Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama

Yapılan faaliyetler sonrasında bazı belgelerin düzenlenmesi zorunlu tutulmaktadır. Defter tutan işletmeler çiftçiler dışında geriye kalan defter tutmayan işletmelerle olan ticari faaliyetlerinde gider pusulası düzenlerken şahıs işletmeleri ve kurumsal kimliğe sahip olan tarafların ticari faaliyetleri neticesinde fatura düzenlenmesi gerekmektedir. Gider pusulası, fatura gibi belgelerin yanında yazımıza konu olacak olan belge serbest meslek makbuzudur. Serbest meslek makbuzunu düzenleme zorunluluğu […] Daha Fazla Bilgi

Yapılan faaliyetler sonrasında bazı belgelerin düzenlenmesi zorunlu tutulmaktadır. Defter tutan işletmeler çiftçiler dışında geriye kalan defter tutmayan işletmelerle olan ticari faaliyetlerinde gider pusulası düzenlerken şahıs işletmeleri ve kurumsal kimliğe sahip olan tarafların ticari faaliyetleri neticesinde fatura düzenlenmesi gerekmektedir. Gider pusulası, fatura gibi belgelerin yanında yazımıza konu olacak olan belge serbest meslek makbuzudur. Serbest meslek makbuzunu düzenleme zorunluluğu ise kanunlarla serbest meslek erbabı olarak nitelendirilen taraflardadır. Serbest meslek makbuzu ile ilgili olarak yazı içerisinde şu başlıklara yer verilmektedir;

  • serbest meslek makbuzu nedir?
  • serbest meslek erbabı kimlerdir?
  • serbest meslek makbuzu düzenleme
  • serbest meslek makbuzunda ödenecek olan vergiler
  • serbest meslek makbuzu nasıl kesilir?
  • serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?
  • serbest meslek makbuzunun hesaplanmasına ilişkin örnekler

Serbest Meslek Makbuzu Nedir?

Serbest meslek erbabı olarak nitelendirilen kişiler yaptıkları mesleki faaliyetler neticesinde makbuz düzenlemek zorundadır. Serbest meslek erbabının mesleki faaliyetleri karşılığında düzenlemek zorunda olduğu bu makbuza serbest meslek makbuzu denilmektedir. Yapılan tahsilatlar karşılığında düzenlenen serbest meslek makbuzu değerli evraktır.

Freelance çalışma olarak isimlendirilen çalışmada bulunan kişilerinde yaptıkları iş neticesinde serbest meslek makbuzu düzenlemesi, serbest meslek makbuzu kesmesi, gelir ve giderlerin takibini sağlaması, tahsilatları yerine getirmesi gerekmektedir.

Serbest Meslek Erbabı Kimlerdir?

Serbest meslek erbabı sınıflandırması Gelir Vergisi Kanunu 66. madde 1. fıkrada belirtilmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’nunda yer alan tanıma göre serbest meslek faaliyetlerini mutad meslek olarak yerine getiren kişiler serbest meslek erbabı olarak nitelendirilmektedir. Kişinin serbest meslek faaliyetinin haricinde farklı meslek grubunda iş ya da görevde devamlı olarak bulunması kişinin serbest meslek erbabı olmasını değiştirmemektedir.

Gelir Vergisi Kanunu’nunun 66 maddesi 1. fıkrasında yer alan tanım doğrultusunda;

  • Gümrük komisyoncuları, borsa ajanları, borsa acentaları, noterler, noterlik görevini yerine getirmekle yükümlü olanlar
  • Serbest meslek erbabı olmayan ancak serbest meslek erbablarının bir araya gelmesini sağlayacak toplulukların oluşumunu ya da sermaye teminatını sağlayan ya da serbest meslek kazançlarından hisse edinenler
  • Serbest meslek faaliyetlerini yerine getiren kollektif şirketler ile adi şirketlerdeki ortaklar ile adi komandit şirketlerin komandite ortakları
  • Dava vekilleri, müşavirler, diş protezi işi ile uğraşanlar, kurumlar ve tüccarlar ile birlikte serbest meslek erbabına ait ticari işler ve mesleki işleri takip edenler, konser veren sanatçılar
  • Vergi Usul Kanunu 155. madde’de yer alan ifadeler doğrultusunda enaz  iki şartı bulunduran ebeler, sünnetçiler, sağlık memurları, arzuhalciler, rehberler serbest meslek erbabı olarak tanımlanmaktadır.

