçe ismiyle finansal kiralama işletmelerin tercih ettiği finansman yöntemleri arasında yer almaktadır. […] Daha Fazla Bilgi

Bu yazımızda işletmelerin sıkça başvurduğu kaynak temin etme yöntemlerinden biri olan leasing yani kiralama ile ilgili olarak ayrıntılı olarak yer vermekteyiz. Leasing yönteminin ne olduğu, leasing şirket türleri, leasing türleri ve leasing avantajları, leasing hesaplama hakkında bilgi vermekteyiz.

Leasing Nedir?

Leasing ya da Türkçe ismiyle finansal kiralama işletmelerin tercih ettiği finansman yöntemleri arasında yer almaktadır. İşletmeler leasing’e kuruluş dönemi ya da büyüme döneminde yönelmektedir. Bu şekilde yatırımların hayata geçirilmesinde ihtiyaç duyulan orta vadeli finansman kaynağı sağlanmış olmaktadır. Leasing sözleşmesinde taraflar kiralayan yani leasing firması ile kiracıdır. Finansal kiralama belirli bir süreyi kapsamaktadır. Kiralayan tarafından satın alınan malın mülkiyeti kiralayan tarafta, söz konusu olan malı kullanma hakkı ise kiracı tarafta bulunmaktadır.

Finansman kaynağı olarak leasing’e yönelen bir işletme projeleri için gerekli olan makina, ekipman ya da diğer malları kendi bünyesi tarafından satın almamaktadır. Gerekli varlıkları satın almak yerine leasing şirketi tarafından kiralamaktadır. İşletmenin ihtiyaç duyduğu finansman kaynağı bu şekilde sağlanmış olmaktadır.

Kiracı niteliğinde olan taraf leasing ile aldığı malı sözleşmede belirlenen süre dahilinde kullanmaktadır. Ayrıca kullanım süresi içerisinde bakım ve onarımları da kiracı tarafından yaptırılmaktadır. Kiralanan malın kullanılmasına ilişkin bedel leasing firmasına anlaşmaya varılan taksitlerle ödenmektedir. Bakım-onarım, ürün garantisi, yedek parça temini, bilişim sektörüne yönelik faaliyetler, danışmanlık hizmeti, gereken durumlarda yeni ürün temini gibi giderleri leasing firmasının karşılaması ise Full Leasing olarak adlandırılmaktadır. Eğer kiralayan taraf ile kiracı olan taraf uygun irade beyanında bulunur ve sözleşmede yer verirler ise kiralama süresinin sona ermesinin ardından malın mülkiyet hakkı kiracıya geçebilmektedir. Ancak kanunda böyle bir ifadeye yer verilmemesi sebebi ile bahsedilen durum dışında kalan normal şartlarda leasing süresinin sona ermesinin ardından malın mülkiyet hakkının kiracı tarafa geçmesi mümkün olmamaktadır.

Leasing işlemlerinde her türlü makina ve ekipman için geçerli olan kiralama süresi dört yıl ile sınırlı olmaktadır. Teknolojik niteliği, ekonomik ömrü ve işletme süresi bakımından kullanımı dört yıldan daha kısa süre olan mallar için dört yıldan kısa süreli finansal kiralama sözlemesi düzenlenmektedir. Söz konusu malın kullanım ömrünün dört yıldan kısa olduğu Hazine Müsteşarlığı tarafından tespit edilir. Bu şekilde yapılan kiralama faaliyetleri işlemsel leasing adını almaktadır.

Leasing Şirket Türleri Nelerdir?

Leasing faaliyetlerinde bulunan farklı leasing şirket türleri bulunmaktadır. Bu şirket türleri; satıcı/üretici tabanlı leasing firmaları (captive/sales aid lessor), bağımsız leasing firmaları (independent lessor), acente/yapılandırıcı leasing firmaları (broker/packager lessor)dır.

