Sigara Bağımlılığı Hesaplama

Bu yazımızda çoğu insan tarafından zararları bilinmesine rağmen tüketilen sigaradan ve sigara bağımlılığı konularına yer vereceğiz. Sağlık problemlerine yol açmasının yanında kişiye maddi olarak da zarar veren sigara bağımlılığı ile ilgili olarak ayrıntılı bilgi verme amacı ile sigara bağımlılığı yapan maddeden, sigara içerisinde bulunan zararlı maddeler ve miktarlarından, pasif içiciliğin ne anlama geldiğinden, sigara kullanımının […] Daha Fazla Bilgi

Bu yazımızda çoğu insan tarafından zararları bilinmesine rağmen tüketilen sigaradan ve sigara bağımlılığı konularına yer vereceğiz. Sağlık problemlerine yol açmasının yanında kişiye maddi olarak da zarar veren sigara bağımlılığı ile ilgili olarak ayrıntılı bilgi verme amacı ile sigara bağımlılığı yapan maddeden, sigara içerisinde bulunan zararlı maddeler ve miktarlarından, pasif içiciliğin ne anlama geldiğinden, sigara kullanımının yol açtığı sağlık problemlerinden, sigara kullanımının sona erdirilmesinin ardından oluşan iyileşmelerden, sigara bağımlılığı tedavisinden ve sigara bağımlılığı hesaplamasından bahsedeceğiz.

Sigara Nedir?

Tütünün kağıda sarılması ile kullanılan ve keyif verici sınıfına giren maddelere sigara denilmektedir. Daha önceki yıllarda ise kağıt yerine tütün yaprağına sarılarak içildiği bilinmektedir. Sigaranın içerisinde türlü zararlı maddeler ve bağımlılık yapıcı maddeler bulunmaktadır. Kişinin sağlığında büyük problemlere neden olabilen sigara kullanımı zararlarının anlatılması ve çeşitli kampanya ve hatta yasaklar ile düşürülmeye çalışılmaktadır.

Sigara Bağımlılığı Yapan Madde Nedir?

Sigara kullanmaya başladıktan bir süre sonra bağımlılık haline dönüşen sigara kullanımına sebep olan madde sigara içerisinde bulunan nikotindir. Nikotinin bağımlılığa sebep olması yapılan araştırma ve testler ile kanıtlanmıştır. Nikotinin bağımlılıktaki etkisi insan beyninde ödüllendirici olarak şekillenmesi ile oluşmaktadır. Bu durumdan dolayı sigara kullanımında düzenli olarak artış yaşandığı  gözlemlenmektedir. Sigara kullanımı gün içerisinde yapılması gereken bir eylem haline dönüşmektedir. Sigara, görüldüğü andan itibaren kişi için koşullu uyaran olmaktadır.

Sigara kullanımı yeni başlayan ve bağımlılığa doğru ilerleyen kişilerde gün içerisindeki tüketim sayısı belirli bir seviyeye ulaşana kadar artmaktadır. Sigara tüketiminin artışta olduğu dönem kişinin sigara kullanımına başladığı 4 ile 8 yıllık süreçte gerçekleşmektedir. Sigara tüketiminin artışa geçmesinin sebebi ise vücuda giren nikotine karşı belirli bir bağışıklık kazanılması dolayısı ile kişiye etki etmesi için daha fazla tüketme eğilimine girilmesidir. Sigara tiryakisi olarak adlandırılan kişilerde sigara tüketiminin kesilmesi halinde fark edilir belirtiler görülmektedir. Bu durum yoksunluk tablosu ya da sigara (nikotin) çekilmesi olarak tanımlanmaktadır. Sigara (nikotin) çekilmesinde 24 saatlik süreçte şu sonuçlar görülmektedir;

  1. Dayanılmaz derecede sigara içme isteği
  2. Huzursuz ve sinirli davranışlar sergilenmesi
  3. Anksiyete olarak tanımlanan sıkıntı hissi
  4. Konsantrasyon problemi yaşanması
  5. Reslessnes olarak tanımlanan hareketsiz duramama hali
  6. Kişinin iştahında artmaya bağlı olarak kilo alınması
  7. Kalp atış hızının artması

Yoksunluk belirtilerinin görülmesi nikotin bağımlılığının fiziki boyutlara ulaştığını göstermektedir. Fiziki boyutlara ulaşan nikotin bağımlılığı halinde eroin bağımlılığı ve alkol bağımlılığında görülen belirtiler ile karşılaşılmaktadır. Nikotin bağımlılığı olan kişilerde uzun süre sigara içilmemesinin ardından içilen bir sigara sonucunda yoksunluk belirtilerinin ortadan kalkması kişinin beyninde daha önce bahsedildiği gibi ödüllendirici etki yaratmaktadır.

Nikotin tüketimine son verilmesi durumunda karşılaşılan yoksunluk tablosu her kişi için aynı değildir. En şiddetli yoksunluk tablolarının ortadan kalkması için gerekli süre üç hafta ile dört haftalık süreci gerektirmektedir. Nikotin tüketimine son verilmesinden önce tüketilen nikotin miktarına bağlı olarak yoksunluk belirtilerinin şiddeti farklılık gösterebilmektedir. Vücuda alınan maddenin birden bire kesilmesi sonucunda görülen yoksunluk tablosu doğal bir tepkidir.

