Ürün Maliyet Hesaplama | Sen iste o hesaplasın!

Ürün Maliyet Hesaplama

Bir ürün satışı üzerinden ticari döngüsünü sağlayan kişi ve kuruluşların yolun başında en merak ettiği konulardan birisi de ürün maliyet hesaplama işlemidir. Çok basit bir mantığa dayanan ürün maliyet hesaplama işlemini tam kavrayabilmek için öncelikle maliyetin ne olduğu konusuna hakim olmak, maliyet kavramı hakkında önemli detayları bilmek gereklidir. Bu yazıda ürün maliyet hesaplaması nasıl yapılır, […] Daha Fazla Bilgi

Bir ürün satışı üzerinden ticari döngüsünü sağlayan kişi ve kuruluşların yolun başında en merak ettiği konulardan birisi de ürün maliyet hesaplama işlemidir. Çok basit bir mantığa dayanan ürün maliyet hesaplama işlemini tam kavrayabilmek için öncelikle maliyetin ne olduğu konusuna hakim olmak, maliyet kavramı hakkında önemli detayları bilmek gereklidir. Bu yazıda ürün maliyet hesaplaması nasıl yapılır, maliyet nedir, maliyet nasıl hesaplanır, birim maliyet hesaplama, muhasebe maliyeti nedir, üretim maliyeti nedir gibi konular hakkında detayları paylaştık.

Maliyet Nedir?

Bir ünite ya da daha çok malın elde edilmesi adına harcama yapılan üretim etkenlerinin bütününe verilen isimdir. Maliyete etki eden üretim kümesinin içerisinde işçi emeği, iş sermayesi, mekan masrafları, toprak payı gibi birçok madde yer alabilir.

Bir işletme tarafından üretilen hizmet ve mallar için ortaya çıkan ve katlanılan maliyetin daha çok iki kaynağı karşımıza çıkar. Bu iki kaynaktan birisi “değişken giderler” iken ikincisi ise “sabit giderler”dir. İki tip gider kaynağının üretilen her bir mal başına düşen ortalama payına da maliyet adı verilir. Üretim yaparak ticaretini devam ettiren bir kurum ya da kuruluşta en son üretilen maddenin birim maliyetine ise “marjinal maliyet” ismi verilir.

Maliyet kelimesi daha çok farklı amaçlar karşısında önümüze çıkan bedel ya da fiyat karşılığı olarak belirtilmenin yanı sıra genellikle bir ticaret ile uğraşan bir kurum ya da kuruluşa belirli bir hizmet, faktör ya da mal karşılığında sunulan girdilerin o kurum ve kuruluşlara olan yükü anlamına da gelmektedir. Emek maliyeti, kredi maliyeti, sermaye maliyeti gibi maliyetler bu anlama örnek olarak gösterilebilir. Öte yandan iktisadi açıdan bir kaynağın belli bir işe ayrılması neticesinde kaybolan diğer üretim imkanlarına ise alternatif maliyet ya da fırsat maliyet ismi verilir.

Maliyetler biçimleri baz alınarak şu şekilde bir sınıflandırmaya ve ayrıma tabi tutulabilmektedir:

Tedarik maliyeti

Üretim maliyeti

Araştırma ve geliştirme maliyeti

Pazarlama maliyeti

Genel yönetim maliyeti

Finansman maliyeti

Öte yandan maliyet biçimleri direkt maliyetler ve endirekt maliyetler olarak da sınıflandırılmaya tabi tutulabilmektedir.

Tüm bunların dışında ürün maliyeti hesaplaması yaparken kullanılan maliyetin mantığına göre standart maliyet ya da fiili maliyet olarak da sınıflandırma yapılabilir.

Ürün Maliyeti Hesaplama

Bir ürünün maliyetini hesaplamak için o ürün için işletmenin elde ettiği karı ve vergileri toplam fiyattan çıkarmak yeterlidir.

Hesaplamayı formülize etmek gerekirse;

Ürün fiyatı – İşletme kar tutarı – Vergi giderleri = Ürün maliyet değeri

Birkaç örnek ile daha açık hale getirelim:

Örnek – 1: 2 bin Türk Lirası karşılığında satılan bir bilgisayardan teknoloji marketinin elde ettiği kar 150 TL, ürün için ödenen vergi ise 30 TL değerindeyse bu bilgisayarın teknoloji marketine maliyeti nedir?

Çözüm: Ürünün satış fiyatı olan 2000 TL’den şirketin ettiği kar olan 150 TL ve vergi için harcanan 30 TL’yi çıkararak bilgisayarın teknoloji marketine olan maliyetini hesaplayabiliyoruz.

150 ile 30’u topladığımızda elde ettiğimiz 180 TL’yi 2000’den çıkardığımızda 1720 Türk Lirası sonucuna ulaşmaktayız. Bu da söz konusu bilgisayar için teknoloji marketinin elden çıkardığı ürün maliyeti olmaktadır.

Örnek – 2: 5 bin Türk Lirası karşılığında müşteriye satılan bir televizyon için satış işlemlerini gerçekleştiren işletmenin elde ettiği kar ve vergilere giden payın toplamının yüzde 35 olduğunu düşünür isek bu televizyon için işletmenin karşılaştığı ürün maliyeti nedir?

Çözüm: Yukarıdaki örnekten farklı olarak kar ve vergi tutarları TL bazında değil de yüzde bazında verildiği için ilk olarak yüzde alma işlemi gerçekleştirerek kar ve vergi tutarlarını TL bazında bulmamız gerekecek ve bunun ardından elde ettiğimiz toplam tutarı, ürünün satış fiyatından çıkararak ürün maliyetini hesaplamış olacağız.

