Reeskont Hesaplama | Sen iste o hesaplasın!

Reeskont Hesaplama

Hesaplama Türü :

Reeskont hesaplama; iç iskonto ve dış iskonto hesaplama ile birlikte karşımıza en çok çıkan iskonto hesaplama türlerinden bir tanesidir.

İskonto Nedir, Ne İşe Yarar?

İskonto, indirim anlamında da kullanılan bir kavram olmakla birlikte diğer taraftan bir senedin vadesinin dolmasına ne kadar süre kaldığına bağlı olarak nominal değerden düşülen miktar olarak da bilinmektedir. Nominal değerden iskonto değerinin düşülerek bulunması da bir nevi bir indirim olmakla birlikte işlem sonucunda bize peşin ve gerçek değeri vermektedir.

İskonto hesabı genellikle senetle güvence altına alınan söz konusu borcun hangi tarihte ödenmesi gerektiğine bakılarak, ödenmesine ne kadar süre kaldığının belirlenmesi ve bu süre zarfında ödeme yapılması ile elde edilen indirimi bulmaya yöneliktir.

İskonto Hesaplaması Nasıl Yapılır?

İskonto hesabı ile peşin değerin bulunmasına yönelik işlem yaparken en basit bir şekilde senedin üzerinde yazılı bir şekilde ifade borç miktarını ifade eden nominal değerden hesaplanan iskonto bedelinin çıkarılması gerekir. Nominal değerden çıkarılan iskonto tutarı, senette belirtilen borcun vadesi dolmadan belli bir süre önce ödenmesi halinde ne kadar indirime gidileceğini ifade eder. Genelde borcu erken ödemenin yanı sıra senedi bankaya kırdırma işleminde de iskonto hesaplaması karşımıza çıkar.

Diğer taraftan senet ile güvence altına alınan borcun erken ödenmesi ya da senedin bankaya kırdırılmasının dışında reeskont hesaplama işlemleri de mevcuttur. Reeskont genelde muhasebe kayıtlarında senedin gerçek değerini gösterebilmesi için yapılan bir hesaplama türüdür.

Ticaret bildiren bir iş esnasında borçlar kişiler arasında senet olarak bilinen bono veya emre muharrer senetler yardımıyla resmilik kazanır. Resmilik kazanan bu senetlerde borcun ne kadar olduğunun yanı sıra bu borcun hangi tarihte tamamen kapatılması gerektiği ile borca uygulanacak faiz oranı da genelde bildirilmektedir. Borcu olan kişi, borcunu vadesi dolmadan önce ödemek ve bu borcu kapatmak isterse senedin üzerinde yazan ve toplam borcu ifade eden nominal değerden iskonto indirimi alma hakkına sahiptir. Bu iskonto indiriminin nominal değerden çıkarılması ile birlikte borçlu kişi, vadesi dolmadan önce ödediği borcu daha az para harcayarak kapatma imkanına sahip olmuş olur.

Senetlerde çoğu zaman borcun ödeneceği tarihe dek geçerliliğini koruması gereken bir faiz oranı de yer almaktadır. Senedin tarafları olarak karşımıza çıkan alacaklı ve borçlu kişiler zaman zaman senet üzerinde bir faiz hesaplaması yapmasa da resmi işlemler söz konusu olduğu zaman tarafların bu faiz oranını hesaba katması ve faiz uygulamasını yürürlüğe sokması gerekir.

Diyelim ki vadesi henüz dolmamış bir senedi bankaya götürüp kırdırmak istediniz, banka aktif vadeye kadar olan iskonto bedelini önce hesaplayacak, ardından kendi kasasına bir miktar komisyon alıp geri kalan parayı size verecektir.

Reeskont Nedir?

Reeskont ya da diğer bir deyişle rediscount, bir senedin belirli bir tarihteki değerinin hesaplanması işlemine dayanmaktadır. Buna gerçek değerine indirgeme de denmektedir. Muhasebe sektöründe özellikle sene sonunda ya da bazı özel hallerde eldeki varlıkların resmi olarak ifade edilen nominal değerler ile değil, gerçek değerleri ile kayda geçmesi temeldir. Bu yüzden Merkez Bankası tarafından belirlenen reeskont faiz oranları kullanılarak eldeki senetlerin iskonto tutarları hesaplanır. Senetler için hesaplanan bu tip iskonto tutarına da reeskont denir ve kayda bu isimle geçirilir. Yani kayıtlarda senedin gerçek değerinin yanında reeskont tutarı da görülür ve senedin peşin değeri öğrenilebilir.

Reeskont Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Reeskont hesaplama için normal şartlar altında dış iskonto yönteminin kullanılması gerektiği söylenir fakat uzun vadeli senetler söz konusu olduğu zaman reeskont tutarı senet tutarını geçebileceği için iç iskonto yöntemi ile hesaplama yapılır. Dolayısıyla reeskont hesaplarken iç iskonto, dış iskonto ve bazı başka formülleri bilmek gerekebilir.

Reeskont Hesaplama Formülü Nedir?

A = ( B x C x D) / (36.000 + C X D)

Reeskont hesaplama formülünde harfler sırasıyla şunları temsil etmektedir:

A = reeskont tutarı

B = senet üzerinde yazılı olarak ifade edilen ve borcu belirten nominal değer

C = Borca uygulanan faiz oranı

D = Borcun vadesinin dolmasına kalan gün sayısı

Reeskont Faiz Oranları

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın reeskont hesaplamalarında uyguladığı faiz oranları senelere göre değişiklik gösterebilmektedir.