Nikotin bağımlılığı Fagerström Testi (FTND) ile ölçümlenmektedir. Bu testte yer alan puanlandırma sonucunda yüksek puana sahip olunması şiddetli nikotin bağımlılığına işaret etmektedir.

Fagerström Testi (FTND) 

Her gün genellikle kaç sigara içiyorsunuz? 10 adet veya daha az 0 puan
11 adet ile 20 adet arası 1 puan
21 adet ile 30 adet arası 2 puan
31 adet veya daha fazla 3 puan
İlk sigaranızı uyandıktan ne kadar sonra içiyorsunuz? 5 dakika içinde 3 puan
6 – 30 dakika 2 puan
30 dakikadan daha sonra 1 puan
Sigara içilmeyen yerlerde sigara içmemekte zorlanıyor musunuz? Hayır 0 puan
Evet 1 puan
Hangi sigaradan vazgeçmekte en çok zorlanırsınız? Sabah ilk içilen sigara 1 puan
Diğer 0 puan
Günün ilk saatlerinde sonraki saatlere göre daha sık sigara içiyor musunuz? Hayır 0 puan
Evet 1 puan
Çok hasta olduğunuzda veya günün çoğunu yatakta geçirdiğinizde sigara içer misiniz? Hayır 0 puan
Evet 1 puan

Sigarada Bulunan Zararlı Maddeler ve Miktarları

Sigarada ve aynı zamanda pasif içiciler için tehlikeli olan sigara dumanında bağımlılık yapıcı madde olan nikotinin yanında katran, karbonmonoksit, amonyak, arsenik, hidrojen siyanür, formaldehit, metan vb. dört bin adetten fazla kimyasal madde içermektedir. Sigarada bulunan zararlı maddelerden bir kısmı aşağıda yer alan tabloda miktarları ile birlikte verilmektedir.

Gaz Fazında Olan Maddeler

Bir Adet Sigarada Bulunan Miktarı

Partikül Fazında Olan Maddeler

Bir Adet Sigarada Bulunan Miktarı

Karbonmonoksit

0.5 mg-26 mg

Nikotin

0.06 mg-2.3 mg

Karbondioksit

10 mg-80 mg

Fenol

20 ug-150 ug

Formaldehit

20 ug-90 ug

Katekol

53 ug

Acrolein

3.2 ug-15 ug

Anilin

100 ug-1200 ng

Aseton

100 ug-940 ug

2-Toluidin

32 ng

Piridin

32 ug

2-Naftilamin

4.3 ng-27 ng

Hidrojen Siyanid

280 ug-550 ug

Benzoantracen

20 ng-70 ng

Nitrojen oksit

16 ug-600 ug

Benzopyren

20 ng-40 ng

Amonyak

10 ug-130 ug

Quinolon

1.7 ug

N-Nitrosodimetilamin

0 ug-40 ng

Nikel

0 ug-600 ng

N-Nitrosopirolidin

0 ug-110 ng

Polonyum 210

0.03 p-1 p

Vinil klorür

23 ug

İndol

4 ng-20 ng

Hidrazin

32 ug

Arsenik

40 ng-120 ng

Pasif İçicilik Ne Anlama Gelmektedir?

Pasif içicilik sigara kullanmayan anca sigara kullanılan ortamlarda bulunması sebebi ile sigara dumanındaki zehirli maddelere maruz kalan kişilere denilmektedir. Pasif içicilerin sigaradan etkilenmesi sigara içen kişilere göre daha fazladır. Pasif içicilerin sigaranın zararlı etkisinden korunmaları amacı ile kapalı yerlerde sigara kullanımını yasaklayan uygulamalara yer verilmeye başlanmıştır. Ancak sigaranın kapalı yerler dışında açık ortamlarda içilmesi de pasif içiciliğe sebep olabilmektedir.

Sigara Tüketiminin Yol Açtığı Problemler

Sigara tüketen kişilerde zamanla önemli seviyelere ulaşan sağlık problemleri görülmektedir. Kişinin yaşam kalitesini ve standartlarını etkileyen bu problemler aşağıda verilmektedir. Sigara kullanan kişilerde sigaranın içerdiği zararlı maddelere bağlı olarak;

  • Kalp ve damar hastalıkları
  • Bronş daralmalarından kaynaklanan akciğer rahatsızlıkları ile koah hastalığı
  • Damarların tıkanması ve dolayısı ile felç
  • Midede gastrit, ülser ve mide kanseri
  • Kişinin cildinin sararması, kırışması ve cilt kanseri
  • Ağızda koku oluşumu
  • Dişlerin sararması
  • Gebelikte sigara içilmesi durumunda erken doğum ve erken doğumdan kaynaklanan gelişim bozuklukları ile doğum sonrasında süt kesilmesi görülmektedir.