İlk olarak 5 bin Türk Lirası’nın kar ve vergi tutarına denk gelen yüzde 35’ini hesaplayalım;

Yüzde alma işlemini yaptıktan sonra vergi ve kar tutarlarının toplamının 1750 Türk Lirası olduğunu görüyoruz.

Şimdi bu sayıyı, ürünün satış fiyatından çıkararak şirketin karşılaştığı ürün maliyetini elde edebiliriz.

5000’den 1750’yi çıkardığımızda karşımıza çıkan 3250 TL ise televizyonun ürün maliyet değeridir.

İkinci bir çözüm ile daha kısa sürede işlem yapmak da mümkündür.

Ürünün kar ve vergi tutarlarının toplamının, satış fiyatına oranı yüzde 35 ise, geriye kalan yüzdelik dilim direk olarak bize ürün maliyet bilgisini verebilmektedir.

Bu da demek oluyor ki; 100’den 35’i çıkardığımız zaman elde ettiğimiz yüzde 65’lik dilim, ürün maliyeti bilgisini bize verecek sayıyı temsil etmektedir.

O yüzden çıkarma işlemi ile uğraşmadan direk olarak 5 bin Türk Lirası’nın yüzde 65’ini aldığımız zaman da karşımıza 3250 TL çıkıyor ve bu para bizi ürün maliyet değerine ulaştırıyor.

Birim Maliyet Hesaplama

Bir ürününün birim maliyetini hesaplamak için yapılması gereken o ürün için harcanan paranın ürünün toplam satın alınan adet sayısına bölünmesidir.

Bunu bir formül ile açık hala getirmek gerekir ise;

A / B = Birim maliyet değeri

A: Ürün için harcanan toplam para

B: Toplam para karşılığında elde edilen toplam ürün adedi

Örnek – 1: Konfeksiyon işi ile uğraşan bir işletme 3 bin Türk Lirası karşılığında 500 metre kumaş satın aldı. Bu işletmenin 1 metre kumaş bazında karşılaştığı birim maliyet nedir?

Çözüm: Bu ürün için harcanan toplam para 3 bin Türk Lirası ve bu para karşılığında elde edilen ürün 500 birim değerinde olduğuna göre, toplam parayı toplam birime bölüp bir birim mal için birim maliyet hesaplama işlemini tamamlayabiliriz.

3000 TL’yi 500’e böldüğümüz zaman 6 Türk Lirası sonucuna ulaşıyoruz. Bu da demek oluyor ki konfeksiyon işiyle uğraşan bu işletmenin satın aldığı ürün hakkında birim maliyeti 6 TL’dir.

Örnek – 2: Bir market, bir su firmasından 100 koli su satın almıştır. Her su kolisinde de beş litrelik 50 adet su olduğu bilinmektedir. Marketin su firmasına bu satın alma işlemi için ödediği para ise 2500 Türk Lirası olduğuna göre su için marketin karşılaştığı birim maliyet nedir?

Çözüm: İlk olarak toplam kaç adet su satın alındığını bulmak için koli sayısı ile her bir koli içinde yer alan toplam su sayısını çarparak markete 2500 TL karşılığında kaç adet su girdiğini hesaplıyoruz.

50×100 işlemi neticesinde market, 2500 TL karşılığında 5000 adet su satın almıştır diyebiliriz.

Birim maliyeti bulmak için de toplam maliyeti, toplam ürün adedine bölmemiz gerektiğinden

2500’ü 5000’e bölerek bir şişe su için karşılaşılan birim maliyeti hesaplayabiliriz.

Bu işlemin sonucunda da 0,50 TL yani, 50 kuruş şeklinde bir birim maliyetle karşı karşıya kalıyoruz.

Üretim Maliyeti Tablosu

Üretim maliyeti tablosu olarak adlandırılan tabloya aşağıdaki başlıklar etki eder;

Direkt ilk madde ve malzeme giderleri, işçilik giderleri, genel üretim gideri, yarı mamul kullanımı (dönem başı ve dönem sonu stok bilgileri göze alınarak hesaplanmalıdır).

Maliyet Hesaplama Yöntemleri

Maliyet hesaplama yöntemlerinin maliyetlerin belirlenme zamanına, giderlerin yüklenme biçimlerine ve üretim şekline göre üçe ayrıldığını söyleyebiliriz.

Maliyet hesaplama yöntemlerini şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Maliyetin Saptanma Zamanına Göre Maliyet Hesaplama Yöntemleri

Fiili maliyet sistemi, standart maliyet sistemi ve tahmini maliyet sistemi

 

  • Giderlerin Yüklenme Biçimine Göre Maliyet Hesaplama Yöntemleri

Tam maliyet sistemi, normal maliyet sistemi, değişken maliyet sistemi ve direk maliyet sistemi.

 

  • Üretim Şekline Göre Maliyet Hesaplama Yöntemleri

Safha maliyet sistemi ve sipariş maliyet sistemi.

Muhasebe Maliyeti Nedir?

Muhasebe maliyeti, maliyet muhasebesi ile karıştırılan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Muhasebe maliyeti bir şirketin muhasebe için harcadığı para iken maliyet muhasebesi ise işletmenin üretilen mal ya da verilen hizmetin maliyet fiyatını saptamak, işletme giderlerini denetlemek, satış fiyatlarını belirlemek ve diğer fiyatları incelemek için oluşturulan muhasebe dalıdır.

Ürün Maliyet Hesaplama!