Vergi Cezası Hesaplama

Vergi borçlarının zamanında ödenmemesi ya da yanlış beyanlarda bulunulması vergi cezalarını ortaya çıkarmaktadır. Bu sebeple yazımız içerisinde vergi cezası konusuna ilişkin olarak vergi cezasını ortaya çıkaran durumlar, vergi cezasının ödenmesi, vergi cezasının sorgulanması ve vergi cezası hesaplamanması hakkında bilgi vermeye çalışacağız. Vergi Nedir? Kamusal yarar sağlanması amacı ile hem kişilerden hem de kuruluşlardan alınan ve […] Daha Fazla Bilgi

Vergi borçlarının zamanında ödenmemesi ya da yanlış beyanlarda bulunulması vergi cezalarını ortaya çıkarmaktadır. Bu sebeple yazımız içerisinde vergi cezası konusuna ilişkin olarak vergi cezasını ortaya çıkaran durumlar, vergi cezasının ödenmesi, vergi cezasının sorgulanması ve vergi cezası hesaplamanması hakkında bilgi vermeye çalışacağız.

Vergi Nedir?

Kamusal yarar sağlanması amacı ile hem kişilerden hem de kuruluşlardan alınan ve kanuni bir yükümlülük olan ödemelere vergi denilmektedir. Kamu giderlerinin karşılanması adı altında toplanan vergi  Anayasa’nın 73. maddesinde belirtilmektedir. Buna göre her kişi sahip olduğu mali güce bağlı olarak vergi ödemek zorundadır.

Kamusal hizmetler ve giderler arasında tüm ülke vatandaşlarına sağlanan adalet, güvenlik, eğitim ve sağlık gibi hizmetler ve bu hizmetlere bağlı giderler bulunmaktadır. Ülkede yaşayan vatandaşların bu hizmetlerden yararlanması karşılığında vergi ödenmektedir.

Vergi ile ilgili olarak sıkça karşılaşılan tanımlar ve açıklamaları aşağıda açıklanmaktadır.

  1. Vergi mükellefi : Vergi ödeme yükümlülüğü bulunan gerçek kişiler ya da tüzel kişilerdir.
  2. Vergi sorumlusu : Vergi ödenmesine ilişkin olarak vergi dairesine yükümlü bulunan kişidir.
  3. Vergi tarhı : Verginin, vergi dairesi tarafından hesaplanmasıdır.
  4. Vergi tahakkuku : Verginin, vergi dairesi tarafından hesaplanmasının ardından ödeme zamanının gelmesini belirtir.

Vergi Cezası Nedir?

213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nda vergi ile ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesine ilişkin esaslar ve getirilmemesi durumlarında uygulanacak olan cezalar belirtilmiştir. 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nda belirtilen vergi ile ilgili cezalar şunlardır;

  • Vergi Kaybı (ziyaı) Cezası
  • Usulsüzlük Cezası
  • Hürriyeti Bağlayıcı Suç ve Cezalar

1 –  Vergi Kaybı (Ziyaı) Cezası

Çeşitli sebeplerden dolayı vergi dairesinin vergi kaybı ile karşı karşıya kaldığı durumları ifade etmektedir. Beyana dayalı vergi türlerinde vergi kaybı oluşumuna sebep olan taraflar ile söz konusu vergi kaybının oluşumuna ortak olan taraflar kanuna uygun olmayan bu davranışları hakkında konu ile ilgili makamlara doğrudan dilekçe vererek bildirimde bulunursa bazı hallerde vergi kaybı cezası kesilmemektedir. Bu durumla ilgili haller şu şekildedir;

  • Vergi mükellefinin ilgili kuruma bildirimde bulunmasından önce muhbir olan tarafça herhangi resmi makama dilekçe ya da şifahı beyanı tutanak ile konuya ilişkin olarak bildirimde bulunulmamış olması gerekmektedir. Resmi makama verilen dilekçe ya da tutanak resmi kayda geçmiş olmalıdır.
  • Bildirime konu olan dilekçenin resmi kayıtlara yetkili memur tarafınca vergi mükellefi nezdinde herhangi bir vergi incelemesine başlanan ya da olayın takdir komisyonuna intikal ettiği tarihten önce geçirilmiş olmaıs gerekmektedir.
  • Vergi beyannamesi daha önce hiç verilmemiş ise bu beyannamelerin vergi mükellefi tarafından verilen dilekçe tarihi itibari ile on beş gün içinde tevdi olması gerekmektedir.
  • Vergi beyannamesi eksik ya da yanlış verilmiş ise keyfiyeti bildirimde bulunma tarihi itibari ile on beş gün içerisinde tamamlanması ya da düzeltilmesi gerekmektedir.
  • Vergi mükellefinin bildirimde bulunduğu ve ödeme süresi geçen vergilerde, geciken ödemenin her ayı ve kesri için gecikme zammı oranında bir zam ile birlikte bildirim tarihi itibari ile on beş gün içerisinde ödenmesi gerekmektedir. Uygulanacak olan gecikme zammı oranı 6183 Sayılı Kanun’un 51. maddesinde belirtilmektedir.

