Repo Hesaplama

Bu yazımızda kısa vadeli ve getiri garantisi bulunan yatırım seçeneklerinden repo konusuna değinmekteyiz. Repo ile ilgili olarak, Repo nedir? Repo çeşitleri nelerdir? Repo yatırımının yapılması Repo hesaplama başlıkları altında ayrıntılı açıklamalara yer vermekteyiz. Repo Nedir? Yatırım araçlarından biri olan repo, sabit getirili yatırım araçları arasındadır. Reponun kullanımı öncelikle yabancı bankaların öncülüğünde başlamıştır. Kısa vadeli getiri […] Daha Fazla Bilgi

Bu yazımızda kısa vadeli ve getiri garantisi bulunan yatırım seçeneklerinden repo konusuna değinmekteyiz. Repo ile ilgili olarak,

  • Repo nedir?
  • Repo çeşitleri nelerdir?
  • Repo yatırımının yapılması
  • Repo hesaplama başlıkları altında ayrıntılı açıklamalara yer vermekteyiz.

Repo Nedir?

Yatırım araçlarından biri olan repo, sabit getirili yatırım araçları arasındadır. Reponun kullanımı öncelikle yabancı bankaların öncülüğünde başlamıştır. Kısa vadeli getiri sağlayan repoda geri alma taahhüdü ile satış yapılmaktadır.

Kişi, tasarruflarını kısa vade ve sabit getiri ile yatırıma dönüştürme isteğinde ise repo tercih edebileceği yatırım araçları arasında yer almaktadır. Bankaların yaptığı repo işlemlerinde banka öncelikle müşterisine sabit getirili menkul kıymetin satışını daha önceden belirlenmiş olan bir fiyat üzerinden gerçekleştirir. Yapılan bu satış işleminde yatırımda bulunan taraf ile banka arasında anlaşma imzalanmaktadır. Sonuç olarak alım – satım fiyatından oluşan fark yatırımcıya kar olarak yansımaktadır.

Repo; kısa vadeli menkul kıymetlerin, belirlenen vadenin dolmasının ardından ilk satıcısı tarafından geri alınması üzerine yapılan işleme denilmektedir. Reponun, para piyasası araçlarına göre bazı farkları bulunmaktadır. Repoda bir menkul kıymetin gerçek vadesinin alıcı taraf ile satıcı tarafın ihtiyaçları doğrultusunda kısaltılabilmesi bu farklardan en önemlisidir.

Repo yapılan işlemler arasında devlet tahvili, hazine bonosu, banka bonosu, banka garantili bono, ihraç edilmesi Kamu Ortaklığı İdaresi ve Toplu Konut İdaresi tarafından yapılan borçlanma senetleri, borsada işlem gören borçlanma senetleri yer almaktadır.

Repoda, menkul kıymetler müşteriye teslim edilmeden önce T.C. Merkez Bankası’na ait bloke hesaplarda ya da Borsa İstanbul Takas ve Saklama Anonim Şirketi’nde depo edilmektedir. Menkul kıymetlerin müşteriye teslim edilmesi yerine makbuz düzenlenir ve düzenlenen makbuz ile müşteri vade dolumunun ardından ödemeyi alır.

Repo Çeşitleri Nelerdir?

Repo işleminde farklı repo çeşitleri bulunmaktadır. Repo çeşitlerinin neler olduğu hakkında kısaca bilgi verelim

Düz Repo : Bu repo çeşidine göre yatırıma konu olan menkul kıymet belirli bir tarihte belirlenen bir fiyat üzerinden geri alınır. Repodaki menkul kıymetler aynı zamanda birer teminattır. Buna göre kısa vadeli borç verilmiş olunmaktadır.

Ters Repo : Bu repo çeşidinde göre yatırıma konu olan menkul kıymet başlangıç valöründen satın alınır ve bitiş valöründen satılır. Parayı kullandıran taraf aynı zamanda ters repo yapan taraf olmaktadır. Buna göre geri satış öngörüsü ile menkul kıymet alımı yapılmaktadır. Ters repo işlemi borç veren taraf üzerinden tanımlanmaktadır. Menkul kıymet alımını gerçekleştiren taraf borç veren taraf konumundadır. Bununla birlikte almış olunan menkul kıymetler anlaşmada belirlenen tarih geldiğinde faiz ile birlikte teslim edilir.

Gecelik Repo : Bu repo çeşidinin kullanımı gecelik işlem yapılan ülkelerde geçerlidir. Gecelik repo için geçerli olan vade süresi bir gündür. Ayrıca herhangi bir karar alınmadığı müddetçe valör aynı gün olarak işleme alınmaktadır. Gecelik repoda nihai takas repo işleminin ertesi günü söz konusu olmaktadır. Repo piyasasında en fazla ciroya sahip olan kalem gecelik repodur.

Açık Repo :Belirsiz vadeli olarak yapılan repo işlemine açık repo denilmektedir. Açık repo işlemindeki menkul kıymet ya da nakit değerlemesi günlük olarak yapılmaktadır. Ayrıca bu repo çeşidinde tarafların repo işlemini diledikleri bir tarihte sonlandırabilmeleri mümkündür.

Karşılıksız (Fiktif) Repo : Bu repo çeşidinde iki durum bulunmaktadır.

Birinci duruma göre repo işleminde bulunan sermaye piyasası aracının satan taraf portföyünde yer alması gerekmez. Söz konusu olan bu durumda yatırım aracı el değiştirmemektedir. El  değiştiren ise ya makbuz ya da dekont olmaktadır.

İkinci duruma göre repo işleminde bulunan sermaye piyasası aracı birden fazla gerçek kişiye satılabilir. Söz konusu olan bu durumda açığa satış ortaya çıkmaktadır.

