Obezite Hesaplama

Obezite günümüzde dünya sağlığı üzerinde büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere birçok ülke tarafından obeziteye karşı savaş açılmıştır. Bu amaçla çeşitli kampanyalar düzenlenerek obezitenin önüne geçilmeye çalışılmaktadır. Kişilerin ölümüne varan sonuçlar doğuran obezitenin önlenebilmesi için ülkeler tarafından büyük bütçeler ayrılmaktadır. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri obeziteye karşı verdiği mücadelede her yıl ortalama […] Daha Fazla Bilgi

Yaşınız:
Boyunuz (cm):
Kilonuz (kg):
Cinsiyetiniz :

Obezite günümüzde dünya sağlığı üzerinde büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere birçok ülke tarafından obeziteye karşı savaş açılmıştır. Bu amaçla çeşitli kampanyalar düzenlenerek obezitenin önüne geçilmeye çalışılmaktadır. Kişilerin ölümüne varan sonuçlar doğuran obezitenin önlenebilmesi için ülkeler tarafından büyük bütçeler ayrılmaktadır. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri obeziteye karşı verdiği mücadelede her yıl ortalama 250.000.000 dolar bütçe ayırmaktadır. Bu denli önemli bir sağlık problemi olan obeziteye yazımızda yer vereceğiz. Obezitenin ne olduğundan, obezitenin belirtileri ve sebepleri ile önüne geçmek için neler yapılabileceğinden ve obezite hesaplamasından bahsedeceğiz.

Obezite Nedir?

İnsan vücudunda bulunan yağ hücrelerinde doğal enerji depolanmaktadır. Obezite, depolanan doğal enerjinin insan sağlığında ciddi problemler oluşturacak şekilde arttığı ve sonuçları ölüme kadar varan önemli bir hastalıktır. Yetişkin bir erkek vücudunda, vücut ağırlığının yüzde 15 ile yüzde 18’ini yağ dokusu oluşturmaktadır. Bu oran yetişkin bir kadın için yüzde 20 ile yüzde 25 arasında olmaktadır. Yağ dokusu oranın erkek bireylerde yüzde 25’in üzerine, kadın bireylerde ise yüzde 30’un üzerine çıkması obeziteyi oluşturmaktadır. Obezitenin oluşmasında ana etken gün içinde alınan enerjinin harcanan enerjiye kıyasla çok daha fazla olmasıdır. Gün içinde alınan ve harcanamayan enerji insan vücudunda yağ olarak depolanır. Bu da obeziteye yol açmaktadır.

İndirekt Ölçüm Yöntemleri

İndirekt ölçüm yöntemlerinin klinik araştırmalar haricinde kullanımına çok fazla rastlanmamaktadır. İndirekt yöntemler arasında bulunan yöntemlerden bazıları şunlardır;

  • Vücut toplam su ölçümü
  • Ultrasonografi
  • Bilgisayarlı tomografi
  • Magnetik rezonans görüntüleme
  • Dual foton absorbsiyometresi

Belirtilen indirekt ölçüm yöntemler haricinde obezitenin ölçümlenmesinde pratik ve sık kullanımı ile en geçerli yöntemler arasında yer alan beden kitle endeksi (BKİ) ile bel ve kalça çevresi ölçümü yer almaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü’nün Sınıflandırması

Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organization-WHO) tarafından beden kitle endeksi (BKİ) esas alınarak yapılan sınıflandırma aşağıda yer almaktadır. Buna göre;

  • Beden kitle endeksi 18.5 altında olanlar az kilolu
  • Beden kitle endeksi 18.5 ile 24.9 arasında olanlar normal kilolu
  • Beden kitle endeksi 25.0 ile 29.9 arasında olanlar fazla kilolu
  • Beden kitle endeksi 30.0 ile 39.9 arasında olanlar obez
  • Beden kitle endeksi 40.5 üzerinde olanlar morbid
  • Beden kitle endeksi 50 ve üzerinde olanlar süper obez sınıflandırmasına girmektedir.