Vergi Kaybı (ziaı) Cezasının Kesildiği Durumlar

  • Vergi mükellefi ya da vergi sorumlusunun vergiye ilişkin yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi ya da eksik yerine getirmesi sebebi ile verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi ya da eksik tahakkuk ettirilmesi
  • Gerçeğe aykırı beyan sebebi ile verginin eksik tahakkuk ettirilmesi ya da verginin haksız yere geri verilmesi

2 – Usulsüzlükler Cezası

Vergiye ilişkin kanunlarda belirtilen şekil ve usullere uygun davranılmaması usulsüzlük olarak ifade edilmektedir. Usulsüzlük hallerinde genel usulsüzlük cezaları ile özel usulsüzlük cezaları uygulanmaktadır.

  • Genel Usulsüzlük Cezaları : Genel usulsüzlük cezalarında iki ayrı sınıflandırma bulunmaktadır. Bunlardan biri 1. derece usulsüzlük cezası diğeri ise 2. derece usulsüzlük cezasıdır. 1. derece usulsüzlük cezası ile 2. derece usulsüzlük cezasına ilişkin tanımlamalar Vergi Usul Kanunu 352. maddede ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

1. derece usulsüzlük cezaları arasında;

– Vergi beyannameleri ve harç beyannamelerinin zamanında verilmemesi,

– Vergi Usul Kanunu’nun zorunlu olarak tutulmasını gerektirdiği defterlerin tutarlı olmaması,

– Vergi Usul Kanunu’nda yer alan 215. madde ile 219. madde arasında belirtilen kayıt düzeni hükümlerine uygun hareket edilmemesi bulunmaktadır.

2. derece usulsüzlük cezaları arasında;

– İşe başlamayı geç bildirmek dışında kalan vergi kanunda yer alan yazılı bildirimlerin zamanında yapılmaması,

– Vergi karnesinin süresinin sona ermesinden itibaren on beş gün içerisinde alınmaması,

– Mecburi olarak tutulması gereken defterler ile kanuni olarak saklanması gereken belgelerin yetkili memurlarca istendiğinde ibraz edilmemesi bulunmaktadır.

  •  Özel Usulsüzlük Cezası : Özel usulsüzlük cezasına konu olan davranışlar Vergi Usul Kanunu’nun 353. maddesinde açıklanmaktadır.

3 – Hürriyet Bağlayıcı Suç ve Cezalar

Bu kapsamda yer alan suç ve cezalar Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesinde Kaçakçılık Suçları ve Cezaları adı altında açıklanmaktadır. Kaçakçılık suçları ve cezaları; para cezasına çevrilebilen kaçakçılık suçları ve para cezasına çevrilemeyen kaçakçılık suçları olmak üzere iki ayrı grupta belirtilmektedir.

  • Para Cezasına Çevrilebilen Kaçakçılık Suçları : Söz konusu olan suçlar kapsamında altı ay ile başlayan üç yıla varan hapis cezası uygulanmaktadır. Ancak bu cezaların para cezası şeklinde karşılanması mümkündür. Hapis cezaları para cezasına çevrilirken sanayi sektöründe çalışan ve on altı yaşından büyük olan işçilerin aldığı bir aylık brüt asgari ücretin yarısı esas alınmaktadır. Ayrıca para cezasının ertelenmesi ve ileri bir tarihte ödenmesi söz konusu değildir.

Para cezasına çevrilebilen kaçakçılık suçları arasında;

– Tutulan defterlerde ve kayıtlarda muhasebe ve hesaplara ilişkin hileler yapılması, sahte kişiler adına kayıtlarda bulunulması ve hesap açılması,

– Turulan defter, kayıt ve belgelerin tahrif edilmesi ya da gizlenmesi, yanıltıcı içeriğe sahip belgelerin düzenlenmesi bulunmaktadır.

  • Para Cezasına Çevrilemeyen Kaçakçılık Suçları : Söz konusu olan suçlar kapsamında on sekiz aydan başlayan üç yıla varan hapis cezası uygulanmaktadır. Bu suçların hapis cezası yerine para cezasına çevrilmesi mümkün değildir.

Para cezasına çevrilemeyen suçlar arasında;

– Tutulan defter ve kayıtlarda muhasebe ve hesaplara ilişkin hileler yapılması, hayali kişiler adına hesap açılması,

– Defter, kayıt ve belgelerin tarif edilmesi, gerçek tutarı göstermeyen belgelerin düzenlenmesi,

– İlgili belgelerin ibraz edilmesinden kaçınılması ya da ibrazın gerçeği yansıtmaması bulunmaktadır.

  1. İbraz edilmesi zorunlu olan defterleri, defter sayfalarını ve belgeleri yok etmek sureti ile tamamen ya da kısmen sahte belge düzenleme ve düzenlenen sahte belgeleri kullanma yoluna gidenlere üç yıldan başlayan beş yıla varan hapis cezaları uygulanmaktadır.
  2. Maliye Bakanlığı ile anlaşma yapmadan belge basılması ya da bu belgelerin bilerek kullanılması yoluna gidenlere iki yıldan başlayan beş yıla varan hapis cezaları uygulanmaktadır.

