Zaman Birimleri Hesaplama | Sen iste o hesaplasın!

Zaman Birimleri Hesaplama

Zaman, bir diğer adıyla vakit, ölçülmüş ya da ölçülebilen bir dönem, uzaysal boyuta sahip olmayan bir sürekliliktir. Zaman kavramı tarih boyunca felsefenin ilgi alanlarından biri olmuştur. Bununla birlikte hem fizik hem de matematik çalışmalarında oldukça önemli bir yere sahiptir.

Zaman, göreceli bir kavramdır. Zaman, üç mekân ve bir zaman boyutundan oluşan ve uzayzaman adı verilen boyutun soyut olan boyutu olarak da kabul edilmektedir. Aristo, zamanın hareketin bir sonucu olarak ortaya çıktığını ve bu yüzden zamanın haraketin bir ürünü olduğunu söylemiştir. Görelilikte bu böyle kabul edilebilir. Latince de zaman anlamı taşıyan tempus kelimesi, Fizik’te zaman olgusu için bir sembol olarak baş harfini, “t” sembolü olarak vermiştir. Zamanın objektifliğine dair birçok araştırma ve tartışma bulunmakta olup fiziğin en önemli ve çözülemeyen konularının en başında yer almaktadır. Planck zamanı adı verilen ve saniyenin 10 üzeri eksi 43’ünden daha kısa olan bir için, fizikçiler 3+1 boyuta sahip olan uzayzamanın uzayın sınırı ve kara deliğin başlangıcı olarak kabul etmektedir. Bununla birlikte karadelikten ışık dahi kaçamadığı ve ışınlanma gibi konuların yine aynı şekilde ışıkla birlikte geçmesi de zaman yolculuğu konusunda ortaya büyük tartışmalar koymaktadır.

Zamanın hangi yönde aktığı ya da akıp akmadığı dahi tartışmalı olan konulardan biridir. Işık hızına yaklaşan bir maddeye göre zaman yavaşlar, ışık hızına ulaşan bir madde için ise zaman durmuştur. Işık hızının ötesine geçen bir madde için ise zaman tersine akacaktır. Atomaltı parçacıkları olan takyonların ışıktan hızlı hareket ettiği ve zamanlarının gelecekten geçmişe doğru aktığı ya da yaşadığımız uzayzamandan farklı olarak sonsuz sayıda ihtimalinin olması zaman konusunda bilinen en ünlü teorilerden biri olan Rölativite Teorisi’nin de temelini oluşturur.

Zaman Nasıl Ölçülür?

Zamanın ölçümü fizikte en hassas ölçümlerden biridir. Zamanı ölçmek için rastgele bir âna ya da aralığa rakamsal bir değer atanmaktadır. Bunu yaparken sürekli değişiklik geçiren herhangi bir fenomen kullanılabilmektedir. Zamanı ölçmek için kullanılan başlıca ölçeklerden ikisi de birbirinden oldukça bağımsızdır.

Atomik ölçüm: Atomların sahip olduğu içsel enerji halleri arasındaki kuantum seviyesindeki değişimlerini gerçekleştirmek için kullanılan elektromanyetik radyasyonun sahip olduğu karakteristik frekanstan yararlanılarak bu ölçüm yapılabilir.

Dinamik Ölçüm: Bu ölçümde ise gök cisimlerinin çekimsel hareketleri kullanılmaktadır. Bu doğrultuda da hepimizin bildiği üzere ay ve güneş gibi takvimler ortaya çıkmıştır.

Zaman Birimleri Nelerdir?

Zamanın ölçümünde bilim insanlarının kullandığı metotlar bir yana günlük hayatta hepimiz saatleri ve takvimleri kullanırız. Günlük hayatta en çok kullanılan ölçümler ise saniye, dakika, saat, gün, hafta, ay ve yıldır. Ayrıca on yıl, yüz yıl – asır ve bin yıl kavramları da çeşitli amaçlarla kullanılmakta olan zamansal birimlerdir.

Bununla birlikte çeşitli zaman birimlerinden de bahsetmek mümkündür. Biraz sonra bahsedeceğimiz saniye bazındaki birimler haricinde, bienyum ve trienyum şeklinde 2 ve 3 yıl olarak kullanılan birimler, dört yıllık bir döneme gelen olimpiyat, beş yıllık bir dönemi ifade eden lustrum, 50 yıllık bir döneme denk gelen jübile, 230 milyon yıllık bir döneme tekabül eden ve Güneş Sisteminin Samanyolu Galaksisi etrafında bir tur atması için geçen süre olan galaktik yıl, bir milyar yıl olarak da bilinen giganyum ve son olarak da zamansal aralığı değişken olan ve tanımı Büyük Patlama’ya dayanan kozmolojik dekade.

Zaman Birimlerinin Karşılıkları

Milenyum: 1.000 yıllık bir dönemi ifade etmektedir.

Asır – Yüzyıl: 100 yıllık bir dönemi ifade eder.