Obezite ölçümlerinde bel ve kalça oranının erkekler için 1’in altında kadınlar için ise 0,85’in altında olması gerekmektedir. Yapılan bel çevresi ölçümleri obezitenin belirlenmesi için çok sık kullanılan ve pratik olan bir yöntemdir. Bel çevresi ölçümlerinde erkekler için bel çevresi 102 cm kadınlar için bel çevresi ise 88 cm’den fazla olmamalıdır. Aksi durumun söz konusu olması halinde bu durum metabolik sendrom riskine işaret etmektedir.

Metabolik sendrom riski; beden kitle indeksi 25 ve daha fazla olan kişilerde diyabet, hipertansiyon ve kolesterol gibi rahatsızlık riskinin artması anlamına gelmektedir. Bahsi geçen metabolik sendrom riski obezitenin derecesine bağlı olarak artış göstermektedir. Ancak beden kitle indeksinde yalnızca kişinin ağırlığı ve boy ölçüsü yer aldığı için kişinin yağ oranı hakkında herhangi bir yorum yapılamamaktadır. Bunun yanında beden kitle indeksi ile hastalığın ne şiddette olduğuna dair bir bilgiye ulaşılması mümkün olmamaktadır. Beden kitle indeksinin en büyük eksikliği ise kişinin yaşı, cinsiyeti ve ırkını göz ardı etmesidir.

Beden kitle indeksi ile vücuttaki yağ oranı ile ilgili olarak gerekli bilgiye ulaşılamaması sebebi ile aynı zamanda bel çevresi ölçümü de yapılmalıdır. Yapılan bel ve kalça çevresi ölçümleri ile beden kitle indeksinde ulaşılamayan yağ oranı hakkında bilgi sağlanmış olur. Yetişkin bireylerde bel çevresinin 102 cm ve yetişkin kadınlarda bel çevresinin 88 cm’den daha fazla olması halinde kalp-damar hastalıklarının ortaya çıkma olasılığında artış olması söz konusudur.

Obezite Belirtileri ve Sebepleri Nelerdir?

Obezite durumunun oluşması ile ilgili olarak ortaya çıkan belirtiler şunlardır;

  • Kişinin uyku problemi yaşaması
  • Uyku sırasında horlama
  • Uyku apnesi durumunun yaşanması
  • Kişinin eklem ve sırt bölgelerinde ağrıların meydana gelmesi
  • Aşırı şekilde terleme
  • Sürekli hararet halinde olunması
  • Kişinin deri katlarının tahriş olması
  • En küçük hareketlerde dahi nefes nefese kalma
  • Gün içinde uyku halinde ve yorgun hissiyatta olma
  • Kişinin depresyon halinde olması

Belirtilerin yanında obeziteye sebep olan durumlar şu şekilde açıklanmaktadır;

  • Sürekli olarak yüksek kalorili besin maddelerini tüketmek
  • Fiziksel egzersizin az ya da yetersiz olarak yapılması
  • Genetik olarak obeziteye yatkınlık durumu
  • Kişinin bünyesindeki hormonal bozukluklar
  • Psikolojik sorunlar yaşanması
  • Psikolojik sorunların beraberinde antipsikotik ilaçların kullanımı

Metabolizma hızının düşük olması obeziteye bilinenin aksine nadiren sebep olmaktadır. Obezite problemi yaşayan kişilerin hareketleri sırasında normal insanlara göre daha fazla enerji harcamaları gerektiği için bu kişilerin bazal metabolizma hızlarında artış olmaktadır. Obeziteye ifade edilen tüm bu faktörlerin yanında teknolojinin gelişimi de sebep olmaktadır. Gelişen teknoloji ile birlikte daha az hareketle işlerin kolayca halledilebilmesi obeziteye davetiye çıkaran bir başka sebeptir.

Obezitede Kalıtımın Etkisi

Obeziteye sebep olan etmenlerden biri olan kalıtım obezite üzerinde yüzde 25 ile yüzde 40 arasında bir paya sahip olmaktadır. Kilolu kişilerin çocuklarının da kilolu olması normal kiloda olanlara oranla 2 – 3 kat daha fazla olmaktadır. Eğer çocuğun hem annesi hem de babasında aşırı kilo durumu mevcutsa çocuk yüzde 80 ihtimalle yetişkin çağında kilolu bir birey haline gelecektir. Ebeveynlerde yalnızca birinin aşırı kilolu olması durumunda ise çocuklarının yüzde 40 ihtimalle ve ebeveynlerin her ikisinin de normal kilolarda olması durumunda çocuklar yüzde 10 ihtimalle yetişkin çağında kilolu birey olmaktadır. Ayrıca çocukluk döneminde aşırı kilolu olarak tanımlanabilecek çocuklar yüzde 50 ihtimalle büyüdüğünde de aşırı kilolu olarak devam edebilmektedir.

