Tahvil Getirisi Hesaplama

Tahvil ve Tahvil Getirisi Nedir? Devlet ya da anonim şirketler tarafından yapılacak olan faaliyetler için kaynak bulmak amacı ile çıkarılan borç senetlerine tahvil denilmektedir. Tahviller ticaret ya da sermaye piyasası kanunlara çıkarılmaktadır. Bunun yanında itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olan borç senetleridir. Devlet ya da anonim şirketler tarafından çıkarılan tahvillerin vadesi bir yıldan uzun […] Daha Fazla Bilgi

Tahvil ve Tahvil Getirisi Nedir?

Devlet ya da anonim şirketler tarafından yapılacak olan faaliyetler için kaynak bulmak amacı ile çıkarılan borç senetlerine tahvil denilmektedir. Tahviller ticaret ya da sermaye piyasası kanunlara çıkarılmaktadır. Bunun yanında itibari kıymetleri eşit ve ibareleri aynı olan borç senetleridir. Devlet ya da anonim şirketler tarafından çıkarılan tahvillerin vadesi bir yıldan uzun olmaktadır.

Devlet ya da anonim şirketler tahvil üzerinde bulunan kupon ya da anapara vadesi geldiği zaman borcu ödemekle yükümlüdür. Bir menkul kıymet olan tahvil ile ucuz ve uzun vadeli kaynak sağlanmaktadır. Devlet tahvillerinde vade ve faiz riski bulunmaktadır. Ayrıca bunun yanında devlet tahvillerinde sembolik bir anlam içeren müşteri riski, özel şirketler tarafından çıkarılan tahvillerde daha geniş olmaktadır. Dolayısı ile tahvil alınacak olan şirket ile ilgili iyi bir mali analiz yapılması büyük önem taşımaktadır. Şirketler ve devletler tarafından ihraç edilen tahvillerde taraflar ihraç eden devlet ya da şirket ile yatırımcıdan oluşmaktadır.

Devlet tarafından ihraç edilen tahviller devlet garantisi taşımaktadır. Bu sebeple devlet tahvilleri risksiz özellik taşımaktadır. Şirketler tarafından ihraç edilen tahvillerde ise vade bitiminin ardından tahvil ihraç eden şirketin ödeme riski bulunması sebebi ile risk bulunmaktadır.

Devlet tahvilleri iç borçlanma aracı olduğu gibi dış borçlanma aracı olarak da kullanılabilmektedir. İhraç edilen tahvilin Euro ve Amerikan Doları cinsinden olması durumunda bu tahvillere Eurobond adı verilmektedir.

İhraç edilen tahviller, tahvilin bulunduğu ülkenin durumu ve pazar koşulları göz önüne alınarak düzenlenmektedir. Ticaret hukuku ve sermaye piyasası hukuku kapsamında yer alan düzenlemeler ile çıkarılan tahvillerde şu hususlara göre düzenleme yapılmaktadır;

  • Tahvil türü,
  • Tahvilin ihraç edilme şekli,
  • Tahvil halka arz edildiyse arz koşulları,
  • Borsalara kotasyon koşulları ve yöntemleri
  • Teminata ilişkin veriler
  • Geri çağrılma koşulları
  • Faiz menfaatlerinin sağlanma biçim ve şekilleri
  • Diğer menfaatlerin sağlanma biçim ve şekilleri
  • Tahvil sahipleri tarafından elde edilen haklar
  • Tahvili ihraç eden tarafın yükümlü olduğu durumlar

İskonto esasına dayalı olarak satılan tahviller bir sanayi kuruluşu ya da bir mali kurum tarafından ihraç edilerek alıcıya satıldığında, alıcı tarafından iskonto oranı tutarında eksik ödeme yapılmaktadır. Ancak vade sonu geldiği zaman tahvil nominal değeri tahsil edilmektedir.

İhraç Edilen Tahvillerin Genel Özellikleri

  1. İhracı devlet tarafından yapılan tahvillere ilişkin genel özellikler aşağıda ifade edildiği gibidir.
  2. Vadesi bir yıldan uzun olan tahvillerdir.
  3. Vade sonu beklendiği takdirde faiz getirisi garantisi verir.
  4. Likit özelliğe sahiptir.
  5. Vade sonu beklemeden ikincil piyasada alınıp satılması mümkündür.
  6. Tahvilin sabit faizli, değişken faizli, kuponlu ve kuponsuz olmak üzere farklı çeşitleri bulunmaktadır.
  7. Tahviller Türk Lirası cinsinden ve döviz cinsinden olabilmektedir.
  8. Gerçek kişiler tarafından elde edilen faiz tutarı yüzde on oranında stopaja tabi tutulmaktadır.
  9. Gelir vergisi açısından gerçek kişilerin faizden elde ettiği kazançlar beyan edilmemektedir.
  10. Yatırımcı açısından bakıldığında tahvil riski oldukça düşüktür.

Tahvil Çeşitleri Nelerdir?

Devlet ya da şirketler tarafından ihraç edilen tahvillerin farklı çeşitleri bulunmaktadır. Tahvil çeşitleri ile ilgili olarak verilen bilgiler şu şekildedir;

Primli Tahviller ve Başa Baş Tahviller : İhraç edilen tahvilin, üzerinde yazan değer (nominal değer) ile piyasa çıkması başabaş tahvili belirtmektedir. Bunun yanında ihraç edilen tahvilin, üzerinde yazan değerden daha düşük bir değer ile piyasa çıkması ise primli tahvil anlamına gelmektedir. Tahviller nominal değerin en fazla yüzde beş oranında düşük olarak çıkarılabilmektedir. Hisse senetlerinde ise nominal değerden daha düşük tutarda satış yapılması mümkün değildir.