Vergi Cezası İhbarnamesi

Vergi cezası için vergi mükellefinin bağlı olduğu vergi dairesi tarafından ceza kesilmektedir. Bu doğrultuda düzenlenen Ceza İhbarnamesi ilgili vergi mükellefine tebliğ edilmektedir. Ceza ihbarnamesine ceza tutanağı ve inceleme raporu için birer kopya eklenir. Ceza ihbarnamesinde Vergi Usul Kanunu 336. maddede belirtildiği üzere şu bilgilerin bulunması gerekmektedir;

  • Ceza ihbarnamesi sıra numarası
  • Ceza ihbarnamesinin düzenlendiği tarih
  • İlgili tarafın soyadı, adı ve unvanı
  • Varsa vergi mükellefinin, mükellef numarası
  • İlgili tarafın açık adresi
  • İlgili kanunda yer alan madde ve fıkralar dahilinde ve bunun yanında olması durumunda delil gösterilerek açıklama yapılması
  • Duruma konu olan vergilendirme dönemi ya da hesap dönemi
  • Varsa vergiye ait ihbarnameye ilişkin tarih ve numara
  • Varsa tekerrür durumu ile içtima durumu
  • Vergi cezasına ilişkin hesap ve miktar bilgisi
  • Vergi mahkemesinde dava açma süresi bilgisi

Vergi cezasına konu olan durumun tespit edildiği tutanağın kopyası inceleme raporuna ait birer örnek ile ihbarnameye bağlanmaktadır.

Vergi Cezası Ödeme

Vergi cezası borçları ilgili vergi dairelerine ödenmektedir. Vergi cezası borçları ödenmesi için ilgili vergi dairelerinin yanında anlaşmalı bankalar ve kurumlar aracılığı ile ödeme yapılması da mümkündür.

Vergi cezasını anlaşmalı bankalar ve kurumlar aracılığı ile ödemek isteyenler için anlaşmalı bankaların listesi aşağıda yer almaktadır.

  • Akbank (*)
  • Aktif Yatırım Bankası (*)
  • Albaraka Türk Katılım Bankası
  • Alternatifbank
  • Anadolubank
  • Arap Türk Bankası
  • Citibank
  • Denizbank (*)
  • Burganbank
  • Fibabanka
  • Finansbank (*)
  • HSBC  (*)
  • ICBC Turkey Bank
  • ING Bank
  • Kuveyt Türk Katılım Bankası
  • Odea Bank
  • Şekerbank
  • T.C. Ziraat Bankası (*)
  • Turkishbank
  • Turkland Bank
  • Türk Ekonomi Bankası (*)
  • Türkiye Finans Katılım Bankası (*)
  • Türkiye Garanti Bankası (*)
  • Türkiye Halk Bankası (*)
  • Türkiye İş Bankası (*)
  • Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi (Ptt)
  • Türkiye Vakıflar Bankası (*)
  • Yapı ve Kredi Bankası (*)
  • T.C. Ziraat Katılım Bankası

(*)  İşaretli olan bankalarda motorlu taşıtlar vergisi, trafik idari para cezası, geçiş ücreti ve idari para cezası kredi kartı ile tahsil edilmektedir.

PTT şubeleri tarafından yalnızca trafik idari para cezası, geçiş ücreti ve idari para cezası ödemeleri alınmaktadır.

Vergi Cezası Sorgulama

Vergi cezası sorgulama işlemleri gelir idaresi başkanlığının resmi internet sayfası üzerinden yapılabilmektedir. Gelir idaresi başkanlığının resmi internet sayfasında yer alan sorgulama sayfasında T.C. kimlik numarası, nüfus cüzdanı sesi numarası, kişinin anne, baba, eş ya da çocuğuna ait T.C. kimlik numarası ya da annenin kızlık soyadının birinci ve ikinci harfi ile ilgili alanların doğru ve eksiksiz olarak doldurulmasının ardından tamam butonuna tıklanması gerekmektedir.

Vergi Cezası Sorgulama İşlemi TIKLAYINIZ!

Vergi Cezası Hesaplama Nasıl Yapılır?

Vergi cezası hesaplamalarında iki farklı yöntem bulunmaktadır. Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesinde ifade edilen durumların ortaya çıkması halinde vergi cezasında vergi mükellefi için vergi tutarına gecikme faizinin yarısı eklenir ve üçle çarpılır. Vergi cezasına ortak olan taraflar için ise ödenmesi gereken vergi cezası için yalnızca vergi tutarına gecikme faizinin yarısı eklenir.

Kanuni sürenin bitmesinin ardından verilen vergi beyannamelerinde yüzde elli oranında cezai işlem uygulanmaktadır. Yani vergi tutarına gecikme faizinin yarısı eklenir ve çıkan tutarın yüzde ellisi ceza tutarını oluşturur.

 

Vergi Cezası Hesaplama!