  1. Satıcı/Üretici Tabanlı Leasing Firmaları (Captive/Sales Aid Lessor) : Bu şekilde kurulan leasing firmaları ilk defa Amerika Birleşik Devletleri’nde faaliyete geçmiştir. İki taraflı leasing firması olarak da adlandırılan bu firmalar üretimini ya da satışını yaptıkları malları sundukları uygun ödeme koşulları ile karşı tarafa sunmaktadır.
  2. Bağımsız Leasing Firmaları (Independent Lessor) : Faaliyetlerini bir üretici ya da satıcı firmaya bağlı olmadan profesyonel doğrultuda gerçekleştiren leasing firmalarıdır. Leasing sektöründe faaliyet gösteren firmaların büyük bir çoğunluğu bağımsız leasing firması olarak işlem yapmaktadır. Bu tür leasing firmaları üretici/satıcı firmalar olmalarının yanında kiracı firma/şahıstan bağımsız olmaları sebebi ile üçüncü taraf firma adını da almaktadır.
  3. Acente/Yapılandırıcı Leasing Firmaları (Broker/Packager Lessor) : Dünya üzerinde büyük bir paya sahip olan acente/yapılandırıcı leasing firmalarına Türkiye’de rastlanmamaktadır. Bu tür leasing firmaları, bünyesinde yer alan müşterilere uygun mal ve ekipmanları bulduktan sonra uygun ödeme koşullarına sahip leasing firmasını tercih ederler. Bunun yanında leasing firmasının riskleri karşısında batık sigortasını yaptırmaktadır. Ayrıca gerekli görülen durumlarda fon kaynaklarından yararlandırmaktadır. Acente/yapılandırıcı leasing firmaları yaptıkları işlemlerde defter üzerinde işlem yapmamaktadır. Yaptıkları leasing işlemlerinden yalnızca komisyon almaktadır.

Leasing Türleri Nelerdir?

İşletmelerin yararlandığı leasing faaliyetleri türleri şu şekildedir;

  • Satışa Yardımcı Leasing (Vendor Leasing) : Bu leasing türünde leasing firması satıcı firma ile yaptığı anlaşmaları ile bu firmaların yaptığı işlemleri leasing ile finanse etmektedir. Bu noktada önemli olan husus yapılan işbirliğinin uzun vadeli olmasıdır. Satıcı firmalar böylece müşterilerine farklı bir finansman seçeneği sunmakta ve bu şekilde satışlarını gerçekleştirmektedir. Bazı durumlarda satımı gerçekleştirilen ekonomik değerin risk paylaşımı amacı ile geri alım anlaşmalarının yapılması da söz konusu olmaktadır.
  • Brüt-Net Kiralama : Brüt kiralama ve net kiralama birbirinden farklı kiralama yöntemleridir. Burada ayrım noktası kiralama giderlerini hangi tarafın karşıladığı ile ilgilidir. Kiralanan makine ya da ekipmana ilişkin tamir, bakım, sigorta, vergi, resim ve harç vb. masrafları leasing firmasının karşılaması brüt kiralamadır. Belirtilen harcamaları kiracı üstlenir ise net kiralamadır.
  • Satış ve Geri Kiralama (Sale and Lease Back) : Leasing işlemine konu olan makine ya da ekipmana sahip olan taraf bu makine ya da ekipmanı leasing şirketine satar ve yapılan leasing sözleşmesi ile makine ve ekipman geri kiralanır. Yapılan bu tür leasing işlemlerinde işletme bilançosunda yer alan duran varlıklarda azalış olurken dönen varlıklarda artış olmaktadır. Satış ve geri kiralama leasing türü 3226 Sayılı Finansal Kiralama Kanunu’nda bulunan ekonomik değerin üçüncü kişilerden satın alınması ifadesine uygun olmaması sebebi ile Türkiye’de uygulanmamaktadır.
  • Tam Ödemeli – Tam Ödemesiz Kiralama (Full Payout – Non Payout Lease) : Makine ya da ekipmanı kiralayan taraf ile kiracı olan taraf arasında düzenlenen sözleşme kapsamında alınan toplam kira bedelinin kiralanmış olan makine ya da ekipmanı edinme bedeli ile yönetim ve diğer giderleri karşılayan ve aynı zamanda kiralayan tarafa uygun bir miktarda kar sağlayan leasing türüne tam ödemeli kiralama denilmektedir. Yapılan sözleşme kapsamında kiralama sözleşmesinin iptal edilmeyen süresi boyunca alınan toplam kira bedelinin kiralanmış olan makine ya da ekipmanın kiralayan tarafa olan maliyetini karşılamadığı leasing türüne ise tam ödemesiz kiralama  denilmektedir.
  • Yurtiçi Kiralama (Domestic Leasing) : Bu leasing türünde malı kiralayan taraf ile kiracı olan taraf aynı ülkedeki bir malın kiralanması için leasing sözleşmesi yapmaktadır. Yurtiçi kiralama sözleşmeleri, sözleşmenin yapıldığı ülke mevzuatına bağlı olarak düzenlenmektedir.
  • Yurtdışı Kiralama (Crossborder Leasing) : Bu leasing türünde malı kiralayan taraf ile kiracı olan taraf farklı ülkelerde yer almaktadır. Bu sebeple kiralanan mal ile ilgili olarak kiralama sözleşmeleri farklı ülkelerin mevzuatına bağlı olarak düzenlenebilmektedir.
  • Gerçek Kiralama (True Leasing) : Kiralanan mal, kiralama süresinin sona ermesinin ardından normal piyasa değeri üzerinden kiracı tarafından satın alınabilmektedir. Bu kiralama türüne göre leasing şirketi malik niteliğinde olması sebebi ile vergi avantajlarından faydalanır ve bu avantajları kiracı tarafa da yansıtır. Bunun yanında kiracı tarafın kira ödemeleri gider olarak yazılmaktadır..
  • Takas Şeklinde Kiralama (Swap Lease) : Kiracı taraf daha önce kiralamış olduğu bir makine ya da ekipmanı yeni bir makine ya da ekipman ile değiştirerek kiralama yapmaktadır.
  • Alt Kiralama (Sub Lease) : Kiracı taraf kullanım hakkına sahip olduğu malı üçüncü kişilere kiralayabilmektedir. Ancak Finansal Kiralama Kanunu’nda yer alan ifadelere uygun olmaması sebebi ile Türkiye’de görülen bir leasing türü değildir.
  • Özel Kiralama (Special Lease) : Leasing şirketi için herhangi bir finansal değer bulunmayan ve sipariş üzerine üretilen ekonomik değer yalnızca özel amaçlar doğrultusunda kullanılmaktadır. Kiralanan ekonomik değerin mülkiyeti kiralama süresinin sona ermesinin ardından kiracıya geçmektedir.
  • İkinci El Kiralama (Second Hand Lease) : Leasing’e konu olan ekonomik değerin daha önce kullanılmış olan bir ekonomik değer olması durumudur. Kullanılan ancak kiralamaya uygun olan ekonomik değerler Hazine Müsteşarlığı tarafından belirlenmektedir.
  • Dolaylı-Dolaysız Leasing : Kullanılması planlanan ekonomik değerin kiracı olan tarafça belirlendiği, fiyat ve teslimata ilişkin konularda üretici ya da dağıtıcı firma ile anlaşma yapıldığı leasing türüne dolaylı leasing denilmektedir. Finansmanı imalatçı ya da satıcı firmanın üstlendiği kiralama türüne ise dolaysız leasing denilmektedir.