– Vergi Usul Kanunu 155. madde’de yer alan ifadeler doğrultusunda en az iki şartı bulundurmayan kişiler ile köylerde ya da yapılan son nüfus sayımına göre belediye nüfusu beş bin kişiyi geçmeyen yerleşim yerlerinde faaliyet gösteren kişilerin göstermiş oldukları faaliyetler neticesinde elde ettikleri kazançları gelir vergisinden muaf tutulmaktadır.

Yukarıda maddeler halinde belirtilen serbest meslek erbabı olarak tanımlanan kişilerin gerçekleştirdikleri faaliyetlerden elde ettikleri kazançlar herhangi başka bir şarta bağlı tutulmaksızın doğrudan serbest meslek kazancı olarak nitelendirilmektedir.

Serbest Meslek Makbuzu Düzenleme

Serbest meslek makbuzunun düzenlenmesi aşamasına geçmeden önce belge üzerinden bazı hesaplamalar yapılması gerekmektedir. Belge üzerinden yapılacak olan stopaj ve katma değer vergisi hesaplamalarına ilişkin oranlar şu şekildedir;

  • Sağlık hizmetlerinden alınacak olan katma değer vergisi yüzde sekiz oranındadır.
  • Diğer ücretler üzerinden alınacak olan katma değer vergisi yüzde on sekiz oranındadır.
  • Ücretin sanat, eğitim ya da araştırma gibi bir hizmet karşılığında olması durumunda alınacak olan katma değer vergisi yüzde on yedi oranındadır.
  • Gelir vergisi üzerinden hesaplanacak olan stopaj yüzde yirmi oranındadır.

Gelir vergisi yüzde yirmi oranı ile brüt ücret üzerinden hesaplanarak yazılmaktadır. Brüt ücret tutarından gelir vergisi için ayrılacak olan tutar düşülür. Ardından katma değer vergisi eklenir ve net ücret hesaplaması yapılmış olur.

Serbest Meslek Makbuzu’nun düzenlenmesinde izlenecek adımlar aşağıda belirtildiği gibidir;

  1. Vergi dairesinden serbest meslek mükellefiyeti açtırılmalıdır.
  2. Anlaşmalı olunan matbaada düzenlenmek üzere serbest meslek makbuzunu çıkartılmalıdır.
  3. Yapılan faaliyetler neticesinde serbest meslek makbuzu düzenlenmelidir ve düzenlenen serbest meslek makbuzu müşteriye verilmelidir.

Serbest Meslek Makbuzunda Ödenecek Olan Vergiler

Serbest meslek makbuzunun düzenlenmesinde stopaj ile katma değer vergisine ilişkin kesintiler yapılmaktadır. Stopaj kesintisi brüt ücret üzerinden yüzde yirmi oranında, katma değer vergisi ise yüzde on sekiz oranındadır.

Stopaj, serbest meslek erbabı adına müşteri tarafından vergi dairesine muhtasar beyanname ile ödenmektedir.

Katma değer vergisi ise vergi dairesine serbest meslek erbabının kendisi tarafından ödenmektedir.

Serbest Meslek Makbuzu’nda Bulunması Gerekenler

Vergi Usul Kanunu’nun 237. maddesinde belirtilen ifadelere göre aşağıda belirtilen hususların bulunması gerekmektedir.