Hamiline Yazılı Tahviller ve Nama Yazılı Tahviller : Tahvil üzerinde tahvil sahibinin isminin yazması nama yazılı tahvili ifade etmektedir. Tahvil üzerinde isim yazmaması durumunda ise tahvil, hamiline tahvil olmaktadır. Hamiline tahvili elinde bulunduran kişide alacak hakkı bulunmaktadır. Piyasada hamiline yazılı tahvillerle nama yazılı tahvillere göre daha sık karşılaşılmaktadır.

İkramiyeli Tahviller : Tahvil sahibine ek menfaatler sağlayan tahvillere ikramiyeli tahvil denilmektedir. Bu tahvillerin ihraç edilme amacı daha fazla tahvil satışı yapmaktır. Türkiye’deki tahvil uygulamalarında tahvil sahibine sadece faiz hakkı tanınmaktadır.

Garantili Tahviller ve Garantisiz Tahviller : Bir banka ya da şirket tarafından satışı artırma amacı ile tahvile garanti veriliyorsa ihraç edilen tahvil garantili tahvildir. Tahvil ihraç eden tarafın normal şekilde ihraç ettiği tahviller ise garantisiz tahvildir. Güven vermesi ve daha düşük oranda risk içermesi sebebi ile garantili tahviller daha sık tercih edilmektedir.

Paraya Çevrilme Kolaylığına Olan Tahviller : Tahvil üzerinde yazılı olan vadenin sona ermesinden önce işletilen faiz ile paraya çevrilebilen tahvillerdir. Tahvillerin geri ödenmesine itfa denilmektedir.

Sabit Faizli Tahviller ve Değişken Faizli Tahviller : Değişken faizli tahviller, piyasada bulunan tahvil talebi ve tahvil arzına bağlı olarak piyasaların günlük olarak belirlediği tahvillerdir. Ancak Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) yaptığı düzenleme ile değişken faizli tahvilleri üç aylık, altı aylık ve bir yıllık sabit faizli tahvillere çevirmiştir.

İndeksli Tahviller : Bu tahvil çeşidinde altın artış yüzdesi ya da döviz kuru artış yüzdesine bağlı olarak tahvilin anaparası artırılır ve sahibine bu şekilde ödenir. Altın artış yüzdeleri ya da döviz artış yüzdeleri tahvilin ihraç edildiği tarih ile vadenin sona erdiği tarih arasında bulunan süreler için hesaplanmaktadır.

Gösterge Tahvil Nedir?

Vadesine 2 yıl kalan, üç aylık dönemlerde kupon ödemesi olan gösterge niteliğindeki devlet tahvillerine gösterge tahvil denilmektedir. Gösterge tahvillerin işlem hacmi oldukça yüksektir. Faiz oranları ifadesinin kullanımı genellikle gösterge tahvil için geçerli olmaktadır.

Bono ve Tahvil Arasındaki Fark

Bono ve tahvilin devlet tarafından ihraç edilmesi durumunda her iki menkul kıymet için devlet iç borçlanma senedi tanımı geçerli olmaktadır. Bu yönü ile benzer özellik barındıran bono ve tahvil vade bakımından farklılık göstermektedir. Bono bir yıldan kısa süreli vadeye sahip borçlanma senetlerini ifade ederken tahvil bir yıldan uzun vadeye sahip borçlanma senetlerini ifade etmektedir.

Şirketler tarafından kısa vadeli borçlanma senedi olarak ihraç edilen menkul kıymetlere finansman bonosu denilmektedir.

Her iki menkul kıymet de düşük risk içermektedir. Tahvil ve bononun vadesinin sona ermesi ile anapara ve faiz getirisine ait tahsilat yapılmaktadır. Bono satışı vadenin sona ermesi beklenmeden ikincil piyasada gerçekleştirilebilmektedir.

Tahvil Getirisi Faiz Oranı?

Tahvil getirisi faiz oranı, devlet ya da şirket tarafından ihraç edilen bir tahvilin alıcıya vade sonunda anapara üzerinden ne kadar getiri sağlayacağını belirten oran anlamına gelmektedir. Tahvil satın alan taraf faiz oranına göre işlem gerçekleştirmektedir.

Tahvil Getirisi Nasıl Hesaplanır?

Tahvil getirisi hesaplanırken öncelikle bileşik faiz oranı belirtildi ise bu faiz oranı basit faize dönüştürülmektedir. Bileşik faiz oranının basit faize çevrilmesinin ardından anapara tutarının belirlenen gün sayısı itibari ile elde edeceği faiz getirisi hesaplanmaktadır. Tahvilden elde edilecek olan faiz getirisi hesaplanırken şu formül kullanılmaktadır;

Tahvil Getirisi = (Anapara / 100) X (Basit Faiz / 365) X Gün Sayısı

Örnek : Satın alınan tahvil ile ilgili bilgiler şu şekildedir;

Tahvilin satın alındığı tarih 1 Ocak 2016

Tahvilin vadesinin dolacağı tarih 14 Ekim 2017

Vade bitimine kalan süre 652 gün

Anapara tutarı : 5,000.00 Türk Lirası

Basit Faiz Oranı : Yüzde 15,50

Tahvil Getirisi : (5,000.00 Türk Lirası x 100 ) x (15,50 / 365) x 652 gün = 1,384.00 Türk Lirası

652 gün vade ile 5,000.00 Türk Lirası’na satın yüzde 15,50 basit faiz oranı ile satın alınan tahvil vade sonunda tahvil sahibine 1,384.00 Türk Lirası tutarında getiri sağlamaktadır.q

Tahvil Getirisi Hesaplama!