Sürekli Repo : Repo işleminin vade sonu geldiğinde tarafların herhangi bir bildirimde bulunmasına gerek kalmaksızın otomatik olarak yenilenmesi durumudur. Overnight ya da çok kısa vadeler ile yapılan işlemlerde karşılaşılmaktadır.

Vadeye Kadar Repo : Portföylerindeki yatırım araçları yüksek getirili olan ancak getiri elde ederken yatırım araçlarını ellerinden çıkarmak istemeyen gerçek kişiler ile tüzel kişilerin başvurduğu bir repo işlemidir. Bu işlemde anlaşmada belirtilen vadenin sona erdiği tarih aynı zamanda repodaki yatırım aracının faiz ya da kupon ödeme günüdür.

Döviz Swapı Repoları :  Bu repo çeşidinde yatırımda bulunmak isteyen kişi vadeli döviz piyasası ile herhangi bir döviz cinsi üzerinden yapılan işlemlerden getiri sağlamaktadır.

Esnek Repo : Borç para veren taraf, karşı tarafa vermiş olduğu paranın bir kısmını anlaşma üzerinde belirlenen bir vade ya da yine anlaşma üzerinde belirlenen şartlarda geri çekebilmektedir. Paranın bir kısmının geri çekilmesi hakkı karşılığında ödemenin belirli bir faiz oranından yapılacağı konusunda esneklik tanınmaktadır. Özetle yatırımda bulunan taraf borç olarak verdiği paradan elde edeceği likit imkan ile belirli bir faiz oranı üzerinden ödeme yapmaktadır.

Repo Yatırımının Yapılması

Uzun vadeli yatırımda bulunmak yerine kısa vadede getiri sağlamak isteyen yatırımcıların tercih ettiği repo işlemini yatırımda bulunan taraf ile banka arasında yapılan anlaşma uyarınca gerçekleşmektedir.

Repo işlemlerinde bankanın repo işlemine konu olan menkul kıymeti teslim etmesi ve daha sonra vade süresinin dolmasının akabinde anlaşılan şartlara göre geri alması gerekmektedir. Karşı karşıya kalınabilecek olan problemlere önlem oluşturmak amacı ile yapılan işleme ilişkin olarak makbuz verilmektedir.

Repo işlemi özellikle enflasyon oranının yüksek olduğu dönemlerde yüksek getiri sağlamaktadır. Enflasyonun yüksek olması beraberinde faizleri de artıracağı için repo getirisi de yüksek olmaktadır. Ülkemizde ticari işler ile uğraşan kişiler kısa vadede gelir elde etme amacı ile birikimlerini bir, üç ve beş günlük sürelerle repo işlemine yatırmaktadır.

Repo Hesaplama Nasıl Yapılır?

Repo hesaplaması yapabilmek için ana para tutarı, faiz oranı ve gün sayısına ilişkin bilgilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bahsi geçen bilgilerin yardımı ile repo hesaplaması yapabilmek için aşağıda yer alan formül kullanılmaktadır.

Repo Getirisi = (Ana Para / 100) X (Basit Faiz / 365) X Gün Sayısı

Açıklayıcı olmak adına repo hesaplaması ile ilgili olarak birkaç örnek verelim.

Örnek 1 : Elinde bulunan tasarrufu yatırıma dönüştürmek ve getiri elde etmek amacı ile repoya yatırmak isteyen Ahmet Kalkan’ın 10.000.00 Türk Lirası tutarındaki tasarrufunun yüzde 12 faiz oranı ve 30 gün vade ile repoya yatırması durumunda sağlayacağı getiri miktarı ne kadar olacaktır?

Çözüm : Ahmet Kalkan’ın repo işleminden sağlayacağı kazancını yukarıda verilen formül yardımı ile hesaplayalım.

Ana para : 10.000.00 Türk Lirası

Faiz oranı : Yüzde 12

Gün sayısı : 30 gün

Repo Getirisi = (Ana Para / 100) X (Basit Faiz / 365) X Gün Sayısı

= (10.000.00 Türk Lirası / 100 ) X (12 / 365) X 30gün

= 100 Türk Lirası  X 0.0328 X 30 gün

= 98.36 Türk Lirası

Örnek 2 : Elinde 15.000.00 Türk Lirası bulunan Ayşe Ovalı yapacak olduğu yüzde 14 faiz oranlı repo işleminden 250 Türk Lirası civarında getiri sağlayabilmek için kaç gün vade ile parasını kaç gün vade ile repoya yatırmalıdır?

Çözüm : Bu soru için de aynı şekilde repo hesaplama formülünün kullanılması gerekir.

Ana para : 15.000.00 Türk Lirası

Faiz oranı : Yüzde 14

 

Repo getirisi : 250 Türk Lirası

Repo Getirisi = (Ana Para / 100) X (Basit Faiz / 365) X Gün Sayısı

250 Türk Lirası = (15.000.00 Türk Lirası / 100) X (14 / 365) X Gün Sayısı

250 Türk Lirası = 150 Türk Lirası X 0.03835 X Gün Sayısı

Denklemde gün sayısını yalnız bırakarak yapılacak olan çözümle repo işlemindeki vade günü sayısı yaklaşık olarak 43 gün olarak bulunur.

Verilen repo hesaplama formülünün yanında hesaplama aracımızı kullanarak da kolay ve pratik şekilde repo işlemlerinden elde edeceğiniz getiriyi hesaplayabilmeniz mümkündür. Hesaplama aracında yer alan ana para, faiz oranı ve gün sayısı alanlarının eksiksiz şekilde doldurulması ve hesapla butonuna tıklanması ile repo hesaplaması yapabilirsiniz.

Repo Hesaplama!