  • Serbest meslek makbuzunu veren tarafın isim, soyisim ya da unvan bilgisi ile adres, vergi dairesi ve hesap numarası bilgisi
  • Müşteriye ait isim, soyisim ya da unvan bilgisi ile adres bilgisi
  • Yapılan faaliyet neticesinde alınan para miktarı
  • Yapılan faaliyet neticesinde alınan paranın alındığı tarih
  • Serbest meslek erbabı tarafından atılacak olan imza
  • Serbest meslek makbuzu seri numarası ile sıra numarası

Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Kesilir?

Serbest meslek makbuzu belirtilen bilgiler dahilinde kesilmektedir. Serbest meslek makbuzunun kesilmesi ise alacağın tamamen tahsil edilmesinden sonra olmalıdır. Bu durumun dışında bir başka durumunda gerçekleşmesi söz konusu olabilir. Şöyle ki; gelir vergisinin tahsilat anında doğmasına karşın katma değer vergisinin faaliyete başlanması sırasında doğması sebebi ile daha önce serbest meslek makbuzu kesilmesi de gerekebilmektedir.

Serbest Meslek Makbuzu Nasıl Hesaplanır?

Gelir Vergisi Kanunu 66. madde 1. fıkrada belirtilen ifadelere göre serbest meslek erbabı olarak nitelendirilen kişilerin düzenlemekle yükümlü olduğu serbest meslek makbuzunda belirtilen tutarlar brüt ücret üzerinden hesaplanmaktadır. Yazı içerisinde de belirtildiği üzere brüt ücret üzerinden yüzde yirmi oranında stopaj kesintisi yapılmaktadır. Yapılan stopaj kesintisinin ardından elde edilen tutara yüzde 18 tutarında katma değer vergisi eklenerek net alınan ücret tutarı hesaplanmış olur.

Serbest Meslek Makbuzu’nun Hesaplanmasına İlişkin Örnekler

Serbest meslek makbuzu düzenlenmesi için yapılması gereken hesaplamaların daha anlaşılır olması amacı ile aşağıda iki örnekle açıklamalarda bulunmaktayız.

Örnek 1 : Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olarak faaliyet gösteren bir kişi 14 Temmuz 2009 tarihinde müşterisinden brüt 1000 Türk Lirası tutarında Haziran 2009 ayına ait muhasebe ücretinin tahsilatı gerçekleşmiştir. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olarak faaliyet gösteren kişinin düzenleyeceği serbest meslek makbuzunda yer alan tutarları hesaplayalım.

Faaliyet karşısında alınan brüt ücret tutarı : 1000 Türk Lirası

Yapılacak olan stopaj kesintisi (yüzde 20 oranında) = 1000 Türk Lirası x 0,20 = 200 Türk Lirası

Faaliyet karşısında stopaj kesintisinin ardından hesaplanan net ücret = 1000 Türk Lirası – 200 Türk Lirası = 800 Türk Lirası

Katma değer vergisi (yüzde 18 oranında) = 1000 Türk Lirası x 0,18 = 180 Türk Lirası

Faaliyet karşısında net alınan ücret = 800 Türk Lirası + 180 Türk Lirası = 990 Türk Lirası

Örnek 2 : Avukat olarak faaliyet gösteren bir kişinin 14 Ağustos 2009 tarihinde müvekkilinden brüt 300 Türk Lirası tutarında ücret tahsil etmiştir. Bu bilgilere göre avukat olarak faaliyet gösteren kişinin düzenlenmesi gereken serbest meslek makbuzunda yer alan tutarları hesaplayalım.

Faaliyet karşısında alınan brüt ücret tutarı : 300 Türk Lirası

Yapılacak olan stopaj kesintisi (yüzde 20 oranında) = 300 Türk Lirası x 0,20 = 60 Türk Lirası

Faaliyet karşısında stopaj kesintisinin ardından hesaplanan net ücret = 300 Türk Lirası – 60 Türk Lirası = 240 Türk Lirası

Katma değer vergisi (yüzde 18 oranında) = 300 Türk Lirası x 0,18 = 54 Türk Lirası

Faaliyet karşısında net alınan ücret = 240 Türk Lirası + 54 Türk Lirası = 294 Türk Lirası

 

Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama!