Yüzde Hesaplama

Artık matematiksel hesaplamalar günümüz yaşam standartlarında hayatımızın içine o kadar girdi ki neredeyse hesaplama yapamadığımız bir an bile yok. Bazen bir markette, bir mağazada, televizyon seyrederken, internette gezinirken, gördüğümüz bir afişte, telefonumuza gelen bir mesajda türlü firmalardan gelen kampanya haberleri alıyoruz. Firmalar sundukları hizmetler ya da ürettikleri mallar hakkında tüketici üzerinde gerekli dikkat uyandırmak, bu hizmet ve […] Daha Fazla Bilgi

Artık matematiksel hesaplamalar günümüz yaşam standartlarında hayatımızın içine o kadar girdi ki neredeyse hesaplama yapamadığımız bir an bile yok. Bazen bir markette, bir mağazada, televizyon seyrederken, internette gezinirken, gördüğümüz bir afişte, telefonumuza gelen bir mesajda türlü firmalardan gelen kampanya haberleri alıyoruz. Firmalar sundukları hizmetler ya da ürettikleri mallar hakkında tüketici üzerinde gerekli dikkat uyandırmak, bu hizmet ve malların kullanımını çoğu zaman kişinin hiç aklında olmamasına rağmen yaptıkları kampanyalarla artırmak amacıyla türlü indirim stratejileri uyguluyorlar. Bazen bir alana bir ürün bedava oluyor bazen de ikinci ürünü alan kişiye satış fiyatı üzerinden yüzde 50 gibi oranlarda indirim olabiliyor. Bu şekilde yüzde oranı olarak yapılan tüketici kampanyalarında kişi hemen kendisi için ne kadar bir fayda sağladığını öğrenmek istiyor. İndirimin tam tersi olarak zamlarla da karşılaşıyoruz. Yapılan zamları oransal olarak belirlemek için ya da oransal olarak yapılan zamların fiyata ne kadar miktarda etki edeceğini görebilmek için yüzde hesaplamaları kullanılıyor.

Bizim verdiğimiz gibi mikro düzeyde bir durumun yanında ticari anlamda sunulan hizmet ya da üretilen mallarda iskonto uygulanabiliyor. Bunun yanında iş hayatında da ticari anlamda yüzde hesaplamanın yeri oldukça büyük. Bankacılık işlemleri, faktoring firmalarının yaptığı yüzde hesaplamaları ve benzeri alanlar için de yüzde oranları üzerinden hesaplama yapılıyor. Bankalardan taşıt, konut, ihtiyaç gibi çeşitli konularda kredi çekmek isteyen kişi kredi faiz oranıyla birlikte geriye ne kadar miktarda ödeme yapacağını bilebiliyor. Yine bankacılık üzerinden başka bir örnek verecek olursak tasarruflarından elde ettikleri birikimlerini yatırıma dönüştürmek isteyen kişiler, banka aracılığıyla mevduat hesaplarına yatıracakları tutarlardan sağlayacakları getiriyi de bankanın kişinin anaparası üzerinden yüzde kaç oranında faiz verdiği bilgisiyle birlikte yapacağı işlemle hesaplayabiliyor. Bir faktoring firması için yüzde hesaplamasının gerekliliğini de acil nakde ihtiyaç duyan ileri ödeme tarihli alacak senedini bozdurmak isteyen bir kişinin, anında parayı sağlayan faktoring firması tarafından toplam alacak tutarı üzerinden hangi oranda kesinti yapacağını görüp hesaplamasıyla ne kadarlık bir zararda olduğunu öğrenmesi şeklinde açıklayabiliriz. Yapılacak kesinti kişi için zarar olacak iken faktoring firması da yapacağı işlemden sağlayacağı kazancı yüzde hesaplama yöntemiyle öğrenir. Ticari alandaki örnekleri çoğaltabilmemiz oldukça mümkün.

Şirketler çalışmalarını yıllık, aylık dönemlere ayırırlar. Ayırdıkları bu dönemlerde gösterdikleri faaliyetleri daha sonra karşılaştırarak ne durumda olduklarını öğrenirler. Bunları birbirleriyle oranlayarak şirket verimlilik oranları, şirket karlılık oranları gibi verilere ulaşırlar. Böylece bir önceki aya ya da bir önceki yıla göre verimliliklerinin ve karlılıklarının yüzde kaç artış/azalış gösterdiğini görüp sonraki çalışmalarını bu verilere göre belirlerler.

Yüzde hesaplamalarının kullanıldığı bir başka alan ise istatistiksel hesaplamalardır. İletişim araçları üzerinden ekonomiyle, nüfus verileriyle, eğitim ve sağlık gibi genel konularda verilen haberlerde de yüzde hesaplama yöntemi sonucu elde edilen sonuçlar ışığında bilgilendirme yapılıyor. Ekonominin bir önceki yıla göre ne kadar büyüme gösterdiği, ülke nüfusunun oransal artışı, eğitim düzeyindeki artış miktarı gibi konular yapılan işlemlerin yüzdeye vurulmasıyla hesaplanıyor.

Meteoroloji de yüzdesel verilerle bilgi sağlayan başka bir alanı oluşturuyor. Hava durumlarında bulunduğumuz şehrin sıcaklık değerlerini hem yaz hem kış aylarında takip ediyoruz. Bu şekilde hava koşullarına göre önlemler alabiliyoruz. Özellikle yaz aylarında kişiler yaşadıkları şehirlerin hava durumunda meydana gelen sıcaklık değerlerinin yanında nem oranından da etkileniyor. Hava durumu ile ilgili haberlerde de bu bilgi yapılan oransal hesaplamalar sonucunda ulaşılan yüzdelerle bildiriliyor.

Öğrencilerin sınavları için de yüzde hesaplamaları kullanmaları gerekiyor. Örneğin, bir üniversite öğrencisi için vize % 30, final % 70 etkiliyse, öğrenci vize ve final sınavlarından aldığı notların yüzde hesaplamasını yaparak dersin dönem sonu notu için ulaştığı puanı bulur.

Görüldüğü üzere yüzdesel veriler farkında olarak ya da olmayarak günlük hayatımızda maddi konularda ve diğer alanlarda hayatımızın her anında kullanılıyor. Bu yüzden ilkokuldan başlanarak matematik dersi kapsamında yüzde problemleri başlığı altında çocuklar bilgilendirilmeye başlanıyor. Biz de yazının devamında sizlere yüzde hesaplaması ile ilgili bilgi sağlamaya çalışacağız.

Yüzde Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Gelelim yukarıda türlü kullanım alanlarından bahsettiğimiz yüzde hesaplamalarının nasıl yapıldığına. Yüzde hesaplaması yaparken yüzdesini hesaplamak istediğimiz sayıyı, yüzdesini almak istediğimiz oranla çarpıyoruz. Daha sonra 100’e bölüyoruz. Elde ettiğimiz sonuç bize sayının yüzdesini vermiş oluyor. Bunu ufak bir yüzde hesaplama işlemiyle örnekleyelim;

80’in yüzde 5’i kaç yapar?

Çözüm için yüzdesini almak istediğimiz sayı olan 80’i, verilen yüzde oranı olan 5 ile çarpıyoruz. Ardından 100’e bölüyoruz.

80 x 5 = 400 olarak buluyoruz. Ardından  400 ÷ 100 = 4 işlemini yapıyoruz ve 80’in yüzde 5’ini 4 olarak sonuca ulaşıyoruz.

Bir matematik problemiyle devam edelim,

Aylık kazancının % 10’unu biriktiren Ali yılda 600 TL biriktirebilmektedir. Ali’nin aylık kazancı kaç TL’dir?

Bir yılın 12 ay olduğunu biliyoruz.
Öncelikle bir ayda ne kadar biriktirdiğini bulalım.
600 ÷ 12 = 50 TL bir aylık birikim miktarıdır.
Aylık kazancının % 10’u 50 TL olduğuna göre,
Aylık kazancına A dersek,

(A x 10) / 100 = 50 ise A = 500 olur. Yani, Ali’nin aylık kazancını 500 TL olarak bulmuş oluyoruz.

Yüzde Artış Hesaplanmalarının Yapılması

Konunun başında da belirttiğimiz gibi yüzde hesaplamaları uygulanan zam durumlarında kullanılabiliyor. Hepimizin birkaç gün önce girdiğimiz mağazada gördüğümüz bir ürünün birkaç gün sonra fiyatının artmış olarak gördüğü olmuştur. Böyle olunca yüzde kaçlık bir oranda artış yapıldığını bulmak isteyebiliriz. Eski fiyatı üzerinden % 5, % 20, % 30 gibi oranlarda zam uygulaması yapılmış olabilir. Ayrıca bu konuyu ekonomi alanı üzerinden de örneklendirebiliriz. Ekonomi ile ilgili programlarda, “Amerika Merkez Bankası Fed yüzde 0-0,25 aralığındaki politika faizlerini yüzde 0,25 yükseltti.” ya da ”Yılbaşından sonra elektrik ve suya yüzde 5 zam geliyor.” şeklindeki haberler verildiğini duyuyoruz. Burada da ekonomide zam ve yüzde ilişkisini görmüş oluyoruz.