Örneğin 2003 senesi için uygulanan faiz oranı yüzde elli,

2003 sonu ve 2004 Haziran ayına kadar olan süre zarfında uygulanan reeskont faiz oranı yüzde 43,

Haziran 2004 ve Ocak 2005 arası dönemde uygulanan reeskont faiz oranı yüzde 32’dir.

Öte yandan Aralık 2007’den itibaren uygulanan reeskont faiz oranı ise yüzde 25 olarak karşımıza çıkmaktadır.

Dış İskonto Nedir?

Dış iskonto, senet üzerinde yazılı olan nominal değer, faiz oranı ve borcun vadesinin dolmasına kalan süre göz önüne alınarak hesaplanan bir indirim yöntemidir.

Dış İskonto Formülü Nedir?

Dış iskonto hesaplaması yaparken kullandığımız formüller, gün ay ve yıl bazlı hesaplamalara göre değişiklik gösterebilmektedir.

Dış iskonto hesaplamak için lazım olan formüller şu şekildedir:

Gün bazlı dış iskonto hesaplama için gerekli olan formül:

Vadenin dolmasına kalan süre zarfı gün olarak belirtiliyorsa;

İ = (B x n x t) / 36000

şeklindeki formülle hesaplama işlemlerini yaparız. Formülde İ harfi ile dış iskonto tutarı belirtilirken, B harfi ile senedin üzerinde yazan ve borç miktarını belirten tutar, n harfi ile senedin dolmasına kalan gün sayısı ve t harfi ile faiz oranı temsil edilir.

Ay bazlı dış iskonto hesaplama için gerekli olan formül

Vadenin dolmasına kalan süre zarfı ay olarak belirtiliyorsa;

İ = (B x n x t) / 1200

şeklindeki formül kullanılır. Bir üsttekinden farklı olarak burada n harfi vadenin dolmasına kalan ay sayısını göstermektedir.

Sene bazlı dış iskonto hesaplama için gerekli olan formül

Vadenin dolmasına kalan süre zarfı yıl olarak belirtiliyorsa;

İ = (B x n x t) / 100

Burada ise n ile senet ile güvence altına alınmış borcun süresinin dolmasına ne kadar yıl kaldığı belirtilir.

Dış iskontoda peşin değer hesaplarken kullanılan formül şu şekildedir:

Peşin Değer = Nominal değer – işlem sonucunda bulunan dış iskonto bedeli

Dış İskonto Hesaplama Nasıl Yapılır?

Dış iskonto hesaplamaya yönelik işlem yapmak için yukarıda verilen formülleri kullanmak yeterlidir. Senet üzerinde yazılı olan nominal değer ile birlikte faiz oranı ve borcun vadesinin dolmasına ne kadar süre kaldığına yönelik rakamlar formüle yerleştirilir ve dış iskonto bulunur.

Bir örnek ile dış iskontonun nasıl bulunduğunu inceleyelim.

Soru: Senet üzerinde belirtilen borç tutarı 50 bin Türk Lirası ise ve bu senetteki borcun vadesinin dolmasına 20 gün kaldıysa ve borca yönelik uygulanan faiz oranı yüzde beş ise dış iskonto tutarı kaç Türk Lirası olur?

Çözüm:

Öncelikle formül listesinden gün bazlı hesaplama yapmak için gerekli olan formülü alıyoruz:

İ = (B x n x t) / 36000

Soruda verilen sayıları uygun bir şekilde formüle yerleştirip şu işleme ulaşıyoruz:

İ = (50000 x 20 x 5) / 36000

Formüldeki uygun çarpma ve bölme işlemlerini yaptıktan sonra 138,8 Türk Lirası değerinde dış iskonto tutarına ulaşmaktayız.

İç İskonto Nedir?

İç iskonto yöntemi sayesinde senet üzerinde belirtilen vadenin geleceği tarihe bakıp gün farkı ortaya konur ve daha sonra faiz oranı ile birlikte borç miktarı da dikkate alınarak mevcut tutar üzerinden iskonto indirimi çıkartılarak ödenmesi gereken indirimli borç tutarı bulunur.

İç İskonto Hesaplama Formülü Nedir?

İç iskonto hesaplamasına yönelik işlemler yapabilmek için uygulamamız gereken formül şu şekildedir:

F = a – ( a x 360) = a x m x t

Formül üzerindeki harflere açıklık getirmek gerekirse;

F harfi ile hesaplamaya çalıştığımız iç iskonto tutarını,

T harfi ile senet ile resmileştirilmiş borcun vadesinin dolmasına kaç gün kaldığı

m harfi ile bu borca yönelik uygulanan faiz oranı temsil edilmektedir.

Gün bazlı, ay bazlı ya da yıl bazlı iç iskonto hesaplama yapmak için işlemlerinizi kolaylaştıracak formüller de bulunmaktadır.

Gün bazlı iç iskonto hesaplamak için uygulanacak formülü

İ = (B x n x t) / 36000 + (n x t)

Ay bazlı iç iskonto hesaplamak için uygulanacak formül:

İ = (B x n x t) / 1200 + (n x t)

Sene bazlı iç iskonto hesaplamak için uygulanacak formül

İ = (B x n x t) / 100 + (n x t)

Yukarıda yer alan formüllerde harfler sırasıyla şunları temsil etmektedir:

İ harfi ile bulmayı istediğimiz iç iskonto bedeli,,

B harfi ile senet üzerinde yazılı olan borç değeri, nominal değer

n harfi ile senedin vadesinin dolmasına kaç gün, kaç ay ya da kaç yıl kaldığı

t harfi ile de iskonto faiz oranının ne kadar olduğu belirtilir.

Reeskont Hesaplama!