Leasing Avantajları Nelerdir?

Yapılması planlanan projelerde ihtiyaç duyulan makine ya da ekipmanların kiralanması anlamına gelen leasing faaliyetleri işletmelere çeşitli avantajlar sağlamaktadır. Leasing faaliyetlerinin işletmelere sağladığı avantajlar şu şekildedir;

  • Leasing işlemleri ile orta ve uzun vadeli finansman kaynağı sağlanır.
  • İşletmelere %100 düzeylerinde finansman sağlanır.
  • Kiracı tarafa kiralanan ekonomik değere ilişkin olarak uygun ödeme planı oluşturulmaktadır.
  • Ekonomik değerin kira taksitleri tercih edilen para birimi üzerinden yapılabilmektedir.
  • Leasing işlemleri ithalat faaliyetlerinde operasyonel kolaylık sağlamaktadır.
  • Ödenen kira bedellerinin faize ilişkin tutarları ilgili dönemde gider olarak yazılabilmektedir (Finansal Kiralama).
  • Ödenen kira bedelleri tamamen gider olarak yazılabilmektedir (Operasyonel Kiralama).
  • Leasing işlemleri ile özkaynak verimliliği oluşturulmaktadır.
  • Yapılan kiralama işlemleri kiracı tarafın banka limitlerini etkilememektedir.
  • Kiralama faaliyetleri ile amortisman fırsatı oluşturulmaktadır (Finansal Kiralama).
  • Leasing sözleşmesinin sona ermesi ile birlikte ekonomik değerin mülkiyeti sembolik bir bedel ödenerek karşı tarafa geçmektedir (Finansal Kiralama).

Leasing Hesaplama Nasıl Yapılır?

Kiralanacak olan ekonomik değer ile ilgili olarak leasing işlemleri sonucunda ödenecek olan bedelin hesaplaması ürün grubuna (binek araç, ticari araç, iş makinesi, tıbbi cihaz, büro ekipmanı, makine ekipmanı, ses ve ışık sistemleri, soğutma grupları, gayrimenkul, tarım makineleri, deniz taşıtları), KDV’siz mal bedeli, peşinat oranı ve kiralama vadesine göre yapılmaktadır. Kiralama sonrası geri ödenecek olan tutar belirtilen faktörlere bağlı olarak değişmektedir.

Leasing Hesaplama!