Yüzde artış hesaplamaları elimizdeki sayıya, aynı sayı üzerinden yüzde kaç artış yapıldıysa hesaplanıp eklenmesiyle bulunur.

Küçük bir örnekle devam edelim.

80 TL’lik bir çift spor ayakkabıya % 15 zam yapılırsa kaç TL’ye satılır?

80 TL’nin % 15’ini hesaplayalım:
80 x 15 =1200
1200 ÷ 100 = 12 TL zam
Ayakkabının zamlı fiyatı, 80 + 12 = 92 TL olarak bulunuyor.

Yüzde Azalış Hesaplamalarının Yapılması

Yine belirttiğimiz üzere çeşitli kampanyalarla yapılan indirimlerde yüzde hesaplamaları bize yardımcı oluyor. İndirim haberleriyle bize sunulan ürün ve hizmetlerde ne kadarlık bir indirim olduğu, ürün ve hizmetlerin indirim sonrası yeni fiyatı yüzde azalış hesaplamalarının yapılmasının ardından elde ediliyor. Haftasonuna özel tüm ürünlerde yüzde 25 indirim fırsatı gibi karşımıza çıkan durumlarda ödeyecek olduğumuz yeni ürün ya da hizmet bedelini bilmek istiyoruz ve ufak işlemlerle öğrenebiliyoruz. Yüzde azalış hesaplamasını, yüzde artış hesaplamasının tam tersi şeklinde yapıyoruz.

Yüzde azalış hesaplamaları elimizdeki sayıdan, aynı sayı üzerinden yüzde kaç azalış yapıldıysa hesaplanıp çıkarılmasıyla bulunur.

Bu konuda da bir örnek verelim.

40 TL satış fiyatı olan bir kazak % 15 indirime girmiştir. İndirimli fiyatı kaç TL’dir?

40 TL’nin % 15’ini hesaplayalım:
40 x 15 = 600
600 ÷ 100 = 6 TL indirim
İndirimli fiyatı hesaplayalım:
Kazağın indirimli fiyatı, 40 – 6 = 34 TL olarak bulunuyor.

Hesaplama Aracıyla Yüzde Hesaplama

Bir başka pratik yüzde hesaplama yöntemi ise yüzde hesaplama araçlarıdır. Size vereceğimiz yüzde hesaplama aracıyla bu işlemi çok rahat bir biçimde yapabilirsiniz. Öncelikle işlem yapacağınız çevirme yönünü seçiniz. Ardından çevirme yönüne göre ilk sayıyı daha sonra ikinci sayıyı girerek yüzde hesaplama butonuna tıklayınız.

Excel’de Yüzde Hesaplama İşlemleri Nasıl Yapılır?

Günümüzde her türlü işimizi teknolojinin bize sunduğu hizmetlerle halledebiliyoruz. Bu durum hızlı ve daha doğru sonuçlar elde edebilmemizle bir kolaylıktan çok gerekliliğe dönüşüyor. Yüzde hesaplama işlerimizi de daha pratik çözümler sunmasıyla MS Excel programıyla halledebiliyoruz. Tek bir yüzde hesabı yerine uzun hesaplamalar yapmamız gerektiği durumlarda formül girerek Excel’de kolayca hesaplayabiliriz. Bunun için Excel’e girmemiz ve ardından formül kısmına gelip,

Yüzde artış işlemi için =A1+(B1/100*A1) formülü yazılır.

Yüzde azalış işlemi için =A1-(B1/100*A1) formülü yazılır.

İki veri arasındaki yüzde oranını bulmak için =(A2-A1)/A2 formülü yazılır.

Sadece sayının yüzdesini bulmak için ise formül kısmına =B1/100*A1 yazmamız yeterli olacaktır.

Hücreye yüzde simgesi eklemek için Shift + 5 i tuşlamanız gerekiyor.

Yüzde Hesaplama!