Aşırı kilolu olunmasının kalıtımsal etkisinin araştırıldığı, Fransa ve Almanya’da yaşayan aileler ile yapılan araştırmalarda 10 numaralı kromozomun kilo ile doğrudan ilgisi olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca aşırı kilolu olunmasının sebeplerinden biri de yüzde 5 oranında görülen tek gen bozukluğu yani monogenik şişmanlıklardır.

Santral Obezite

Obezitenin insan vücudunda oluşturduğu yağlanmanın hangi bölgelerde yoğunlaştığı daha sonra ortaya çıkabilecek problemler açısından önemli olmaktadır. Yağların gövde ve karın bölgesinde yoğunlaşması durumunda kalp hastalıkları, hiperdipidemi ve metabolik sendromların görülmesi olasılığı artmaktadır. Bahsedildiği şekilde bir yağlanma olması santral obezitenin bir diğer adı da elma tipi vücut yağlanma olarak tanımlanmaktadır. Santral obezitenin görüldüğü kişiler metabolik sendrom açısından riskli grup içine girmektedir.

Obezite Hesaplama Nasıl Yapılır?

Obezite hesaplamasının beden kitle indeksi ölçümlemesi ile yapıldığından yazı içerisinde bahsetmiştik. Buna göre kişinin vücut ağırlığı, boy ölçüsünün karesine bölünür. Yapılan işlem sonucunda elde edilen değer beden kitle indeksini vermektedir. Elde edilen bu değerin sınıflandırmanın hangi aşamasında yer aldığına göre yorumda bulunur.

Örnek: 80 kg ağırlığında ve 1.70 cm uzunluğunda olan bir kişinin beden kitle indeksini hesaplayınız.

Beden kitle indeksini hesaplamak için belirtildiği üzere kilo, boy ölçüsünün karesine bölünür. Buna göre beden kitle indeksi,

80 / (1.70)² = 80 / 2,89 = 27.68 olarak bulunur. Elde edilen bu sonuç beden kitle indeksi yapılan kişinin erkek ya da kadın olmasına göre yorumlanmaktadır.

İşlem yapmak yerine hesaplama aracımız yardımı ile beden kitle indeksi ölçümü ile obezite hesaplaması yapmak için hesaplama aracına girip cinsiyet, boy ve kilo bilgilerini yazdıktan sonra hesapla butonuna basınız.

Obezite Nasıl Önlenir?

Obezitenin önlenmesinde yapılması gerekenlerin başında tıbbi beslenme tedavisi gelmektedir. Her kişinin yapısı farklı olduğu için kişiye özel beslenme programı yapılmalıdır. Bu sebeple internette görülen her diyet programı uygulanmamalıdır. Dengeli bir beslenme programı yapılmalıdır. Yeni beslenme düzeyi alışkanlık haline getirilmelidir. Ayrıca ideal ölçülere gelindiğinde mevcut durumun korunması gerekmektedir. Bunun yanında obezitenin önüne geçilmesi için yapılabileceklerden bazılarına aşağıda yer verilmektedir.

  • Gün içinde 45 dakikalık yürüyüşe çıkmak
  • Mutlaka sıkı bir kahvaltı yapmak
  • Çok sayıda öğünde az miktarda yemek
  • Kızartmadan uzak durmak
  • Gece geç saatlerde yemek yememek
  • Porsiyonları azatlmak
  • Yiyeceklerin kolayca sindirilebilmesi için iyice çiğneyerek yemek
  • Protein açısından zengin yiyeceklerle beslenmek
  • Karbonhidrat ve yağ içeren besin maddelerinden uzak durmak
  • Asitli besin maddelerini tüketmemek
  • Fast-food yiyeceklerden kaçınmak
  • Sürekli olarak bilgisayar ve televizyon başında oturup kalmamaya dikkat etmek
  • Gitmek istediğiniz kata asansör yerine merdiven kullanarak çıkmak
  • Sigaradan uzak durmak
Obezite Hesaplama!