Sigara içen kişilerde yukarıda maddeler halinde belirtilen sağlık problemlerinin yanında dudak ve ağız kanseri, yutak kanseri, burun sinüsleri kanseri, gırtlak kanseri, akciğer kanseri, yemek borusu kanseri, böbrek kanseri, mesane (idrar torbası) kanseri, rahim ağzı (serviks uteri) kanseri, lösemi ve pankreas kanseri görülebilmektedir.

Sigara Tüketiminin Sona Ermesinin Ardından Görülen İyileşmeler

Sigara kullanımının sona erdirilmesi, sigara kullanan kişinin sağlığında iyileşmeler yaratmaktadır. Sigara kullanmayı bırakan kişilerde iyileşme sürecine giren vücutta görülen değişimler aşağıda verilmektedir. Sigara kullanımının sona erdirildiği andan itibaren;

  • İki saat sonrasında nikotin vücuttan çıkmaya başlar.
  • Altı saat sonrasında kalp atış hızı düşmeye başlar.
  • Altı saat sonrasında kan basıncı düşmeye başlar.
  • On iki saat sonra sigara dumanı sebebi ile vücuda giren zehirli karbonmonoksit kan dolaşımından çıkar.
  • Zehirli karbonmonoksitin kan dolaşımından çıkmasının ardından ciğerler görevini daha iyi yapmaya başlar.
  • İki gün sonrasında kişinin tat alma duyusu ile koku alma duyusu iyileşir.
  • İki hafta ile on iki hafta arasında kişinin kan dolaşımı iyileşir.
  • Üç hafta ile dokuz hafta arasında öksürme, nefes darlığı, nefes alışlarda hırıltı azalır.
  • Beş yıl sonrasında kişinin kalp krizi geçirme ihtimalinde yüzde elli azalış görülür.
  • On yıl sonrasında kişinin akciğer kanseri olma ihtimalinde yüzde elli azalış görülür.
  • On yıl sonrasında kişinin kalp krizi geçirme ihtimali sigara içmeyen bir kişiyle aynı seviyeye ulaşır.

Sigara Bağımlılığı Tedavisi

Sigara bağımlılığından kurtulmak isteyen kişilere tıbbın gelişmesi ile birlikte uygulanabilecek yöntemlerde sayıca artış olmuştur. Ancak sigara kullanmayı bırakmak isteyen kişilerin öncelikle psikolojik olarak sigara bırakmaya hazır olmaları gerekmektedir.

Sigara bağımlılığının tedavi edilmesi için uygulanabilecek yöntemler arasında öncelikle ilaç tedavileri gelmektedir. ilaç tedavilerinde nikotin replasman tedavisi ile nikotinsiz ilaç tedavisi yöntemleri yer almaktadır. Nikotin replasman tedavisinde sigara kullanan kişiye tütünün içerdiği zararlı kimyasalları barındırmayacak şekilde nikotin verilmektedir. Nikotin replasman tedavisinde kullanılan ilaçlar ile kişinin nikotinden uzaklaşması amaçlanmaktadır. Bu tedavi yönteminde kullanılan ilaçlar nikotin bantları, nikotin sakızları, nikotin pastili, nikotin burun spreyi, nikotin spreyi bulunmaktadır. Nikotinsiz ilaç tedavisinde kullanılan ilaçlar ise bupropiyon, vareniklin, nortiptilin bulunmaktadır.

Bahsedilen ilaçların yanında kişinin uzmanlardan alacağı destek, elektronik sigaralar, hipnoz, akupunktur, enjeksiyon, arınma terapisi gibi birçok sigara bırakma yöntemi bulunmaktadır.

Sigara kullanmada uygulanan yöntemlerden bazıları ve sigara bıraktırma etkileri aşağıdaki tabloda verilmektedir.

Yöntem Denek Sayısı 1 ay sonra sigarayı içmeyen denek sayısı 1 sene sonra sigara içmeyen denek sayısı
Enjeksiyon 5 3 2
Nikotin bandı 4 2 1
Enerji 5 1 0
Akapunktur 5 3 2
Akapunktur 2 4 0 0
Arınma Terapisi 5 5 4
Sprey 4 0 0

Sigara Bağımlılığı Nasıl Hesaplanır?

Kişinin sigara bağımlılığının hesaplanmasında Fagerström Testi (FTND)‘nden faydalanılabilir. Testte yer alan gün içinde içilen sigara sayısı, uyandıktan sonra içilen ilk sigaranın zamanı, sigara içilen ortamlarda sigara içilip içilmemesi, günün ilk saatlerinde günün diğer saatlerine göre içilen sigara miktarı, hasta olunan günlerde sigara içilmesi gibi hususlarda yer alan kriterlere göre yapılan puanlandırmaya göre bağımlılık derecesi ölçümlenebilmektedir. Yapılan testte yüksek puana sahip olunması kişinin şiddetli bağımlılık seviyesinde olduğunu belirtmektedir.

Ayrıca hesaplama aracımızdan da sigara bağımlılığı hesaplaması yapabilirsiniz. Hesaplama aracı ile sigara bağımlılığı hesaplaması yapabilmek için ilgili alanları doğru olarak doldurduktan sonra hesaplama butonuna tıklamanız gerekmektedir.

Sigara Bağımlılığı Hesaplama!