Sene Yıl: Ölçümlerde Dünya’nın Güneş’in etrafında yer alan yörünge çeperinde bir tur atmasına karşılık gelen ve yaklaşık olarak 365 gün 6 saate tekabül eden zaman birimidir. Bir takvim yılı 365 gün olarak kabul edilirken her 4 yılda bir gelen artık yıllar 366 gündür. Ayrıca konu yıl olduğu zaman Güneş yılı, yıldız yılı, anomali yılı, ay yılı ve kozmik yıl gibi kavramlardan da bahsetmek mümkündür.

Ay: Ay bir yıl içinde 12 adet bulunan zaman birimidir. Bununla birlikte Ay’ın Yer çevresindeki dönüşünü tamamlaması için gereken süreyi ifade eder.

Hafta: Hafta 7 günden oluşan bir zaman birimidir. Farsça’da heft/haft kelimesi olup 7 anlamına gelen kelimeden gelmektedir. Bir yılda 52 hafta bulunmaktadır.

Gün: Bir gün 24 saatlik bir dilime karşı gelmekte olan zaman birimidir. Bu süre Güneş’in belirli bir noktada yer alan meridyenden iki geçişi arasındaki zamanın yıl içindeki ortalamasıdır. Dünyanın uzak yıldızlara karşılık olarak kendi ekseni etrafında tam bir tur atması için gereken süreye yıldız günü adı verilir. Gözlemevlerinde kullanılmakta olan yıldız günü ise 23 saat 56 dakikadır. Bir haftada 7, bir ayda değişken olarak 28,29,30 ve 31 gün bulunmakta olup bir yıldaki gün sayısı 365 ve bazen 366’dır.

Saat: Saat zamanı ölçmeye yarayan bir alet olup aynı zamanda zaman birimi olarak kullanılmaktadır. 24 saat 1 günü oluştururken, bir saat içinde 60 dakika bulunur.

Dakika: Bir dakika 60 saniyeden oluşmakta olup, 60 dakika bir saati oluşturmaktadır.

Saniye: Uluslararası Briimler Sistemine göre en düşük enerji seviyesinde yer alan Sezyum-133 atomunun iki hyperfine seviye arasındaki geçiş radyasyonunda yer alan 9.192.631.770 periyoduna denk gelen süreye saniye denmektedir. Sözcük kökeni ise bir Arapça kelime olan “isnân”dan gelmiş olup iki sayısını ifade etmektedir. Bunun nedeni ise Biruni’nin zaman birimlerini ifade ederken sayısal sıralamaları kullanıyor olmasıdır. Salise birimi de 3 anlamına gelen selâseden gelmektedir.

Yukarıda yer alan tabloya bakacak olursak saniye ile ilgili yapılabilecek olan işlemleri görebiliriz. Fakat bu tablo oldukça aldatıcı olabilmektedir. Metrik sistem ile aralarında matematiksel açıdan pek de bir fark bulunmayan saniye birimleri arasındaki geçişleri yine aynı şekilde gerçekleştirmemiz mümkün olacaktır. Kafa karışıklığını gidermek amacı ile birkaç örnekle konuyu ifade edelim.

Örneğin 1 saniye, 1.000 mili saniyeye karşılık gelmektedir. Tabloda yer alan 10 üzeri eksi 3 sayısı birçok kişinin bu işlemin sonucunu 0,001 şeklinde bulmasına sebebiyet vermektedir. Fakat bu tür sorunlar ile karşılaşmamanız için günlük hayatta her daim kullanmakta olduğumuz metre ve kilometre ayrımını burada da uygulamamız yeterli olacaktır. Fakat bu aşamada metre yerine saniye, kilometre yerine de kilosaniyeyi kullanacağız.

Örneğin 1 kilometrenin, 1.000 metre olduğunu hepimiz biliriz. İşte Aynı şekilde 1 kilosaniye de 1.000 saniyeye tekabül etmektedir. Bu sebeple de 1 kilosaniye 0,001 saniyedir.

Saniye ile ilgili dönüşümleri bu şekilde gerçekleştirmeniz mümkündür. Yazımızın diğer kısımlarında yer alan zaman birimleri için de birkaç hesaplama işlemi yapmakta fayda var.

Örneğin, 7 saatin kaç dakika olduğunu hesaplayalım. Bir saat 60 dakika olduğu için 7 ve 60 sayılarını çarparak 420 sonucuna ulaşırız.

Şimdi de 7 saatin kaç saniye olduğunu hesaplayalım. 1 saat 60 dakika ve 1 dakika 60 saniye olduğu için 1 saat 3.600 saniyeye tekabül etmektedir. 3600 ile 7 sayısını çarptığımız zaman ise 25.200 sonucuna ulaşırız. Yani 7 saat 25.200 saniyedir. Aynı işlemi bir de tersten yapmak için 864.000 saniyenin kaç güne tekabül ettiğini hesaplamaya çalışalım. 1 gün, 24 saat, 1 saat 60 dakika ve 1 dakika 60 saniye olduğu için, 24 çarpı 60 çarpı 60 sayısını bulmamız gerekir. 1 gün 86.400 saniyedir. Öyleyse 864.000 sayısını 86.400 sayısına bölerek 10 sonucuna ulaşırız. Yani 864.000 saniye 10 gün anlamına gelmektedir. 10 gün ise 1 hafta 3 gündür.

Zaman Birimleri Hesaplama!